logo

фарҳанг

БОБОҶОН ҒАФУРОВ ВА РАВАНДИ МУҲОҶИРАТ БА ВОДИИ ВАХШ

Қаҳрамони Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров тӯли даҳ сол (1946-1956) дар вазифаи Котиби якуми Ҳизби коммунисти Тоҷикистон бенуқсон кор кард. Замоне ки ӯ ин вазифаи муҳими давлатиро ба уҳда гирифт, на танҳо сокинони Тоҷикистон, балки кулли мардуми шӯравӣ дар барқарорсозии  харобаҳои ҷанг, рушду ба эътидол овардани иқтисоди фалаҷгашта камари ҳиммат баста буданд. Дар чунин шароит ба Бобоҷон Ғафуров лозим меомад, ки ба чаҳор гӯшаи Тоҷикистон сафар карда, пеш аз ҳама, бо рӯзгори одамон аз наздик шинос шавад, ба хотири рушди Тоҷикистон низ нақшаҳои навро тарҳрезӣ намояд.

Ҳукумати шӯравӣ раванди муҳоҷирати дохилиро, ки ҷанбаи сиёсӣ дошт, солҳои сиюми қарни гузашта оғоз карда буд. Беш аз як миллион муҳоҷир иҷборан ба Осиёи Миёна, аз ҷумла ба Тоҷикистон низ, интиқол дода шуд. Замони ҷанг бошад, ин сиёсат доман зад ва бештар аз чаҳор миллион олмонитаборҳои Поволже, казакҳои Астрахан, украинҳо, чеченҳою ингушҳо, тоторҳои Қрим, литвониҳо ба Осиёи Миёна кӯчонда шуданд. Солҳои 1932-1938 дар ҷануби Тоҷикистон 65 ҳазор нафар муҳоҷири сиёсӣ дар водии Вахш ба кор ҷалб шуд, ки аксари онҳоро олмонитаборҳои Поволже, сарватмандон - заминдорони собиқи Астрахан (кулакҳо), украинҳо, қисман лӯлиҳои Бессарабия ташкил медод. Муҳлати муҳоҷирати иҷборӣ  понздаҳ - бист сол муқаррар шуда буд. Бинобар ин, онҳо пас аз сипарӣ гаштани ин муҳлат ба КМ ҲКИШ ариза навишта, ба хотири бозгашт ба зодгоҳи хеш кумак мехостанд.
Бобоҷон Ғафуров аз рӯйи вазифае, ки бар дӯш дошт, бо маслиҳату машварат бо Маскав чандин мулоқотро бо муҳоҷирони сиёсӣ дар водии Вахш ( 1949 - 1952)  анҷом медиҳад.
Соли 1997 вақте бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Бобоҷон Ғафуров унвони олии Қаҳрамони Тоҷикистон дода шуд, як сокини водии Вахш, собиқадори милитсия, суду прокуратура Салмон Мухторови 79 - сола, ки дар хоҷагии «Тоҷикистон»-и ноҳияи Ҷайҳун ба сар мебурд, хушхабарро хеле хуш пазируфт ва чун шоҳиди ду мулоқоти таърихии Бобоҷон Ғафуров бо муҳоҷирони сиёсӣ ва осебдидагони заминларзаи Ҳоит ин ҳарфҳоро ба банда гӯшрас кард.
 - Мулоқоти соли 1949 барои Бобоҷон Ғафуров хеле ҳузновар буд, - қисса намуд бобои Салмон, - зеро бо тасмими ҳукумат мебоист даҳ ҳазор нафар одамони аз заминларзаи Ҳоит ҷон ба саломат бурда, дар водии Вахш ҷойгузин ва соҳиби сарпаноҳ мешуданд. Ду ҳазори онҳоро худи муҳоҷирони сиёсӣ, ки дар колхозу совхозҳои хурду резаи навоҳии Ворошилободу Микоянобод ва Саройкамари ҳамонвақта ба пахтакорӣ машғул буданд, хуш истиқбол гирифтанд. Аввалҳои моҳи декабри ҳамон сол Бобоҷон Ғафуров ба назди осебдидагони заминларза ва муҳоҷирон ташриф овард. Мулоқоти эшон дар колхози ба номи Шверник ба вуқӯъ пайваст. Ҳаво хеле сард буд. Азбаски маҷлисгоҳи колхоз хеле хурд буд, Бобоҷон Ғафуров ҷамъомадро дар майдони кушод гузаронд. Ҷамъомадагон аз даҳ ҳазор бештар муҳоҷирони сиёсӣ ва осебдидагони заминларзаи Ҳоит буданд. Роҳбари аввали Тоҷикистон Бобоҷон Ғафуров аз зилзила  наҷотёфтагонро хеле дилбардорӣ намуда, ба онҳое, ки наздикони худро аз даст дода буданд, арзи тасаллият намуд. Иброз дошт, ки Ҳукумати умумииттифоқӣ ва маҳаллӣ ба онҳое, ки ҳама чизро аз фалокати даҳшатбори табиӣ аз даст додаанд, ёриеро дареғ намедорад.
Қисми дувуми мулоқотро Бобоҷон Ғафуров ба баррасии аризаҳои муҳоҷирони сиёсӣ бахшид. Як соат ҳарф зад; вазъи дунёро таҳлил кард, ба муҳоҷирони сиёсӣ фаҳмонд, ки селоби ҷанги хонумонсӯз ватани аҷдодии аксари онҳоро ба вайрона табдил дода, барқарорсозӣ панҷ-даҳ соли дигар тӯл мекашад, ҷойи гарми худро азиз доранду зиндагиро дар водии Вахш идома бахшанд. Дар поёни суханаш Бобоҷон Ғафуров ба муҳоҷирони сиёсӣ хушхабар расонд, ки Сталин ҳамаро авф кард, дигар шумо муҳоҷирони сиёсӣ нестед, ҳақ доред ва ба куҷое, ки хоҳед сафар кунед.
Мулоқоти дувуми Бобоҷон Ғафуров соли 1952 бо фаъолони навоҳии Саройкамар, Микоянобод ва Ворошилобод боз дар колхози ба номи Шверник баргузор гардид. Дар ин ҷамъомади серодам се масъала мавриди баррасӣ қарор гирифт: муттаҳидсозии хоҷагиҳои хурд, муҳайё кардани манзил барои муҳоҷирони навоҳии кӯҳистон, ки ташаббускори он худи Бобоҷон Ғафуров буд ва баррасии пешниҳоди муҳоҷирони сиёсӣ. Ин се масъаларо худи Бобоҷон Ғафуров шарҳу тафсил дод. Ҳама онро дастгирӣ ва ҷонибдорӣ карданд. Масъалаи сеюм – муроҷиати муҳоҷирони сиёсиро Ремпел, раиси колхози ба номи Шверник, қироат кард. Ба Бобоҷон Ғафурови сиёсатмадори варзида, роҳбари оқилу дилсӯз, башардӯсти матин муяссар гардид, ки дар он солҳо ҳазорҳо нафар муҳоҷирони сиёсии бадарғашударо, ки дар чаҳор гӯшаи Тоҷикистон, аз ҷумла дар водии Вахш, кору зиндагӣ мекарданд, ба ҳаёт боз ҳам дилгарм созад, онҳо тоҷикону ин сарзамини биҳиштиро дӯст доранд ва барои ободии он чун шаҳрванди ин сарзамин фидокорона меҳнат намоянд. Ҳоло дар ҳар як ноҳия пайвандони муҳоҷирони сиёсӣ, ки бо ҳукми тақдир зиндагиро сипарӣ кардаанд, боқӣ монда, Тоҷикистонро ватани аслии хеш медонанд.
Б. САЛМОНОВ,
Рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 30.04.2018    №: 85    Мутолиа карданд: 328

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед