logo

фарҳанг

АҶУБАСОЗӢ

Аҷубасозӣ яке аз ҳунарҳои мардумист. Аҷубаҳо қолаби муайян надоранд ва тариқи дастӣ сохта мешаванд. Устоҳои аҷубасоз шаклу намуди аҷубаҳоро аз афсонаҳои халқӣ ва тахайюлоти хеш пайдо намуда, онро бо дастони худ аз гили махсус омодакарда месозанд.
Сохтани аҷубаҳо асосан бештар ба мардуми Истаравшан, Исфара ва Қаратоғ хос мебошад. Дар шаҳри Истаравшан охири солҳои ҳафтодуми асри гузашта дар деҳаи Бафои Ҷамоати деҳоти Гули Сурх ҳунарманди номдоре бо номи Усто Fафури аҷубасоз зиндагӣ мекард. Ӯ хоки махсусро  пайдо  карда, онро бо гили бeта омехта лойи махсус мешӯрид. Онро аввал дастӣ омода намуда, бо пойҳои худ лойро мепазонд. Пас аз он, ба рӯи лой каме об пошида, болояшро бо латаи тар мепӯшонд, то  хушк нашавад. Усто Fафур дастонро ба об тар карда, аз лойи омодашуда миқдори лозимаро гирифта аҷубаҳои гуногун: аждаҳои афсонавӣ, симурғи баландпарвоз, шери жаён ва даҳҳо намуди бозичаҳои бачагона, аз ҷумла дар шакли ҳайвоноту парандаҳо ва моҳичаҳо сохта, дар он ҳуштаки гилиро устувор мекард. Баъди 80 - 100 адад офаридани муъҷизаҳои афсонавӣ аҷубаҳоро аввал дар соя, баъд дар офтобрӯя гузошта хушк мекард. Паз аз хушкондан онро ба хумдони кулолии бобогӣ гузошта, бо ҳезум ва гарди арра панҷ - шаш соат то 700 - 800 дараҷа гармӣ мепазонд. Даҳони хумдонро бо лой сахт намуда як шабонарӯз барои хунук шудан мегузошт. Баъди аҷубаҳоро аз хумдон гирифтан, онро бо сири кулолӣ ранг менамуданд. Дар  хумдон  аз оҳаксанг бо тарзи аловмонӣ оҳаки сафед тайёр  намуда, онро  ба фурӯш мебаровард.
Маҳсули меҳнати усто Fафури номдор дар ҷаҳон машҳур гашта буд. Нависандаи украин Виталий Коротич бо унвони «Чумчаи урфӣ» («Перпендикулярная лошка»)  китобе дар ин бора навиштааст. Пас аз фавти устои номдор Гадойбой Fафуров ва наберааш Эргашбой Fафуров кори ӯро идома дода истодаанд. Аҳли хонавода то имрӯз ба аҷубасозӣ ва сохтани кӯзаҳои сафолӣ, чойникҳо, хумчаҳои хурду калону чоргӯша машғуланд. Набераҳои усто Fафур дар айни ҳол ҳангоми офаридани аҷубаҳо рангҳои табиӣ, ҳиною ӯсмаро васеъ истифода мебаранд.    
Сайфулло МАҲКАМОВ,
 Рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 23.04.2018    №: 80    Мутолиа карданд: 333

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед