logo

фарҳанг

"ГУЛИ СУРХ". САЙРИ АДАБИВУ АСОТИРӢ

Ҷашни «Сайри гули сурх» тибқи иттилои устод Садриддин Айнӣ баъди Ҷашни Наврӯз яке аз бузургтарин идҳои мардумӣ будааст. Тоҷикон ба муносибати фарорасии баҳор ва шукуфоии зеботарину хушбӯйтарини гулҳо иди «Гули сурх» - ро аз қадимулайём ҷашн мегирифтанд. Яке аз онҳо дар Бухоро, сари мазори Баҳоваддини Нақшбанд, ки дар самти шарқии шаҳри Бухоро воқеъ аст, дар нимаи дуюми моҳи апрел ва аввалҳои моҳи май баргузор мегардид.
Ҷашни «Сайри гули сурх», асосан, ҷанбаи маърифативу фарҳангӣ дошт. Шоирону нависандагон, мутрибону мусиқидонон, олимону равшанфикрон ва устодони мадрасаҳо бо ҳам омада баҳорияҳо мехонданд. Дар ҷашн ва ба муносибати фарорасии Наврӯз мардуми Бухоро ва гирду навоҳии он дар давоми як моҳ шодмонӣ мекарданд. Мардҳо алоҳида дар рӯзҳои ҷумъа ба мазори ҳазрати Баҳоваддин рафта ҷашн баргузор менамуданд. Занҳо бошанд, идгоҳҳои худро доштанд, ки дар мавзеи чашмаи Аюб ҷойгир буд.
Устод С. Айнӣ ҳангоме ки дар мадраса таҳсил мекард, ғазалеро бо унвони «Гули сурх» эҷод намуд, ки он хусусияти ҳасбиҳолӣ ва ҷанбаи бадеӣ дошта, бори аввал бо тахаллуси Айнӣ эҷод шудааст. Дар ин ғазал шоир аз надоштани маҳраму ҳамдам ва аз муфлисиву бепулӣ ба ҷашни «Гули сурх» ширкат карда натавонистанаш шиква мекунад:
Аз тамошои гули сурх аз чӣ мемондам ҷудо,
Гар ба каф чун аҳли олам дирҳаме медоштам.
Чун тарозу кай шудӣ саргаштагӣ бо ман насиб,
Айнӣ, ар фикре на аз бешу каме медоштам.
Ҷашни «Гули сурх», дар Нурато ва шаҳрҳои Тошканду Панҷакент, Исфара ва Конибодом низ таҷлил мегашт. Бо гузашти айём ва дигаргуниҳои сиёсиву иҷтимоӣ ҳоло он дар шаҳри Мазори Шарифи Афғонистон боқӣ мондаасту халос.
Роҷеъ ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф яке аз сайёҳони Русияи подшоҳӣ И. Каррухи бори нахуст маълумот додааст. Ӯ дар рӯзномаи генерал - губернатории Осиёи Миёна «Туркестанские ведомости» аз 28 апрели соли 1913 мақолае ба табъ расонда, хотирнишон сохтааст, ки ҷашни «Гули сурх» дар масҷиде баргузор мегардад, ки онро ба ёдбуди ҳазрати Алӣ эъмор намудаанд.
Тибқи иттилои И.Каррухи, солҳои аввали асри XX ба ҷашни «Гули сурх» - и Мазори Шариф зоирин аз охирҳои моҳи ҳут барои зиёрат аз Эрон, Туркия, Ҳиндустон ва дигар кишварҳо меомаданд. Созмондиҳандагони «Гули сурх» як моҳи расо қабл аз фарорасии Наврӯз омодагӣ медиданд. Алъон чун мисли даврони пешин ба истиқболи Наврӯз ва «Гули сурх» мардум ва шаҳрдорон тамоми шаҳрро озин мебанданд. Шабонгоҳон ҳазорон чароғҳои рангаро афрӯхта, ҳусну латофати шаҳрро садчанд меафзоянд. Рӯзи аввали моҳи ҳамал маросими ҷашни «Гули сурх» ифтитоҳ мегардад.
Тибқи ривояте, ки онро Муҳаммади Наршахӣ дар «Таърихи Бухоро» овардааст, сокинони Бухоро аз аҳди бостон то асрҳои IX ҳангоми баргузории Наврӯз дар назди оромгоҳи Сиёвуш хурӯс кушта, ниёиш карда, сӯгномаҳо мехонданд. Ҷашни «Гули сурх», ба андешаи муҳаққиқони мардумшинос, ёде аз пос доштани хотираи Сиёвуш мебошад, ки ӯро Афросиёб ноҷавонмардона ба шаҳодат расондааст. Дар фасли баҳор ҳангоми шукуфтани гулҳои гуногун, махсусан гулҳои сурх, аз рӯйи фаҳмиши мардумони ориёӣ сайругашт намудан, лола чидан ва баъзе маросим ва шодмониҳо созмон додан ба эҳёи табиат алоқаманд аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 26.04.2018    №: 83    Мутолиа карданд: 315

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед