logo

иқтисод

САНОАТ. ПАЖӮҲИШҲОИ НУҲУФТА

Рисолати олим ба вуҷуд овардани тарҳи илман асоснокшуда, аз ҷумла дар ҷодаи  истеҳсоли маҳсулоти маҳаллист.  Олимони  пажӯҳишгоҳ баҳри адои рисолат заҳмати зиёд кашида,  лоиҳаҳои  барои рушди саноати кишвар афзалиятдоштаро  тарҳрезӣ карданд. Аммо то ҳол ҷиҳати амалисозии  барномаҳои пажӯҳишии соҳаи саноати мамлакат ягон кори чашмрас анҷом дода нашудааст, чаро?

Шиносоӣ бо лоиҳаҳои болои ҳам хобидаи олимону мутахассисони  муассисаи давлатии  «Пажӯҳишгоҳи илмӣ – тадқиқотии саноат» моро бо ин мушкил бештар ошно намуд. Тарҳҳои таҳиясохтаи масъулони ин даргоҳи илму таҳқиқ бештар коркарди ашёи хоми ватаниро дар бар доранд, ки аз ҳадафҳои асосии Ҳукумати кишвар аст. Онҳо бо назардошти шароиту имкониятҳо таҳия шудаанд.  Вале бо гузашти солҳо сармоягузоре барои амалисозии онҳо иқдом накард, ки ақаллан дили муаллифони  лоиҳаҳоро  ба  пешбурди илми  соҳаи саноати кишвар  гармтар созад. Азбаски тарҳҳои мазкур амалӣ нагардиданд ва меҳнати чандсолаи олимони соҳа бенатиҷа монд, баъзе мутахассисони пажӯҳишгоҳ аз идомаи  таҳқиқот дар самти саноат даст кашиданд. 
Баҳодур Мирзоев, собиқ директори пажӯҳишгоҳ, бештар аз он гиламанд аст, ки соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ ва бархе аз масъулони ниҳодҳои иқтисодӣ натиҷаи кори олимони тоҷикро нодида мегиранд ва ба татбиқи лоиҳаҳои камсамари бегона  рӯ меоранд.
- Ҳоло дар утоқи кориам даҳҳо  лоиҳаи пураҳамияти коркарди металлу маводи кӯҳӣ, ки аз ҷониби олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода гардидаанд, чанг гирифта, рӯи ҳам хобидаанд.  Лоиҳаҳои  дар ҳамкорӣ бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ омодакардаи банда,  пеш аз ҳама,   коркарди ангиштсангу кокс,  истеҳсоли фосфорид ва хокаи алюминийро  дар бар мегиранд. Ҳоло дар бойгонии муассиса дар маҷмӯъ  қариб 20 лоиҳа оид ба  таъсиси коргоҳҳои бузурги саноатӣ мавҷуд аст. Барои амалӣ сохтани тарҳҳои мазкур борҳо  ба  соҳибкорону сармоягузорон муроҷиат намудам, вале натиҷа надод, - гуфт ӯ.
Суоле пайдо мегардад: шояд барномаҳои  омодакардаи мутахассисони пажӯҳишгоҳ  дархӯри замон нестанд ва сармоягузорон татбиқи онҳоро бесамар медонанд?          
Ба  гуфтаи Баҳодур Мирзоев, баръакс, лоиҳаҳое, ки бо заҳмати олимони тоҷик барои коркарди ашёи хом тарҳрезӣ гардидаанд, нисбат ба тарҳҳои ширкатҳои хориҷӣ баҳри пешрафти саноати мамлакат созгору пурсамартаранд. Дар пажӯҳишгоҳ мутахассисону олимони варзидаи ватанӣ, ки самтҳои афзали саноати ҷумҳуриро ба хубӣ омӯхтаанд,  фаъолият мекунанд. Онҳо захираҳои табиии мамлакатро  аз дигарон дида беҳтар медонанд ва истифодаи самараноки онро дуруст тадқиқ намудаанд. Муҳаққиқони пажӯҳишгоҳ қодиранд, ки дар доираи имкониятҳои мавҷуда  мутобиқ ба талаботи замон  ва бозорҳои кишвар барномаҳо таҳия созанд. Масалан, «Барномаи   таҳқиқот ва таҳияи технологияи  истеҳсоли гилхок аз ашёи хоми кони Курговад (Бадахшони ғарбӣ)»,  ки аз ҷониби олимону  мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода  шуд, ҳоло бо дастгирии бевоситаи  Сарвари давлат  мавриди амал қарор дорад.  Мувофиқи барнома  аз гилхоки  мавзеи номбурда  дар  натиҷаи  коркарди  кимиёӣ оксиди  алюминий  гирифта  мешавад, ки  барои  истеҳсоли  арзиз дар Корхонаи  алюминийи  тоҷик  маҳсулоти хеле зарурист. Дар ҳама ҳолат соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ аз ҳамкорӣ бо пажӯҳишгарони соҳаи саноати мамлакат манфиат мебинанд, на зарар.
Кормандони пажӯҳишгоҳ бовар доранд, ки агар сармоягузор пайдо гардаду нақшаҳояшон мавриди амал қарор гиранд, фақат дар ҳудуди шаҳри Душанбе беш аз 30 корхонаи азим бунёд меёбад, ки маҳсулоти онҳо дар бозори ҷаҳонӣ мавқеи намоёнро соҳиб хоҳад шуд. Парвариш   ва коркарди соя (лӯбиёи чинӣ) яке аз барномаҳои афзали дигари  соҳа мебошад, ки дар шароити табиии Тоҷикистон ниҳоят самаровар  аст. Ин рустаниро ҳамчун зироати кишти дуюм парвариш намуда, аз он равғанҳои техникӣ ва маводи дигар истеҳсол кардан имкон дорад. Тарҳи  мазкур  чанд маротиб  ба соҳибкорони ватанӣ  пешниҳод гардидааст. Бо вуҷуди сердаромаду камхарҷ будани кори лоиҳа, мутаассифона, соҳибкорон ба он таваҷҷуҳ зоҳир накарданд. Зеро онҳо бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ ҳамкорӣ надоранд ва аз имконияту зарфиятҳои табиии кишвар бехабаранд. Дар самтҳои дигар низ чунин мушкилиҳо вуҷуд доранд.  Ин ҳолат ба рушди тадқиқоти илмӣ дар ҷодаи саноат ва истеҳсолоти ватанӣ таъсири манфӣ  хоҳад гузошт. 
Пас, чӣ бояд кард? Суолест, ки аз ҳар ду ҷониб посухи бетаъхир мехоҳад.
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.04.2018    №: 81    Мутолиа карданд: 279

22.02.2019


Ҷаласаи Комиссияи сетарафаи танзими муносибатҳои иҷтимоию меҳнатӣ

Забони тоҷикӣ таърихи зиёда аз чорҳазорсолаи хату алифбо дорад

ББТ барои фаъолияти оператори низоми пардохтии “Осон” иҷозатнома гирифт

МАВСИМИ НАВИ ЛИГАИ ОЛӢ МОҲИ АПРЕЛ ОҒОЗ МЕГАРДАД

Путин самтҳои асосии сиёсати хориҷии Россияро тавзеҳ дод

Хадамоти вижаи 7 кишвари ИДМ машқи "Арарат-Антитеррор" мегузаронанд

Чин дар кайҳон неругоҳи барқи офтобӣ месозад

21.02.2019


ХУҶАНД. Оғози сохтмони бинои нави «Тоҷикстандарт»

ФУТБОЛ. Тақвими бозиҳои тими мунтахаби олимпии кишвар муайян гардид

Табибон аз Тотористон бо ҳампешаҳои тоҷики худ мубодилаи таҷриба мекунанд

Роҳандозии лоиҳаҳои инноватсионӣ дар Қазоқистон

Дар Ҳиндустон 13 иштирокдори тӯй зери чархи мошини боркаш монд

Сӯхтор сабабгори марги ҳафт кӯдак дар Канада

Ҷаҳон дар як сатр

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед