logo

иқтисод

ТОҶИКИСТОН КИШВАРИ ОБҲОИ ТОЗА

Норасоии об мушкилоти глобалии тамоми сайёра маҳсуб меёбад. Ҳарчанд аз масоҳати умумии рӯи Замин тахминан 71%-и онро (уқёнусҳо, баҳрҳо, кӯлҳо, дарёҳо, яхбастаҳо) об ташкил медиҳад,  қисми хеле ками он оби нӯшидании дарёҳо, кӯлҳо ва чашмаҳост. Миқдори зиёди обҳо шӯр ва барои ошомидану зироаткорӣ корношояманд. Обҳои шӯрро фақат бо сармоягузориҳои азиму коркард ба обҳои қобили истифода табдил додан имконпазир аст.  Мо бояд шукр аз он кунем, ки Тоҷикистони мо дар саргаҳи оби тоза қарор дорад ва тақрибан  ҳамаи обҳо барои ошомидан ва зироаткорӣ коршояманд.
Дар кураи Замин тақрибан 2,4 миллиард одам ба оби тозаи  ошомиданӣ дастрасӣ надорад. Ҳамасола дар рӯи Замин 2,2 миллион нафар аз бемориҳои норасоии оби тозаи нӯшиданӣ ба ҳалокат мерасад. Вижагии мушкилӣ дар он аст, ки сол то сол шадиду печидатар мегардад.
Маҳз ҳаминро ба назар гирифта Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз аввали ҳазорсолаи нав бо ташаббусҳои башардӯстона барои ҳалли масъалаҳои марбут ба об саъю кӯшиши зиёд ба харҷ менамоянд.
21 декабри соли 2016 Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид  бо иттифоқи оро зери унвони Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” қатънома қабул намуд. Ташаббус оид ба эълони ин даҳсола бори аввал аз ҷониби муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар рафти Форуми 7-уми ҷаҳонии об дар Ҷумҳурии Корея ироа шуда буд.
Мутобиқи қатънома Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор” аз 22 - юми марти соли 2018 шурӯъ шуда, 22-юми марти соли 2028 ба анҷом мерасад. Дар доираи татбиқи ҳадафҳои даҳсола дар кишварҳои ҷаҳон, аз ҷумла дар мамлакати мо, бо иштироки сарони давлату ҳукуматҳои кишварҳои ҷаҳон, роҳбарону масъулон ва мутахассисону коршиносони созмонҳои байналмилалӣ конфронсу ҳамоишҳои байналмилалии сатҳи баланд оид ба татбиқи Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” баргузор мегарданд.
      Мувофиқи қатъномаи МУ СММ ҳадафҳои асосии  даҳсола ноил гардидан ба рушди устувор ва мудирияти ҳамгироёнаи захираҳои об ҷиҳати расидан ба ҳадафҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва муҳитизистӣ, роҳандозӣ ва пешбарии барнома ва лоиҳаҳои дахлдор, тавсеаи ҳамкорӣ ва шарикӣ дар ҳамаи сатҳҳо барои мусоидат ба татбиқи вазифа ва ҳадафҳои марбут ба захираҳои об, аз ҷумла Ҳадафҳои Рушди Устувор, арзёбӣ мешаванд. Ғайр аз ин, дар қатънома аҳамияти рушди ҳамкорӣ дар ҳамаи сатҳҳо ҷиҳати истифодаи оқилонаи об, бо назардошти робитаи мутақобилаи захираҳои об бо маводи ғизо, энергетика ва муҳити зист, таъкид гардидааст.
Такмили абзори ташаккул ва интишори дониш, осонгардонии дастрасӣ ба дониш ва мубодилаи иттилоот роҷеъ ба таҷрибаи беҳтарин, баҳрабардорӣ аз иттилооти нав дар бораи Ҳадафҳои Рушди Устувори марбут ба захираҳои об, бунёди шабакаҳо ва мусоидат ба ташаккули фаъолияти шариконаи тарафҳои манфиатдор ва тақвияти фаъолияти иртиботӣ дар сатҳҳои мухталиф ҳадафҳои иловагии даҳсола муайян гардидаанд.
Аз ҷиҳати захираҳои об Тоҷикистон дар байни мамлакатҳои ИДМ баъди Русия ҷои дуюм ва дар ҷаҳон низ яке аз ҷойҳои аввалро ишғол менамояд. Боришоти солона дар мамлакат тақрибан 760 мм буда, аз 100 мм (дар баъзе минтақаҳои ҷудогонаи ҷануби кишвар) то 2400 мм (қуллаҳои Помир) тағйир меёбад. Манбаи асосии об пиряхҳо ва системаи бузургтарини пиряхҳо кӯҳҳои Помир мебошанд, ки масоҳати яхбандии онҳо ба 8041 километри мураббаъ мерасад. Дар Помир 1085 пирях ба қайд гирифта шудааст. 
Дар Тоҷикистон 947 дарё ва сойҳои доимию мавсимӣ мавҷуданд, ки ҷараёни оби бозтавлидшавандаи онҳо ба 64 километри мукааб - сол баробар аст. 1,1 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Сир ва 62,9 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Аму ташаккул меёбад.
Шумораи кӯлҳо ба 1300 мерасад. Ҳаҷми умумии захираи оби онҳо 46,3 километри мукаабро ташкил медиҳад, ки аз ин миқдор 20 километри мукааб обҳои ширин мебошанд. Шумораи обанборҳо дар Тоҷикистон 11 адад буда, ҳаҷми умумии муфиди онҳо тақрибан 7,5 километри мукаабро ташкил менамояд. Ҳаҷми обҳои зеризаминӣ ҳамчун захираи обҳои барқароршаванда ба 18,7 километри мукааб - сол баробар аст ва сокинони ҷумҳурӣ аз онҳо васеъ истифода мебаранд.
Истифодаи оқилонаю  мақсадноки оби нӯшиданӣ ва полизӣ  боиси пешбурди босамари хоҷагидорӣ ва ҳалли масоили ҷойдоштаи марбут ба об, амалҳои ҳифз аз ифлоссозӣ ва аз ҷиҳати гигиенӣ тоза нигоҳ доштани об боиси беҳбудии саломатӣ ва солимии ҷомеа мегарданд. Дар хотир доштан даркор аст, ки  тағйирёбии иқлим боиси коҳиш ёфтани ҳаҷми об мегардад, аз ин рӯ, тоза нигоҳ доштану оқилона истифода бурдани об вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст.   
Зулфиқор ЗИЁЕВ,
ассистенти кафедраи молия ва
муомилоти пулии Донишгоҳи  давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон  


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.05.2018    №: 104    Мутолиа карданд: 294

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед