logo

фарҳанг

ВАТАНДӮСТИРО. АЗ ФИРДАВСӢ ВА АЙНӢ БОЯД ОМӮХТ!

Мавзӯи Ватан ва ватандӯстӣ аз қаъри асрҳо сарчашма мегирад, зеро меҳри Ватан, парастиши он яке аз вижагӣ ва эҳсосоти наҷиби инсонӣ маҳсуб мешавад. Таълим ва тарбияи ватандӯстӣ чун соири мавзӯъҳо, хислатҳо ва мақулаҳо бояд аз хонавода шурӯъ шавад ва пасон то поёнии умр идома ёбад, зеро Ватан азизтарин ва муқаддастарин чиз барои инсон ба ҳисоб меравад.
Дар ин бора адибону муаррихон, равшанфикрону донишмандон зиёд гуфтаву дури маънӣ суфтаанд. Албатта, Фирдавсӣ дар ин боб дар шеър ва адаби гузаштаи мо пешоҳанг аст. «Шоҳнома» мазҳари волои ватандӯстист. Фирдавсӣ дар ташвиқу тарғиби ватандӯстӣ, далерӣ, мардонагӣ, ҷавонмардӣ, ҳифзи шарафу нангу номуси миллӣ доди суханро додааст:
Нигаҳ кун бад-ин лашкари номдор,
Ҷавонони шоистаи корзор.
Зи баҳри бару буми фарзанди хеш,
Зану кӯдаки хурду пайванди хеш,
Ҳама сар ба сар тан ба куштан диҳем,
Аз он беҳ, ки кишвар ба душман диҳем.
Албатта, инъикоси мавзӯи ватану ватандӯстӣ ва тарғиби он дар шеъру адаби мо танҳо ба Фирдавсию «Шоҳнома» ва замони ӯ маҳдуд намешавад, балки баъди аз байн рафтани давлати миллии Сомониён низ ба ин ё он навъ идома меёбад. Бад-ин маънӣ, мо дар осори адибони дигарамон низ ба ин мавзӯъ рӯ ба рӯ мешавем, аммо авҷи ватандӯстӣ дар адабиёти мо ба асри гузашта ихтисос мегирад. Хусусан, осори устод Айнӣ дар ин замина маводи арзишманд ва дастурдиҳандаи фаровон медиҳад. Аз он метавон дар тарбияи ҷавонони имрӯзи кишвар, яъне замони истиқлолият истифода кард. Худи устод Айнӣ дар ин бора чунин мегӯяд: «Дар муддати ҳаёти худ ман китобҳои зиёде навиштам ва ҳамаи онҳо ба як мавзӯъ бахшида шуда, аз як мавод фароҳам омадаанд. Ҳамаи ин китобҳо дар бораи тоҷикон ва Тоҷикистон, дар бораи кишвари азизам, ки дар замонҳои гузашта урдуҳои сершумори аҷнабиён поймол кардаанд, дар бораи фарзандони ин сарзамин мебошанд, ки дар қарни VII эраи мо ба худ номи тоҷикро гирифт».
Ҳақиқатан ҳам тамоми осори устод Айнӣ ба тасвири ҳаёти халқи тоҷик ва гузаштаи пур аз ғаму андуҳ ва замони пур аз нишоту шодии ӯ, ки пас аз инқилоб насибаш шудааст, бахшида шудаанд. Дар ин боб на танҳо асарҳои адабӣ, балки мақолаву очеркҳои вай, ки саршор аз рӯҳи ватанпарварона мебошанд, хидмати бебаҳо менамоянд. Дар ин замина очеркҳои «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик», «Исёни Муқаннаъ» ва мақолаҳои «Чингизи асри ХХ», «Деви ҳафтсар», «Шерзод», «Талвосаи ҷонкании дарандаи захмдор»,  «Ҳар зараррасонанда ба одамро нест кардан даркор аст», «Илҳомгоҳи фикрҳои олӣ ва бошишгоҳи озодидӯстон», «Модар-Ватан» ва ғайраро, ки устод дар замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ навиштааст, метавон ном бурд, ки ҳанӯз ҳам арзиши худро аз даст надодаанд ва барои дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия кардани ҷавонони кишвар хидмати шоиста менамоянд. Бавижа мақолаи «Модар-Ватан», ки ба эҳтиросу ҳаяҷони баланди ватандӯстона иншо шудааст, ба кас рӯҳу тавон ва бовар илқо менамояд. Ҳамчунин, устод дар очерки адабӣ-таърихии худ «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик» рӯҳи волои ватандӯстонаи Темурмаликро ба намоиш мегузорад. Мутолиаи он барои парвариши рӯҳияи ватандӯстонаи шаҳрвандон, алалхусус ҷавонон, ки ояндаи кишвар дар дасти онҳост, аз фоида холӣ нахоҳад буд.
Хулоса, ватандӯстӣ яке аз аркони муҳими одамият маҳсуб мешавад. Аз ин хотир, ҷавонон муваззафанд, ки Ватани худро дӯст доранд, барои пешрафту тараққии он саъй бинамоянд, нагузоранд, ки он ҷавлонгаҳи бегонагон ва истилогарон гардад, зери пойи аҷнабиён қарор гирад, поймоли ғосибон шавад. Ин вазифаи ҷонии ҳар шаҳрванди кишвари мо, бахусус ҷавонон, мебошад. Онҳо бояд мисли Фирдавсӣ ва Айнӣ ба миллат ва Ватан - Модари хеш хидмат бинамоянд, меҳри онро дар дилу ҷон бипарваранд, зеро:
Ҳар киро меҳри Ватан дар дил набошад,
кофар аст,
Маънии ҳуббулватан фармудаи Пайғамбар аст.
Дигар, эшон на танҳо меҳри Ватанро дар қалби хеш бояд парвариш бидиҳанд, балки пайи ободии он, ки барои ҳар шаҳрванд ҳам фарзу ҳам қарз аст, кӯшо бошанд ва бад-ин тартиб рӯҳи аҷдодони худро шод намоянд. Шоир барҳақ гуфта:
Ободии ин Ватан ба мо фарз,
Бошад, ки адо кунем ин қарз.
Кошонаи худ кунем обод,
Рӯҳи падарони хештан шод.
Ҷамолиддин САИДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.05.2018    №: 97    Мутолиа карданд: 793
03.07.2020


ХУҶАНД. ИФТИТОҲИ ГУЗАРГОҲИ ЗЕРИЗАМИНӢ

ЗАРУРАТИ ТАВСЕАИ ҲАМКОРИҲО ТАЪКИД ГАРДИД

ДАР ТОҶИКИСТОН АЗ КОРОНАВИРУС 4690 БЕМОР ШИФО ЁФТ

ДЗЮДО. КУРСИ ТЕХНИКӢ БАРОИ МУРАББИЁН

АЛЕКСАНДР ЛУКАШЕНКО: «БЕЛАРУС БАР КОРОНАВИРУС ҒОЛИБ ОМАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

02.07.2020


77 ДАРСАДИ БЕМОРОН ДАР ТОҶИКИСТОН СИҲАТ ШУДАНД

КУМАКИ ШИРКАТИ “ПОМИР ЭНЕРҶИ” БА НИЁЗМАНДОН

ҚАРИБ 650 ШАҲРВАНДИ ТОҶИКИСТОН АЗ РОССИЯ БАРГАШТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

01.07.2020


ҚАРОР ДАР БОРАИ ТАЪЙИН ВА ПАРДОХТИ КУМАКПУЛИИ ИҶТИМОӢ

4568 МУБТАЛОИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ИҚТИСОДИИ ИДМ

НИШАСТИ САТҲИ БАЛАНД ДАР ҚОЛАБИ С5+1

ЛИГАИ ОЛӢ. ЭҲСОН ВА ВИТАЛИЙ БЕҲТАРИНҲОИ МОҲИ ИЮН

НАҚШАИ РУШДИ ИДМ БО НАЗАРДОШТИ COVID-19 ТАТБИҚ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

30.06.2020


МУРАШКО: «РОССИЯ ОМОДА АСТ, ВАКСИНАҲОИ КОРОНАВИРУСРО БА БОЗОРИ ҶАҲОНӢ ВОРИД СОЗАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.06.2020


75 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОНИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТАНД

БОХТАР. ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ САВГАНД ЁД КАРДАНД

ФУТБОЛ. БОЗИИ РАФИҚОНАИ ДУ КИШВАРИ ДӮСТ

СУТ ХУРУҶИ НАВИ КОРОНАВИРУСРО ДАР АВРУПО ТАСДИҚ НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.06.2020


COVID – 19. ДАР ТОҶИКИСТОН 4194 СИРОЯТЁФТА СИҲАТ ШУД

24.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН 73,8 ДАРСАДИ МУБТАЛОЁНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

АРАБИСТОНИ САУДӢ ҲАҶРО БАРОИ ЗОИРИНИ ХОРИҶӢ МАНЪ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.06.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 44 СИРОЯТШУДА СИҲАТ ШУД

АШТ. ОҒОЗИ МУМФАРШКУНИИ РОҲИ ШАЙДОН - ПОНҒОЗ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

ТАБИБОН НИШОНАҲОИ АСОСИИ КОРОНАВИРУСРО ДАР КӮДАКОН МУАЙЯН НАМУДАНД

ЛИГАИ НАВРАСОН ФАРДО БО ИШТИРОКИ 9 ТИМ ОҒОЗ МЕШАВАД

ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ АЗ ПАНДЕМИЯ КАМАШ $126 МИЛЛИАРДРО ТАЛАФ ДОД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед