logo

иқтисод

САНОАТ. ПАЖӮҲИШҲОИ НУҲУФТА

Рисолати олим ба вуҷуд овардани тарҳи илман асоснокшуда, аз ҷумла дар ҷодаи  истеҳсоли маҳсулоти маҳаллист.  Олимони  пажӯҳишгоҳ баҳри адои рисолат заҳмати зиёд кашида,  лоиҳаҳои  барои рушди саноати кишвар афзалиятдоштаро  тарҳрезӣ карданд. Аммо то ҳол ҷиҳати амалисозии  барномаҳои пажӯҳишии соҳаи саноати мамлакат ягон кори чашмрас анҷом дода нашудааст, чаро?

Шиносоӣ бо лоиҳаҳои болои ҳам хобидаи олимону мутахассисони  муассисаи давлатии  «Пажӯҳишгоҳи илмӣ – тадқиқотии саноат» моро бо ин мушкил бештар ошно намуд. Тарҳҳои таҳиясохтаи масъулони ин даргоҳи илму таҳқиқ бештар коркарди ашёи хоми ватаниро дар бар доранд, ки аз ҳадафҳои асосии Ҳукумати кишвар аст. Онҳо бо назардошти шароиту имкониятҳо таҳия шудаанд.  Вале бо гузашти солҳо сармоягузоре барои амалисозии онҳо иқдом накард, ки ақаллан дили муаллифони  лоиҳаҳоро  ба  пешбурди илми  соҳаи саноати кишвар  гармтар созад. Азбаски тарҳҳои мазкур амалӣ нагардиданд ва меҳнати чандсолаи олимони соҳа бенатиҷа монд, баъзе мутахассисони пажӯҳишгоҳ аз идомаи  таҳқиқот дар самти саноат даст кашиданд. 
Баҳодур Мирзоев, собиқ директори пажӯҳишгоҳ, бештар аз он гиламанд аст, ки соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ ва бархе аз масъулони ниҳодҳои иқтисодӣ натиҷаи кори олимони тоҷикро нодида мегиранд ва ба татбиқи лоиҳаҳои камсамари бегона  рӯ меоранд.
- Ҳоло дар утоқи кориам даҳҳо  лоиҳаи пураҳамияти коркарди металлу маводи кӯҳӣ, ки аз ҷониби олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода гардидаанд, чанг гирифта, рӯи ҳам хобидаанд.  Лоиҳаҳои  дар ҳамкорӣ бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ омодакардаи банда,  пеш аз ҳама,   коркарди ангиштсангу кокс,  истеҳсоли фосфорид ва хокаи алюминийро  дар бар мегиранд. Ҳоло дар бойгонии муассиса дар маҷмӯъ  қариб 20 лоиҳа оид ба  таъсиси коргоҳҳои бузурги саноатӣ мавҷуд аст. Барои амалӣ сохтани тарҳҳои мазкур борҳо  ба  соҳибкорону сармоягузорон муроҷиат намудам, вале натиҷа надод, - гуфт ӯ.
Суоле пайдо мегардад: шояд барномаҳои  омодакардаи мутахассисони пажӯҳишгоҳ  дархӯри замон нестанд ва сармоягузорон татбиқи онҳоро бесамар медонанд?          
Ба  гуфтаи Баҳодур Мирзоев, баръакс, лоиҳаҳое, ки бо заҳмати олимони тоҷик барои коркарди ашёи хом тарҳрезӣ гардидаанд, нисбат ба тарҳҳои ширкатҳои хориҷӣ баҳри пешрафти саноати мамлакат созгору пурсамартаранд. Дар пажӯҳишгоҳ мутахассисону олимони варзидаи ватанӣ, ки самтҳои афзали саноати ҷумҳуриро ба хубӣ омӯхтаанд,  фаъолият мекунанд. Онҳо захираҳои табиии мамлакатро  аз дигарон дида беҳтар медонанд ва истифодаи самараноки онро дуруст тадқиқ намудаанд. Муҳаққиқони пажӯҳишгоҳ қодиранд, ки дар доираи имкониятҳои мавҷуда  мутобиқ ба талаботи замон  ва бозорҳои кишвар барномаҳо таҳия созанд. Масалан, «Барномаи   таҳқиқот ва таҳияи технологияи  истеҳсоли гилхок аз ашёи хоми кони Курговад (Бадахшони ғарбӣ)»,  ки аз ҷониби олимону  мутахассисони пажӯҳишгоҳ  омода  шуд, ҳоло бо дастгирии бевоситаи  Сарвари давлат  мавриди амал қарор дорад.  Мувофиқи барнома  аз гилхоки  мавзеи номбурда  дар  натиҷаи  коркарди  кимиёӣ оксиди  алюминий  гирифта  мешавад, ки  барои  истеҳсоли  арзиз дар Корхонаи  алюминийи  тоҷик  маҳсулоти хеле зарурист. Дар ҳама ҳолат соҳибкорону сармоягузорони ватанӣ аз ҳамкорӣ бо пажӯҳишгарони соҳаи саноати мамлакат манфиат мебинанд, на зарар.
Кормандони пажӯҳишгоҳ бовар доранд, ки агар сармоягузор пайдо гардаду нақшаҳояшон мавриди амал қарор гиранд, фақат дар ҳудуди шаҳри Душанбе беш аз 30 корхонаи азим бунёд меёбад, ки маҳсулоти онҳо дар бозори ҷаҳонӣ мавқеи намоёнро соҳиб хоҳад шуд. Парвариш   ва коркарди соя (лӯбиёи чинӣ) яке аз барномаҳои афзали дигари  соҳа мебошад, ки дар шароити табиии Тоҷикистон ниҳоят самаровар  аст. Ин рустаниро ҳамчун зироати кишти дуюм парвариш намуда, аз он равғанҳои техникӣ ва маводи дигар истеҳсол кардан имкон дорад. Тарҳи  мазкур  чанд маротиб  ба соҳибкорони ватанӣ  пешниҳод гардидааст. Бо вуҷуди сердаромаду камхарҷ будани кори лоиҳа, мутаассифона, соҳибкорон ба он таваҷҷуҳ зоҳир накарданд. Зеро онҳо бо олимону мутахассисони пажӯҳишгоҳ ҳамкорӣ надоранд ва аз имконияту зарфиятҳои табиии кишвар бехабаранд. Дар самтҳои дигар низ чунин мушкилиҳо вуҷуд доранд.  Ин ҳолат ба рушди тадқиқоти илмӣ дар ҷодаи саноат ва истеҳсолоти ватанӣ таъсири манфӣ  хоҳад гузошт. 
Пас, чӣ бояд кард? Суолест, ки аз ҳар ду ҷониб посухи бетаъхир мехоҳад.
Ташрифулло САЪДУЛЛОЕВ,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.04.2018    №: 81    Мутолиа карданд: 227

19.11.2018


ДЕВАШТИЧ. Авҷи созандагиҳо дар Ҷамоати деҳоти Яхтан

Артиши Сурия охирин истеҳкоми «ДИ» дар ҷануби кишварро зери назорат гирифт

Дар ҳама минтақаҳои Ӯзбекистон «мактаби президентӣ» месозанд

Роҳандозии барномаи махсуси давлатии ипотекӣ барои дӯзандагони Қирғизистон

Киштии зериобии «Сан Хуан» - ро дар уқёнуси Атлантика ёфтанд

Ҷаҳон дар як сатр

Кулишов: «Марзҳои ИДМ бо таҷҳизоти муосир таъмин карда мешаванд»

Дар Тоҷикистон омӯзгори забони англисӣ барои таблиғи «ДИ» 19 сол гирифт

Қазоқистон мубориза бо машруботро сахттар мекунад

Фоидаи туризм ба кадом шаҳри дунё бештар аст?

Ҷаҳон дар як сатр

"ИСТИҚЛОЛ" бори аввал барои Ҷоми чемпионҳои КФО мубориза хоҳад бурд

Омодагии тими миллӣ ба марҳилаи интихобии Ҷоми ҷаҳон – 2022

УСМОН ТОШЕВ САРМУРАББИИ НАВИ ДАСТАИ МУНТАХАБ

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед