logo

фарҳанг

ВАТАНДӮСТИРО. АЗ ФИРДАВСӢ ВА АЙНӢ БОЯД ОМӮХТ!

Мавзӯи Ватан ва ватандӯстӣ аз қаъри асрҳо сарчашма мегирад, зеро меҳри Ватан, парастиши он яке аз вижагӣ ва эҳсосоти наҷиби инсонӣ маҳсуб мешавад. Таълим ва тарбияи ватандӯстӣ чун соири мавзӯъҳо, хислатҳо ва мақулаҳо бояд аз хонавода шурӯъ шавад ва пасон то поёнии умр идома ёбад, зеро Ватан азизтарин ва муқаддастарин чиз барои инсон ба ҳисоб меравад.
Дар ин бора адибону муаррихон, равшанфикрону донишмандон зиёд гуфтаву дури маънӣ суфтаанд. Албатта, Фирдавсӣ дар ин боб дар шеър ва адаби гузаштаи мо пешоҳанг аст. «Шоҳнома» мазҳари волои ватандӯстист. Фирдавсӣ дар ташвиқу тарғиби ватандӯстӣ, далерӣ, мардонагӣ, ҷавонмардӣ, ҳифзи шарафу нангу номуси миллӣ доди суханро додааст:
Нигаҳ кун бад-ин лашкари номдор,
Ҷавонони шоистаи корзор.
Зи баҳри бару буми фарзанди хеш,
Зану кӯдаки хурду пайванди хеш,
Ҳама сар ба сар тан ба куштан диҳем,
Аз он беҳ, ки кишвар ба душман диҳем.
Албатта, инъикоси мавзӯи ватану ватандӯстӣ ва тарғиби он дар шеъру адаби мо танҳо ба Фирдавсию «Шоҳнома» ва замони ӯ маҳдуд намешавад, балки баъди аз байн рафтани давлати миллии Сомониён низ ба ин ё он навъ идома меёбад. Бад-ин маънӣ, мо дар осори адибони дигарамон низ ба ин мавзӯъ рӯ ба рӯ мешавем, аммо авҷи ватандӯстӣ дар адабиёти мо ба асри гузашта ихтисос мегирад. Хусусан, осори устод Айнӣ дар ин замина маводи арзишманд ва дастурдиҳандаи фаровон медиҳад. Аз он метавон дар тарбияи ҷавонони имрӯзи кишвар, яъне замони истиқлолият истифода кард. Худи устод Айнӣ дар ин бора чунин мегӯяд: «Дар муддати ҳаёти худ ман китобҳои зиёде навиштам ва ҳамаи онҳо ба як мавзӯъ бахшида шуда, аз як мавод фароҳам омадаанд. Ҳамаи ин китобҳо дар бораи тоҷикон ва Тоҷикистон, дар бораи кишвари азизам, ки дар замонҳои гузашта урдуҳои сершумори аҷнабиён поймол кардаанд, дар бораи фарзандони ин сарзамин мебошанд, ки дар қарни VII эраи мо ба худ номи тоҷикро гирифт».
Ҳақиқатан ҳам тамоми осори устод Айнӣ ба тасвири ҳаёти халқи тоҷик ва гузаштаи пур аз ғаму андуҳ ва замони пур аз нишоту шодии ӯ, ки пас аз инқилоб насибаш шудааст, бахшида шудаанд. Дар ин боб на танҳо асарҳои адабӣ, балки мақолаву очеркҳои вай, ки саршор аз рӯҳи ватанпарварона мебошанд, хидмати бебаҳо менамоянд. Дар ин замина очеркҳои «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик», «Исёни Муқаннаъ» ва мақолаҳои «Чингизи асри ХХ», «Деви ҳафтсар», «Шерзод», «Талвосаи ҷонкании дарандаи захмдор»,  «Ҳар зараррасонанда ба одамро нест кардан даркор аст», «Илҳомгоҳи фикрҳои олӣ ва бошишгоҳи озодидӯстон», «Модар-Ватан» ва ғайраро, ки устод дар замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ навиштааст, метавон ном бурд, ки ҳанӯз ҳам арзиши худро аз даст надодаанд ва барои дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия кардани ҷавонони кишвар хидмати шоиста менамоянд. Бавижа мақолаи «Модар-Ватан», ки ба эҳтиросу ҳаяҷони баланди ватандӯстона иншо шудааст, ба кас рӯҳу тавон ва бовар илқо менамояд. Ҳамчунин, устод дар очерки адабӣ-таърихии худ «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик» рӯҳи волои ватандӯстонаи Темурмаликро ба намоиш мегузорад. Мутолиаи он барои парвариши рӯҳияи ватандӯстонаи шаҳрвандон, алалхусус ҷавонон, ки ояндаи кишвар дар дасти онҳост, аз фоида холӣ нахоҳад буд.
Хулоса, ватандӯстӣ яке аз аркони муҳими одамият маҳсуб мешавад. Аз ин хотир, ҷавонон муваззафанд, ки Ватани худро дӯст доранд, барои пешрафту тараққии он саъй бинамоянд, нагузоранд, ки он ҷавлонгаҳи бегонагон ва истилогарон гардад, зери пойи аҷнабиён қарор гирад, поймоли ғосибон шавад. Ин вазифаи ҷонии ҳар шаҳрванди кишвари мо, бахусус ҷавонон, мебошад. Онҳо бояд мисли Фирдавсӣ ва Айнӣ ба миллат ва Ватан - Модари хеш хидмат бинамоянд, меҳри онро дар дилу ҷон бипарваранд, зеро:
Ҳар киро меҳри Ватан дар дил набошад,
кофар аст,
Маънии ҳуббулватан фармудаи Пайғамбар аст.
Дигар, эшон на танҳо меҳри Ватанро дар қалби хеш бояд парвариш бидиҳанд, балки пайи ободии он, ки барои ҳар шаҳрванд ҳам фарзу ҳам қарз аст, кӯшо бошанд ва бад-ин тартиб рӯҳи аҷдодони худро шод намоянд. Шоир барҳақ гуфта:
Ободии ин Ватан ба мо фарз,
Бошад, ки адо кунем ин қарз.
Кошонаи худ кунем обод,
Рӯҳи падарони хештан шод.
Ҷамолиддин САИДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.05.2018    №: 97    Мутолиа карданд: 222

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе

Ба иштирокчиёни ҶБВ кумаки моддӣ расонда мешавад

Нахустини Форум байналмилалии санъати мақом баргузор хоҳад гашт

ЛЕВАКАНТ. Тантанаҳои истиқлолият

ФАЙЗОБОД. Ҳиммати як соҳибкор

ИШТИРОКИ ТИМИ МИЛЛӢ ДАР МУСОБИҚАИ BANGABANDHU GOLD CUP"

«ДИ» тахрибкоронашро ба Русия, Аврупо ва Осиё мефиристад

ХФА: "Даромади «Давлати исломӣ» 10 маротиба коҳиш ёфт"

Чин барои рушди ҶАҶ $60 миллиард ёрии молиявӣ мерасонад

Таҳримоти ғарбӣ метавонанд садди барқарорсозии Сурия гарданд

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед