logo

иқтисод

САНОАТ. ПАЖӮҲИШҲОИ НУҲУФТА

Рисолати олим ба вуҷуд овардани тарҳи илман асоснокшуда, аз ҷумла дар ҷодаи  истеҳсоли маҳсулоти маҳаллист.  Олимони  пажӯҳишгоҳ баҳри адои рисолат заҳмати зиёд кашида,  лоиҳаҳои  барои рушди саноати кишвар афзалиятдоштаро  тарҳрезӣ карданд. Аммо то ҳол ҷиҳати амалисозии  барномаҳои пажӯҳишии соҳаи саноати мамлакат ягон кори чашмрас анҷом дода нашудааст, чаро?

Шиносоӣ бо лоиҳаҳои болои ҳам хобидаи олимону мутахассисони  муассисаи давлатии  «Пажӯҳишгоҳи илмӣ – тадқиқотии саноат» моро бо ин мушкил бештар ошно намуд. Тарҳҳои таҳиясохтаи масъулони ин даргоҳи илму таҳқиқ бештар коркарди ашёи хоми ватаниро дар бар доранд, ки аз ҳадафҳои асосии Ҳукумати кишвар аст. Онҳо бо назардошти шароиту имкониятҳо таҳия шудаанд.  Вале бо гузашти солҳо сармоягузоре барои амалисозии онҳо иқдом накард, ки ақаллан дили муаллифони  лоиҳаҳоро  ба  пешбурди илми  соҳаи саноати кишвар  гармтар созад. Азбаски тарҳҳои мазкур амалӣ нагардиданд ва меҳнати чандсолаи олимони соҳа бенатиҷа монд, баъзе мутахассисони пажӯҳишгоҳ аз идомаи  таҳқиқот дар самти саноат даст кашиданд. 
Баҳодур Мирзоев, собиқ директори пажӯҳишгоҳ, бештар аз он гиламанд аст, ки соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ ва бархе аз масъулони ниҳодҳои иқтисодӣ натиҷаи кори олимони тоҷикро нодида мегиранд ва ба татбиқи лоиҳаҳои камсамари бегона  рӯ меоранд.
- Ҳоло дар утоқи кориам даҳҳо  лоиҳаи пураҳамияти коркарди металлу маводи кӯҳӣ, ки аз ҷониби олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода гардидаанд, чанг гирифта, рӯи ҳам хобидаанд.  Лоиҳаҳои  дар ҳамкорӣ бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ омодакардаи банда,  пеш аз ҳама,   коркарди ангиштсангу кокс,  истеҳсоли фосфорид ва хокаи алюминийро  дар бар мегиранд. Ҳоло дар бойгонии муассиса дар маҷмӯъ  қариб 20 лоиҳа оид ба  таъсиси коргоҳҳои бузурги саноатӣ мавҷуд аст. Барои амалӣ сохтани тарҳҳои мазкур борҳо  ба  соҳибкорону сармоягузорон муроҷиат намудам, вале натиҷа надод, - гуфт ӯ.
Суоле пайдо мегардад: шояд барномаҳои  омодакардаи мутахассисони пажӯҳишгоҳ  дархӯри замон нестанд ва сармоягузорон татбиқи онҳоро бесамар медонанд?          
Ба  гуфтаи Баҳодур Мирзоев, баръакс, лоиҳаҳое, ки бо заҳмати олимони тоҷик барои коркарди ашёи хом тарҳрезӣ гардидаанд, нисбат ба тарҳҳои ширкатҳои хориҷӣ баҳри пешрафти саноати мамлакат созгору пурсамартаранд. Дар пажӯҳишгоҳ мутахассисону олимони варзидаи ватанӣ, ки самтҳои афзали саноати ҷумҳуриро ба хубӣ омӯхтаанд,  фаъолият мекунанд. Онҳо захираҳои табиии мамлакатро  аз дигарон дида беҳтар медонанд ва истифодаи самараноки онро дуруст тадқиқ намудаанд. Муҳаққиқони пажӯҳишгоҳ қодиранд, ки дар доираи имкониятҳои мавҷуда  мутобиқ ба талаботи замон  ва бозорҳои кишвар барномаҳо таҳия созанд. Масалан, «Барномаи   таҳқиқот ва таҳияи технологияи  истеҳсоли гилхок аз ашёи хоми кони Курговад (Бадахшони ғарбӣ)»,  ки аз ҷониби олимону  мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода  шуд, ҳоло бо дастгирии бевоситаи  Сарвари давлат  мавриди амал қарор дорад.  Мувофиқи барнома  аз гилхоки  мавзеи номбурда  дар  натиҷаи  коркарди  кимиёӣ оксиди  алюминий  гирифта  мешавад, ки  барои  истеҳсоли  арзиз дар Корхонаи  алюминийи  тоҷик  маҳсулоти хеле зарурист. Дар ҳама ҳолат соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ аз ҳамкорӣ бо пажӯҳишгарони соҳаи саноати мамлакат манфиат мебинанд, на зарар.
Кормандони пажӯҳишгоҳ бовар доранд, ки агар сармоягузор пайдо гардаду нақшаҳояшон мавриди амал қарор гиранд, фақат дар ҳудуди шаҳри Душанбе беш аз 30 корхонаи азим бунёд меёбад, ки маҳсулоти онҳо дар бозори ҷаҳонӣ мавқеи намоёнро соҳиб хоҳад шуд. Парвариш   ва коркарди соя (лӯбиёи чинӣ) яке аз барномаҳои афзали дигари  соҳа мебошад, ки дар шароити табиии Тоҷикистон ниҳоят самаровар  аст. Ин рустаниро ҳамчун зироати кишти дуюм парвариш намуда, аз он равғанҳои техникӣ ва маводи дигар истеҳсол кардан имкон дорад. Тарҳи  мазкур  чанд маротиб  ба соҳибкорони ватанӣ  пешниҳод гардидааст. Бо вуҷуди сердаромаду камхарҷ будани кори лоиҳа, мутаассифона, соҳибкорон ба он таваҷҷуҳ зоҳир накарданд. Зеро онҳо бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ ҳамкорӣ надоранд ва аз имконияту зарфиятҳои табиии кишвар бехабаранд. Дар самтҳои дигар низ чунин мушкилиҳо вуҷуд доранд.  Ин ҳолат ба рушди тадқиқоти илмӣ дар ҷодаи саноат ва истеҳсолоти ватанӣ таъсири манфӣ  хоҳад гузошт. 
Пас, чӣ бояд кард? Суолест, ки аз ҳар ду ҷониб посухи бетаъхир мехоҳад.
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.04.2018    №: 81    Мутолиа карданд: 205

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед