logo

сиёсат

ИСТИҚЛОЛИ СИЁСӢ ВА ҲИФЗИ АРЗИШҲОИ МИЛЛӢ

Дар раванди таҳкими Истиқлолияти давлатӣ омӯзиши асосҳои илмӣ, тарҳрезии стратегияҳои миёнамуҳлат ва дарозмуддати ба заминаҳои илмӣ асосёфта аҳамияти муҳим дошта, аз олимони ҷомеашинос масъулияти баландро дар самти таҳқиқи рӯйдоду зуҳуроти баамаломада ва пешгӯишаванда тақозо менамояд.

Вобаста ба ин, илми ҷомеашиносии муосири ватанӣ як қатор таҳқиқотҳои заминавиеро ба анҷом расондааст, ки дар байни онҳо монографияи доктори илмҳои сиёсӣ, профессор, узви вобастаи Академияи илмҳои ҷумҳурӣ Муҳаммад Абдураҳмон Наврӯз «Истиқлоли сиёсӣ ва таҳкими давлатдории миллӣ» мақоми хосса дорад.
Хусусияти консептуалии ин монография дар он аст, ки назарияҳои мавҷудаи илмӣ вобаста ба мафҳум ва моҳияти «истиқлолият» дар чаҳорчӯби воқеияти иҷтимоии Тоҷикистон таҳлил гашта, хусусиятҳои он ҳамчун раванди баинобатгирандаи вижагиҳои таърихию сиёсӣ ва иҷтимоию фарҳангӣ муайян карда шуда, вобаста ба он муаллиф таъкид менамояд, ки «истиқлол худмуайянкунии миллӣ ба таври сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангӣ мебошад ва он барои нигоҳ доштани мавҷудияти худ, тарзи зисту зиндагӣ, забон, фарҳанг, арзишҳои ниёгон ва роҳи рушду инкишоф ва тақдири худ хизмат мекунад».
Гуногунфаҳмӣ ва маънидодкуниҳои мухталифи мафҳуми «истиқлолият» муаллифро водор сохта, то консепсияи мутобиқ ба шароит ва хусусиятҳои хосси кишвар мувофиқро интихоб намуда, дар доираи он раванди ташаккули истиқлолхоҳӣ, ба даст овардани он ва роҳҳои устувор гардондани истиқлолияти давлатиро ҳамчун омили муҳими таъмини ҳастии давлати миллӣ таҳлил намояд. Ин аст, ки муаллиф бо таҳлили ақидаҳои олимони ҷомеашиноси ватанӣ  ба чунин хулоса меояд, ки «дар шароити муосир дар баробари истиқлоли давлатӣ, ки онро доимо яке аз ниҳодҳои асосии низоми байналхалқӣ муаррифӣ менамоянд, инчунин, истиқлоли халқӣ ва истиқлоли миллиро низ аз ҳам фарқ менамоянд». Истифодаи ин мафҳумҳо аз он дарак медиҳад, ки дар таҳлили системавии худ муаллиф кӯшиш менамояд, то тамоми масъала ва нофаҳмиҳои эҳтимолии дар раванди омӯзиши масъалаи истиқлолият пай дар пай равшан гашта, ҳар як нафаре, ки ба омӯзиши ин масъала рӯй меорад, тавонад бо тамоми ҷузъиёти он шинос шавад.
Ҷанбаи дигаре, ки арзиши илмии ин монографияро баланд мебардорад, сохтори маҷмӯиест, ки дар доираи он масъалаҳои муҳими вобаста ба таҳкими давлатдории миллӣ ба риштаи таҳлил кашида шудаанд. Умуман, агар аз диди сохторӣ ва мазмунӣ ба монография назар афканем, мебинем, ки тавассути таҳлили мантиқии рукнҳои истиқлолият ва омилҳои таҳкимбахшандаи давлатдории миллӣ муаллиф мавзӯъҳои муҳим, аз қабили вазъи Тоҷикистони соҳибистиқлол баъд аз хотимаи ҷанги шаҳрвандӣ, истиқлоли сиёсӣ – шинохти асолати миллӣ, забони тоҷикӣ – омили устувории Истиқлоли давлатиро таҳлили амиқи илмию назариявӣ намуда, барои исботи нуқтаи назари илмии худ онҳоро бо таҷрибаи ҷаҳониву ватании ҷойдоштаи таърихию иҷтимоӣ исбот кардааст, ки қисме аз онҳо тасдиқи худро дар равандҳои минбаъда низ ёфтаанд. Аз он ҷумла, бо таҳлили вазъи ҷумҳурӣ баъд аз имзо шудани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ менависад, ки «пас аз тамом шудани ҷанги шаҳрвандӣ ба суботи Тоҷикистон чунин омилҳо, мисли экстремизми идеологии як қатор гурӯҳҳои ниҳодии сиёсӣ… таҳдид мекарданд». Воқеияти рушди равандҳои иҷтимоию сиёсӣ пурра ин гуфтаҳои муаллифро тасдиқ мекунанд.
Вобаста ба вазъи кунунии ҷомеаи ҷаҳонӣ ва пурқувват гаштани омилҳои таъсиррасони берунӣ, воқеан ҳам, имрӯз дар назди олимон ва таҳлилгарони масоили сиёсӣ вазифаҳои муҳим дар самти пешгӯии ҳодисоту рӯйдодҳои иҷтимоию сиёсӣ ва пешниҳоди роҳу усулҳои самарабахши пешгирии оқибатҳои манфии онҳо меистад. Дар ин самт муҳаққиқ дар доираҳои илмию коршиносон шахсияти шинохта ва эътирофшуда буда, доимо вобаста ба масъалаҳои болозикр мавқеи шахсии худро дорад. Вобаста ба ин, дар асари номбурда қайд менамояд, ки «дар байни омилҳои фавқуззикр барои суботи ҷомеаи тоҷик хавфи бештарро бевосита терроризми динӣ ва сиёсӣ меорад, ки аз буди низоъҳои ҳарбии дар марзи кишварҳои бо Тоҷикистон ҳамсоя сарчашма мегирад. Хатари ҷамъиятии чунин рафтори низоӣ басо азим аст, зеро вай, пеш аз ҳама, ба тахриби асоси сиёсии давлат, суиқасд ба ҳаёт ва саломатии аъзоёни ҷомеа нигаронда шудааст». Нуқтаи назари мазкур собит месозад, ки муаллиф дар самти омӯзиши таҳдидҳо ва хатарҳои эҳтимолии ба пойдории истиқлолият таҳдидкунанда аз усулҳои умумипазируфтаи илмии таҳлилу таҳқиқ истифода бурда, кӯшиш мекунад, то дар масъалаи пешгирии таҳдидҳо нуқтаи назари асоснокро пешниҳод намояд.
Дар баробари ин ҳама, дар асари «Истиқлоли сиёсӣ ва таҳкими давлатдории миллӣ» муҳаққиқ ба мавзӯъҳои «Бадахшон – дарвозаи тиллоии Тоҷикистон», «Истиқлолияти давлатӣ, арзишҳои динӣ ва афзалиятҳои стратегии онҳо», «Истиқлолияти сиёсӣ, ваҳдати миллӣ ва НБО Роғун» диққати махсус дода, дар таҳкими Истиқлолияти давлатӣ анҷоми тадбирҳои муайянро дар ин самтҳо низ зарур медонад. Агар аз диди мантиқӣ ба ин мавзӯъҳо назар афканем, пас дармеёбем, ки омилҳои вобаста ба таъмини ягонагӣ, ҳифзи арзишҳои миллию давлатӣ ва динӣ, мақом ва нақши ҳар кадоми онҳо, инчунин, нақши омилҳои иқтисодӣ дар маҷмӯъ, ифодакунандаи заруратҳои имрӯза мебошанд, ки раванди рушди давлатдории моро суръат мебахшанд.
 «Истиқлоли сиёсӣ ва таҳкими давлатдории миллӣ» асарест, ки баҳри ташаккули мафкураи сиёсии мардум, шинохти муқаддасоти истиқлолият, дарки воқеияти иҷтимоӣ аз ҷониби ҳар як шаҳрванд мусоидат намуда, қадами устуворе дар таҳлили масъалаҳои мубрами сиёсатшиносӣ ба ҳисоб меравад ва метавонад баҳри омӯзишҳои минбаъда самту мавзӯъҳои гуногунро пешниҳод созад. Муҳимияти асари мазкурро дар раванди ташаккули истиқлолияти сиёсии Тоҷикистон ба инобат гирифта, онро барои дарёфти Ҷоизаи давлатии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино сазовор медонем.
Махфират ХИДИРЗОДА,
доктори илмҳои фалсафа, профессор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 21.05.2018    №: 99    Мутолиа карданд: 250

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед