logo

фарҳанг

ВАТАНДӮСТИРО. АЗ ФИРДАВСӢ ВА АЙНӢ БОЯД ОМӮХТ!

Мавзӯи Ватан ва ватандӯстӣ аз қаъри асрҳо сарчашма мегирад, зеро меҳри Ватан, парастиши он яке аз вижагӣ ва эҳсосоти наҷиби инсонӣ маҳсуб мешавад. Таълим ва тарбияи ватандӯстӣ чун соири мавзӯъҳо, хислатҳо ва мақулаҳо бояд аз хонавода шурӯъ шавад ва пасон то поёнии умр идома ёбад, зеро Ватан азизтарин ва муқаддастарин чиз барои инсон ба ҳисоб меравад.
Дар ин бора адибону муаррихон, равшанфикрону донишмандон зиёд гуфтаву дури маънӣ суфтаанд. Албатта, Фирдавсӣ дар ин боб дар шеър ва адаби гузаштаи мо пешоҳанг аст. «Шоҳнома» мазҳари волои ватандӯстист. Фирдавсӣ дар ташвиқу тарғиби ватандӯстӣ, далерӣ, мардонагӣ, ҷавонмардӣ, ҳифзи шарафу нангу номуси миллӣ доди суханро додааст:
Нигаҳ кун бад-ин лашкари номдор,
Ҷавонони шоистаи корзор.
Зи баҳри бару буми фарзанди хеш,
Зану кӯдаки хурду пайванди хеш,
Ҳама сар ба сар тан ба куштан диҳем,
Аз он беҳ, ки кишвар ба душман диҳем.
Албатта, инъикоси мавзӯи ватану ватандӯстӣ ва тарғиби он дар шеъру адаби мо танҳо ба Фирдавсию «Шоҳнома» ва замони ӯ маҳдуд намешавад, балки баъди аз байн рафтани давлати миллии Сомониён низ ба ин ё он навъ идома меёбад. Бад-ин маънӣ, мо дар осори адибони дигарамон низ ба ин мавзӯъ рӯ ба рӯ мешавем, аммо авҷи ватандӯстӣ дар адабиёти мо ба асри гузашта ихтисос мегирад. Хусусан, осори устод Айнӣ дар ин замина маводи арзишманд ва дастурдиҳандаи фаровон медиҳад. Аз он метавон дар тарбияи ҷавонони имрӯзи кишвар, яъне замони истиқлолият истифода кард. Худи устод Айнӣ дар ин бора чунин мегӯяд: «Дар муддати ҳаёти худ ман китобҳои зиёде навиштам ва ҳамаи онҳо ба як мавзӯъ бахшида шуда, аз як мавод фароҳам омадаанд. Ҳамаи ин китобҳо дар бораи тоҷикон ва Тоҷикистон, дар бораи кишвари азизам, ки дар замонҳои гузашта урдуҳои сершумори аҷнабиён поймол кардаанд, дар бораи фарзандони ин сарзамин мебошанд, ки дар қарни VII эраи мо ба худ номи тоҷикро гирифт».
Ҳақиқатан ҳам тамоми осори устод Айнӣ ба тасвири ҳаёти халқи тоҷик ва гузаштаи пур аз ғаму андуҳ ва замони пур аз нишоту шодии ӯ, ки пас аз инқилоб насибаш шудааст, бахшида шудаанд. Дар ин боб на танҳо асарҳои адабӣ, балки мақолаву очеркҳои вай, ки саршор аз рӯҳи ватанпарварона мебошанд, хидмати бебаҳо менамоянд. Дар ин замина очеркҳои «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик», «Исёни Муқаннаъ» ва мақолаҳои «Чингизи асри ХХ», «Деви ҳафтсар», «Шерзод», «Талвосаи ҷонкании дарандаи захмдор»,  «Ҳар зараррасонанда ба одамро нест кардан даркор аст», «Илҳомгоҳи фикрҳои олӣ ва бошишгоҳи озодидӯстон», «Модар-Ватан» ва ғайраро, ки устод дар замони Ҷанги Бузурги Ватанӣ навиштааст, метавон ном бурд, ки ҳанӯз ҳам арзиши худро аз даст надодаанд ва барои дар рӯҳияи ватандӯстӣ тарбия кардани ҷавонони кишвар хидмати шоиста менамоянд. Бавижа мақолаи «Модар-Ватан», ки ба эҳтиросу ҳаяҷони баланди ватандӯстона иншо шудааст, ба кас рӯҳу тавон ва бовар илқо менамояд. Ҳамчунин, устод дар очерки адабӣ-таърихии худ «Қаҳрамони халқи тоҷик Темурмалик» рӯҳи волои ватандӯстонаи Темурмаликро ба намоиш мегузорад. Мутолиаи он барои парвариши рӯҳияи ватандӯстонаи шаҳрвандон, алалхусус ҷавонон, ки ояндаи кишвар дар дасти онҳост, аз фоида холӣ нахоҳад буд.
Хулоса, ватандӯстӣ яке аз аркони муҳими одамият маҳсуб мешавад. Аз ин хотир, ҷавонон муваззафанд, ки Ватани худро дӯст доранд, барои пешрафту тараққии он саъй бинамоянд, нагузоранд, ки он ҷавлонгаҳи бегонагон ва истилогарон гардад, зери пойи аҷнабиён қарор гирад, поймоли ғосибон шавад. Ин вазифаи ҷонии ҳар шаҳрванди кишвари мо, бахусус ҷавонон, мебошад. Онҳо бояд мисли Фирдавсӣ ва Айнӣ ба миллат ва Ватан - Модари хеш хидмат бинамоянд, меҳри онро дар дилу ҷон бипарваранд, зеро:
Ҳар киро меҳри Ватан дар дил набошад,
кофар аст,
Маънии ҳуббулватан фармудаи Пайғамбар аст.
Дигар, эшон на танҳо меҳри Ватанро дар қалби хеш бояд парвариш бидиҳанд, балки пайи ободии он, ки барои ҳар шаҳрванд ҳам фарзу ҳам қарз аст, кӯшо бошанд ва бад-ин тартиб рӯҳи аҷдодони худро шод намоянд. Шоир барҳақ гуфта:
Ободии ин Ватан ба мо фарз,
Бошад, ки адо кунем ин қарз.
Кошонаи худ кунем обод,
Рӯҳи падарони хештан шод.
Ҷамолиддин САИДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.05.2018    №: 97    Мутолиа карданд: 264

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед