logo

иқтисод

ТОҶИКИСТОН КИШВАРИ ОБҲОИ ТОЗА

Норасоии об мушкилоти глобалии тамоми сайёра маҳсуб меёбад. Ҳарчанд аз масоҳати умумии рӯи Замин тахминан 71%-и онро (уқёнусҳо, баҳрҳо, кӯлҳо, дарёҳо, яхбастаҳо) об ташкил медиҳад,  қисми хеле ками он оби нӯшидании дарёҳо, кӯлҳо ва чашмаҳост. Миқдори зиёди обҳо шӯр ва барои ошомидану зироаткорӣ корношояманд. Обҳои шӯрро фақат бо сармоягузориҳои азиму коркард ба обҳои қобили истифода табдил додан имконпазир аст.  Мо бояд шукр аз он кунем, ки Тоҷикистони мо дар саргаҳи оби тоза қарор дорад ва тақрибан  ҳамаи обҳо барои ошомидан ва зироаткорӣ коршояманд.
Дар кураи Замин тақрибан 2,4 миллиард одам ба оби тозаи  ошомиданӣ дастрасӣ надорад. Ҳамасола дар рӯи Замин 2,2 миллион нафар аз бемориҳои норасоии оби тозаи нӯшиданӣ ба ҳалокат мерасад. Вижагии мушкилӣ дар он аст, ки сол то сол шадиду печидатар мегардад.
Маҳз ҳаминро ба назар гирифта Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз аввали ҳазорсолаи нав бо ташаббусҳои башардӯстона барои ҳалли масъалаҳои марбут ба об саъю кӯшиши зиёд ба харҷ менамоянд.
21 декабри соли 2016 Маҷмаи умумии Созмони Милали Муттаҳид  бо иттифоқи оро зери унвони Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” қатънома қабул намуд. Ташаббус оид ба эълони ин даҳсола бори аввал аз ҷониби муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар рафти Форуми 7-уми ҷаҳонии об дар Ҷумҳурии Корея ироа шуда буд.
Мутобиқи қатънома Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор” аз 22 - юми марти соли 2018 шурӯъ шуда, 22-юми марти соли 2028 ба анҷом мерасад. Дар доираи татбиқи ҳадафҳои даҳсола дар кишварҳои ҷаҳон, аз ҷумла дар мамлакати мо, бо иштироки сарони давлату ҳукуматҳои кишварҳои ҷаҳон, роҳбарону масъулон ва мутахассисону коршиносони созмонҳои байналмилалӣ конфронсу ҳамоишҳои байналмилалии сатҳи баланд оид ба татбиқи Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, 2018-2028” баргузор мегарданд.
      Мувофиқи қатъномаи МУ СММ ҳадафҳои асосии  даҳсола ноил гардидан ба рушди устувор ва мудирияти ҳамгироёнаи захираҳои об ҷиҳати расидан ба ҳадафҳои иҷтимоию иқтисодӣ ва муҳитизистӣ, роҳандозӣ ва пешбарии барнома ва лоиҳаҳои дахлдор, тавсеаи ҳамкорӣ ва шарикӣ дар ҳамаи сатҳҳо барои мусоидат ба татбиқи вазифа ва ҳадафҳои марбут ба захираҳои об, аз ҷумла Ҳадафҳои Рушди Устувор, арзёбӣ мешаванд. Ғайр аз ин, дар қатънома аҳамияти рушди ҳамкорӣ дар ҳамаи сатҳҳо ҷиҳати истифодаи оқилонаи об, бо назардошти робитаи мутақобилаи захираҳои об бо маводи ғизо, энергетика ва муҳити зист, таъкид гардидааст.
Такмили абзори ташаккул ва интишори дониш, осонгардонии дастрасӣ ба дониш ва мубодилаи иттилоот роҷеъ ба таҷрибаи беҳтарин, баҳрабардорӣ аз иттилооти нав дар бораи Ҳадафҳои Рушди Устувори марбут ба захираҳои об, бунёди шабакаҳо ва мусоидат ба ташаккули фаъолияти шариконаи тарафҳои манфиатдор ва тақвияти фаъолияти иртиботӣ дар сатҳҳои мухталиф ҳадафҳои иловагии даҳсола муайян гардидаанд.
Аз ҷиҳати захираҳои об Тоҷикистон дар байни мамлакатҳои ИДМ баъди Русия ҷои дуюм ва дар ҷаҳон низ яке аз ҷойҳои аввалро ишғол менамояд. Боришоти солона дар мамлакат тақрибан 760 мм буда, аз 100 мм (дар баъзе минтақаҳои ҷудогонаи ҷануби кишвар) то 2400 мм (қуллаҳои Помир) тағйир меёбад. Манбаи асосии об пиряхҳо ва системаи бузургтарини пиряхҳо кӯҳҳои Помир мебошанд, ки масоҳати яхбандии онҳо ба 8041 километри мураббаъ мерасад. Дар Помир 1085 пирях ба қайд гирифта шудааст. 
Дар Тоҷикистон 947 дарё ва сойҳои доимию мавсимӣ мавҷуданд, ки ҷараёни оби бозтавлидшавандаи онҳо ба 64 километри мукааб - сол баробар аст. 1,1 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Сир ва 62,9 километри мукааб - соли он дар ҳавзаи дарёи Аму ташаккул меёбад.
Шумораи кӯлҳо ба 1300 мерасад. Ҳаҷми умумии захираи оби онҳо 46,3 километри мукаабро ташкил медиҳад, ки аз ин миқдор 20 километри мукааб обҳои ширин мебошанд. Шумораи обанборҳо дар Тоҷикистон 11 адад буда, ҳаҷми умумии муфиди онҳо тақрибан 7,5 километри мукаабро ташкил менамояд. Ҳаҷми обҳои зеризаминӣ ҳамчун захираи обҳои барқароршаванда ба 18,7 километри мукааб - сол баробар аст ва сокинони ҷумҳурӣ аз онҳо васеъ истифода мебаранд.
Истифодаи оқилонаю  мақсадноки оби нӯшиданӣ ва полизӣ  боиси пешбурди босамари хоҷагидорӣ ва ҳалли масоили ҷойдоштаи марбут ба об, амалҳои ҳифз аз ифлоссозӣ ва аз ҷиҳати гигиенӣ тоза нигоҳ доштани об боиси беҳбудии саломатӣ ва солимии ҷомеа мегарданд. Дар хотир доштан даркор аст, ки  тағйирёбии иқлим боиси коҳиш ёфтани ҳаҷми об мегардад, аз ин рӯ, тоза нигоҳ доштану оқилона истифода бурдани об вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст.   
Зулфиқор ЗИЁЕВ,
ассистенти кафедраи молия ва
муомилоти пулии Донишгоҳи  давлатии молия ва иқтисоди Тоҷикистон  


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.05.2018    №: 104    Мутолиа карданд: 235

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед