logo

фарҳанг

ВАТАНДӮСТИРО. АЗ ФИРДАВСӢ ВА АЙНӢ БОЯД ОМӮХТ!

Мавзӯи Ватан ва ватандӯстӣ аз қаъри асрҳо сарчашма мегирад, зеро меҳри Ватан, парастиши он яке аз вижагӣ ва эҳсосоти наҷиби инсонӣ маҳсуб мешавад. Таълим ва тарбияи ватандӯстӣ чун соири мавзӯъҳо, хислатҳо ва мақулаҳо бояд аз хонавода шурӯъ шавад ва пасон то поёнии умр идома ёбад, зеро Ватан азизтарин ва муқаддастарин чиз барои инсон ба ҳисоб меравад.
Дар ин бора адибону муаррихон, равшанфикрону донишмандон зиёд гуфтаву дури маънӣ суфтаанд. Албатта, Фирдавсӣ дар ин боб дар шеър ва адаби гузаштаи мо пешоҳанг аст. «Шоҳнома» мазҳари волои ватандӯстист. Фирдавсӣ дар ташвиқу тарғиби ватандӯстӣ, далерӣ, мардонагӣ, ҷавонмардӣ, ҳифзи шарафу нангу номуси миллӣ доди суханро додааст:
Нигаҳ кун бад-ин лашкари номдор,
Ҷавонони шоистаи корзор.
Зи баҳри бару буми фарзанди хеш,
Зану кӯдаки хурду пайванди хеш,
Ҳама сар ба сар тан ба куштан диҳем,
Аз он беҳ, ки кишвар ба душман диҳем.
Албатта, инъикоси мавзӯи ватану ватандӯстӣ ва тарғиби он дар шеъру адаби мо танҳо ба Фирдавсию «Шоҳнома» ва замони ӯ маҳдуд намешавад, балки баъди аз байн рафтани давлати миллии Сомониён низ ба ин ё он навъ идома меёбад. Бад-ин маънӣ, мо дар осори адибони дигарамон низ ба ин мавзӯъ рӯ ба рӯ мешавем, аммо авҷи ватандӯстӣ дар адабиёти мо ба асри гузашта ихтисос мегирад. Хусусан, осори устод Айнӣ дар ин замина маводи арзишманд ва дастурдиҳандаи фаровон медиҳад. Аз он метавон дар тарбияи ҷавонони имрӯзи кишвар, яъне замони истиқлолият истифода кард. Худи устод Айнӣ дар ин бора чунин мегӯяд: «Дар муддати ҳаёти худ ман китобҳои зиёде навиштам ва ҳамаи онҳо ба як мавзӯъ бахшида шуда, аз як мавод фароҳам омадаанд. Ҳамаи ин китобҳо дар бораи тоҷикон ва Тоҷикистон, дар бораи кишвари азизам, ки дар замонҳои гузашта урдуҳои сершумори аҷнабиён поймол кардаанд, дар бораи фарзандони ин сарзамин мебошанд, ки дар қарни VII эраи мо ба худ номи тоҷикро гирифт».
Ҳақиқатан ҳам тамоми осори устод Айнӣ ба тасвири ҳаёти халқи тоҷик ва гузаштаи пур аз ғаму андуҳ ва замони пур аз нишоту шодии ӯ, ки пас аз инқилоб насибаш шудааст, бахшида шудаанд. Дар ин боб на танҳо асарҳои адабӣ, балки мақолаву очеркҳои вай, ки саршор аз рӯҳи ватанпарварона мебошанд, хидмати бебаҳо менамоянд. Дар ин замина очеркҳои «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик», «Исёни Муқаннаъ» ва мақолаҳои «Чингизи асри ХХ», «Деви ҳафтсар», «Шерзод», «Талвосаи ҷонкании дарандаи захмдор»,  «Ҳар зараррасонанда ба одамро нест кардан даркор аст», «Илҳомгоҳи фикрҳои олӣ ва бошишгоҳи озодидӯстон», «Модар-Ватан» ва ғайраро, ки устод дар замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ навиштааст, метавон ном бурд, ки ҳанӯз ҳам арзиши худро аз даст надодаанд ва барои дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия кардани ҷавонони кишвар хидмати шоиста менамоянд. Бавижа мақолаи «Модар-Ватан», ки ба эҳтиросу ҳаяҷони баланди ватандӯстона иншо шудааст, ба кас рӯҳу тавон ва бовар илқо менамояд. Ҳамчунин, устод дар очерки адабӣ-таърихии худ «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик» рӯҳи волои ватандӯстонаи Темурмаликро ба намоиш мегузорад. Мутолиаи он барои парвариши рӯҳияи ватандӯстонаи шаҳрвандон, алалхусус ҷавонон, ки ояндаи кишвар дар дасти онҳост, аз фоида холӣ нахоҳад буд.
Хулоса, ватандӯстӣ яке аз аркони муҳими одамият маҳсуб мешавад. Аз ин хотир, ҷавонон муваззафанд, ки Ватани худро дӯст доранд, барои пешрафту тараққии он саъй бинамоянд, нагузоранд, ки он ҷавлонгаҳи бегонагон ва истилогарон гардад, зери пойи аҷнабиён қарор гирад, поймоли ғосибон шавад. Ин вазифаи ҷонии ҳар шаҳрванди кишвари мо, бахусус ҷавонон, мебошад. Онҳо бояд мисли Фирдавсӣ ва Айнӣ ба миллат ва Ватан - Модари хеш хидмат бинамоянд, меҳри онро дар дилу ҷон бипарваранд, зеро:
Ҳар киро меҳри Ватан дар дил набошад,
кофар аст,
Маънии ҳуббулватан фармудаи Пайғамбар аст.
Дигар, эшон на танҳо меҳри Ватанро дар қалби хеш бояд парвариш бидиҳанд, балки пайи ободии он, ки барои ҳар шаҳрванд ҳам фарзу ҳам қарз аст, кӯшо бошанд ва бад-ин тартиб рӯҳи аҷдодони худро шод намоянд. Шоир барҳақ гуфта:
Ободии ин Ватан ба мо фарз,
Бошад, ки адо кунем ин қарз.
Кошонаи худ кунем обод,
Рӯҳи падарони хештан шод.
Ҷамолиддин САИДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.05.2018    №: 97    Мутолиа карданд: 599

19.11.2019


Тасдиқи Тартиби кори шабакаи иттилоотӣ-телекоммуникатсионии интернет аз рӯи технологияи Wi-Fi

Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо Ҷон Гинкел

Тақвияти ҳамкориҳои иқтисодӣ матраҳ гардид

Туҳфаи Рустами Эмомалӣ барои сокинони шаҳри Хоруғ

Панкратион. Паҳлавони тоҷик чемпиони ҷаҳон шуд

18.11.2019


Таҷлили Рӯзи Президент дар шаҳри Хоруғ

Ҷаласаи вазирони корҳои хориҷии Осиёи Марказӣ дар Тошканд

Масъалаи сармоягузории хориҷӣ ба низоми бонкии Тоҷикистон матраҳ гардид

Путин БРИКС - ро кафили суботи ҷаҳон номид

Чаро ИМА ва Корея машқҳои муштаракро мавқуф гузоштанд?

ХДУ ва СРУ дар вилояти Киев "яке аз сарони ДИ" - ро боздоштанд

Туркия 23 террористро ба Қирғизистон истирдод мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷоми ҷаҳон дар Бразилия монд

15.11.2019


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Вохӯрии Ҷамшед Нурмаҳмадзода бо ҳайати Фонди қарзии кафолатии Тоҷикистон

Хонандагони тоҷик дар озмуни «Роботтехника» сазовори ҷойи дуюм шуданд

Талаби Си Ҷинпин аз ҳукуматдорони Ҳонконг

Фоҷиа. 90 дарсади Венетсия зери об монд

Дар Франсия таҷдиди Нотр - Дам боиси ҷанҷол шуд

Дар Ӯзбекистон лоиҳаи маърифатии «Як миллион барномасоз» роҳандозӣ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2019


Мулоқоти Ҷамолиддин Нуралиев бо намояндагони «Moody’s Investors Service»

Оид ба имконоти рушди кӯдакон форуми байналмилалӣ доир мешавад

Тақвияти робитаҳои иқтисодию тиҷоратӣ бо музофоти Ҳубэй

Таэквондо. 22 медали варзишгарони тоҷик аз Бухоро

"Тулӯи ҳақиқат" дар Рӯзи Президент

Шумораи сайёҳон дар Россия беш аз 20 дарсад афзудааст

Ашқобод мизбони нишасти зиддитеррористии ниҳодҳои дипломатии кишварҳои ҳамсуд

Сарвазири Ҳиндустон вохӯрияш бо Путинро олиҷаноб номид

Сесад ҷангии «Давлати исломӣ» дар Афғонистон таслим шуд

Коломойский ба Украина рӯ ҷониби Россия оварданро пешниҳод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

13.11.2019


Дар Осетия пайкараи Абулқосим Фирдавсӣ гузошта шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед