logo

иҷтимоиёт

ҚАРСИБОЙ СПАТАЕВ: "Ё БО ҒАЛАБА БАРМЕГАРДАМ, Ё ҲАМЧУН ҚАҲРАМОН МЕМИРАМ"

«Қарсибой ихтиёран ба сафи Армияи Сурх рафт. Вай аз комиссариати ҳарбӣ даъватнома нагирифта буд. Мардуми авул ба ӯ мегуфтанд: «Марав Қарсибой, дар колхоз кор кардан гир».
Қарсибой гуфт:
«Дар хона (дашт) будан наметавон. Ман бояд сурхаскар (қизиласкар) шавам. Ё бо ғалаба бармегардам, ё ҳамчун қаҳрамон мемирам»…
Иқтибос аз ёддошти ҳамдеҳаи қаҳрамон
Таукул   ЕСНАЗАРОВА

Ҳафтае қабл матлаби муҳаққиқи тоҷик Ғафур Шерматов ба дастам афтод, ки аз рӯзгори қаҳрамонони Иттифоқи Советӣ аз Тоҷикистон қисса мекунад. Бо завқ хондам, ҳама чеҳраҳои шинос, вале аз рӯйхати пешниҳодкардаи муаллиф якеро нашнохтам - Қарсибой Спатаев.
Ҳамин як маълумоти мухтасаре, ки муҳаққиқ дар матлаб овардааст, пештар ҷои дигар надидаву нахондаам, хеле аҷиб аст: «Қарсибой Спатаев (15.4.1918 – 26.11.1942), тирпуркунандаи миномёти батареяи 2-юми дивизиони алоҳидаи 13-уми савораи фронти Ҷанубӣ, аскари қаторӣ.
Дар Армияи Сурх аз моҳи марти соли  1942. Дар армияи амалкунанда аз моҳи ноябри соли 1942».
Саҳнаи қаҳрамонии Спатаеви диловар 26 ноябри соли 1942 дар маҳали аҳолинишини Шарнутовский ба вуқӯъ пайваст. Дар он рӯз ба батареяи онҳо аз се тараф 36 танк бо пиёдагардони бешумори немис, ки сарупо мусаллаҳ буданд, ҳуҷум карданд. Аз зарби тиру туфанг замину замон гӯё меларзид. Мубориза нобаробар буд. Бартарияти лашкари аду нисбат ба аскарони сурх бармало мушоҳида мешуд. Спатаев дар қатори ҳамсангарони худ ҷасурона муқобилият нишон медод, чашми тарс надоштанд, хуб медонистанд, ки пушти онҳо Ватан-Модар меистад. Муҳориба шиддат мегирифт, тиру туфанг ба танкҳои душман камтар асар мекард, талафоти аскарони сурх бошад, торафт бештар мешуд. Ниҳоят душман рахна зад ва хатари маҳви батарея пеш омад. Дар ҳамин лаҳза Қарсибой минае дар бағал  аз хандақ берун омад ва худро зери танк партофт. Фурсате нагузашта алангаи оташи танки душман ба осмон печид… Қарсибой бо қимати ҷони ҷавонаш пирӯзии ҳамсафони худро дар  ин муҳорибаи шадиду нобаробар таъмин намуд.
17 апрели соли 1943 бо Фармони Президиуми Шӯрои Олии СССР барои нишон додани қаҳрамонӣ ва шуҷоат ба Қарсибой Спатаев (пас аз марг) унвони Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ дода шуд...
Воқеан, шояд кам нафароне огоҳ бошанд, ки дивизияи 61-уми савора, ки қаҳрамони мо Қарсибой Спатаев дар ҳайати он ҷангидааст, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, шаҳри Сталинобод (ҳоло Душанбе) ташкил шудааст. Соли 1942 таъсисёбии дивизияи 61-уми савора ҳамоно ҷараён дошт: полки 219-уми савора дар Сталинобод, полки 213-уми савора дар Кӯлоб ва полки 222-юми савора дар Қӯрғонтеппа (ҳозира Бохтар).
Моҳи августи соли 1942 дар наздикии шаҳри Сталинобод (ноҳияи Ҳисор)  машқҳои савора доир гашт, ки дар он котиби якуми ВКП (б) Тоҷикистон Дмитрий Протопопов ва дигар роҳбарони сатҳи аввали ҷумҳурӣ ширкат варзида буданд. Машқҳо таҳти роҳбарии фармондеҳи корпуси 4-уми савора генерал-лейтенант Т. Шапкин гузашт.
Миёнаи моҳи сентябри соли 1942 ниҳоят дивизия фармони ҳаракат дар ҷабҳаро гирифт. Оғози боркунӣ ба эшалонҳо 21 сентябри соли 1942 сурат гирифт ва онҳо беш аз 20 рӯз, бо душвориҳои зиёд, ба хати фронт расиданд... Таърих гувоҳ аст, ки корнамоиҳои ҳайати дивизияи мазкур дар саҳифаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ барои ҷовидонӣ сабт шудааст. 
Муҳаққиқи хушкор Ғафур Шерматов низ ба ҳамин хотир Қарсибой Спатаевро, ки узви амалкунандаи дивизияи 61-уми савора, қаҳрамоне аз Тоҷикистон шумурдааст. Бигузор чунин бошад. Зеро аз дивизияҳои саворае, ки аз Тоҷикистон ба ҷабҳаҳои Ҷанги Бузурги Ватанӣ рафтаанд, сарбозони диловараш амсоли Боқир Давлатов, Александр Гордеев ва дигарон ба унвони баланди Қаҳрамони Иттифоқи Советӣ мушарраф гаштаанд.

НИЁИШ
Модари қаҳрамон Ҷекепар мегирист, ҳамсари ӯ Бибиосия низ мегирист. Ин на танҳо ашки ғаму андуҳ, балки ашки ифтихор ҳам буд. «Қарсибой, - мегуфт Ҷекепар, - васияти халқашро нашикаст. Бесабаб ман шоҳини даштиро напарвардаам. Фарзандони дигари ман – ғаму андуҳи модарро дар сурб рехта қасоси Қарсибойро мегиранд».
Умари ШЕРХОН,
Публитсист


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 08.05.2018    №: 90    Мутолиа карданд: 335

18.03.2019


ГРАНД СЛЕМИ ЕКАТЕРИНБУРГ. Беҳрӯз мақоми сеюмро гирифт

Tesla дар Қазоқистон нуқтаҳои нерудиҳӣ месозад

Аз фурӯравии биноҳо дар Чин 10 нафар ҷон бохт

Иттиҳоди иқтисодии АвруОсиё дар фикри бунёди биржаи меҳнат шуд

Сиёсатмадори олмонӣ лағви таҳримоти зиддирусиро зарур мешуморад

Ҷаҳон дар як сатр

13.03.2019


Парвиз Давлатзода бо Чэн Гуопин вохӯрд

Имконияти таҳсил дар ДДУК тавсеа меёбад

Маҷмааи меъмории рамзи «Истиқлолият ва Озодӣ» интихоб гардид

06.03.2019


Назорати фаъолияти ширкатҳои букмекирӣ пурзӯр мешавад

Бунёди маҷмааи корхонаҳои нассоҷӣ дар назар аст

Форуми якуми иттилоотонии ҷомеаи шаҳрвандӣ баргузор мегардад

ҶОМИ "ФФТ" "Истиқлол" бори панҷум онро соҳиб шуд

Варзишгарони тоҷик 5 медал ба даст оварданд

Ҷаҳон дар як сатр

Нилуфар Рофиева дар озмуни нозанинҳои Россия ғолиб омад

Лондон муносибаташро бо Москва ба эътидол овардан мехоҳад

Покистон ба гуфтушунид бо Ҳиндустон шурӯъ мекунад

Андешаи Лукашенко оид ба яхи обнашудаи муносибот бо Иттиҳоди Аврупо

Соли 2019 ду ҷоизаи Нобел дар соҳаи адабиёт супурда мешавад

05.03.2019


СУҒД. Авлавият ба кишти картошка

04.03.2019


Хуҷанд ба даҳгонаи шаҳрҳои беҳтарини сайёҳӣ ворид гардид

Сертификати армуғони сайёҳӣ таъсис ёфт

ҶОМИ "ФФТ". "Истиқлол" ва "Кӯктош" дар финал

Осиёи Марказӣ. Камтарин теъдоди маҳбусон дар Тоҷикистон аст

Москва ва Вашингтон нархи раводидро арзон карданд

Қазоқистон ба воридоти меваю сабзавоти Қирғизистон роҳ мекушояд

Лавров: «Вазъият дар Сурия ба эътидол омад»

Ҳалокати 29 нафар аз обхезӣ дар ҷануби Афғонистон

Ҷаҳон дар як сатр

01.03.2019


ФУТБОЛ. «Хуҷанд» бо «Аҳал» мубориза мебарад

Бори нахуст дар таърих якбора ду зан ба кайҳони кушод мебароянд

Пекин дар фикри эъмори Девори бузурги чинӣ шуд

Испания солимтарин кишвари дунё эътироф гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед