logo

фарҳанг

АЛЛОМА ҒАФУРОВ ВА ХОТИРАҲОИ НЕКИ ЛИВЕНДРА КАУШНИК

Зиёда аз 20 сол гузашта бошад ҳам, матни суҳбат бо профессори Донишгоҳи ба номи Ҷавоҳирлаъл Неруи шаҳри Деҳлии Ҳиндустон, ки дар шаҳри Истаравшан ба вуқӯъ пайваста буд, то ҳол дар бойгониам маҳфуз аст. Озмуни пурифтихори рӯзномаи «Ҷумҳурият» ба хотири гиромидошти аллома Бобоҷон Ғафуров сабаб шудаву мухтасари суҳбати Ливендра Каушникро пешкаши хонанда менамоем.
Ин олими намоёни ҳинд яке аз шогирдони вафодори алломаи машриқзамин Бобоҷон Ғафуров буда, солҳои 1972-1974 зери роҳбарии академик Б. Ғафуров дар Институти шарқшиносии Академияи фанҳои СССР кор кардааст.
Нашриёти «Прогресс» - и шаҳри Москва китобҳояш «Осиёи Миёна дар марҳилаи замони нав», «Осиёи Миёна дар давраи сотсиализм» ва «Алоқаҳои таърихӣ, маданӣ ва иқтисодии байни Ҳиндустон ва Осиёи Миёна» - ро аз чоп баровардааст.
Вақте ки Бобоҷон Ғафуров бо ҳамроҳи як олими юнонӣ монографияи «Искандари Мақдунӣ ва Осиёи Миёна» - ро аз чоп баровард, Л. Каушник ба он тақриз навишт. Устод тақризро хонда, хеле хурсанд мешаванд ва бо соядаст китоби худро ба Деҳлӣ мефиристонанд. Аз ҳамон вақт шиносоии онҳо оғоз ёфт ва баъдтар ба дӯстии абадӣ мубаддал гашт.
Соли 1968 дар шаҳри Деҳлӣ тавассути ЮНЕСКО Конференсияи байналхалқӣ «Оид ба пайдоиш ва ташаккули Осиёи Миёна» баргузор гардид. Дар он бостоншиносон, этнографҳо, антропологҳо, адабиётшиносон, умуман олимони шарқшинос аз Амрико, Ҳолланд, Туркия, Афғонистон, Ҳиндустон, Эрон ва аксари кишварҳои СССР ҷамъ омада буданд. Ливендра Каушник дар мавзӯи «Ҷараёни тараққипарварӣ дар адабиёти Осиёи Миёна то давраи шӯравӣ» маърӯзаи илмӣ кард ва исбот намуд, ки ҷараёни тараққипарварӣ дар адабиёти тоҷик новобаста аз таъсири дин, хеле пеш рафтааст. Аммо як гурӯҳ адабиётшиносони Ғарб, ки дар конференсия ҳузур доштанд, маърӯзаро зери танқид гирифтанд.
Бобоҷон Ғафуров ҳамчун раиси сессия сухан гирифта, бо мисолҳои мушаххас ба олимони Ғарб зарба зада, олими ҳиндро дастгирӣ карданд. Каушник дар донишгоҳи иёлати Раҷистон ва ҳам дар шаҳри Тошканд кор мекард. Сипас бо даъвати Б. Ғафуров дар Институти шарқшиносии Академияи фанҳои СССР ба кор омад. Дар ин вақт аллакай сазовори Ҷоизаи ба номи Неҳру буд.
Ба вай муяссар гашт, ки ду сол, аз соли 1972 то 1974 зери роҳбарии академик Б. Ғафуров кор кунад. Олими ҳинд як воқеаро ба ман чунин нақл карда буд: «Ҳеҷ аз хотирам фаромӯш намешавад, хабари писардор шуданамро шунида маро наздашон хонда: «Кӯдакро аз таваллудхона кай меоред? Ҳар вақте ки аз таваллудхона ҷавоб диҳанд, такси накобед, мошини институт ба хизмат тайёр»,- гуфтанд.
Он рӯз фаро расид. Бо иҷозати Бобоҷон Ғафуров мошини сабукрави хизматии «Волга» - ро гирифа сӯи таваллудхона равон шудем.
 Ронанда дар роҳ назди гулфурӯшон таваққуф намуда, як гулдастаи зебое харида гуфт: «Ин туҳфа аз Бобоҷон Ғафуров».
Барои табрик падарам аз Ҳиндустон омаданд. Аз ин Бобоҷон Ғафуров воқиф шуда, ба хонаи мо омаданд ва шахсан завҷаамро бо мелоди кӯдак табрик гуфта, бо падарам суҳбати хоссае оростанд.
Пас аз ду соли кор дар Институти шарқшиносии Москва бо оилаам ба Ҳиндустон баргаштан лозим омад, назди устод даромада хоҳишамро арз кардам.
Гуфтанд: «Ихтиёри рафтан ба худатон. Агар дар Ҳиндустон кор кардан ба дилатон занад, хабар диҳед, мо зуд шуморо боз ба Москва даъват мекунем».
Боре барқия гирифтам ва устод хабар доданд, ки бо фалон хатсайр ба Ҳиндустон парвоз мекунам. Аз ҷои корам ҳафтрӯза рухсатӣ гирифта ба Деҳлӣ омадаму устодро дар фурудгоҳ дар қатори кормандони сафоратхона пешвоз гирифтам. Ба меҳмонхона омадем ва ҳафт рӯзе, ки устод ин ҷо буданд, хизмати тарҷумонӣ кардам, аз ҳолу аҳволашон бохабар будам. То устод ба хонаи хоб даромада истироҳат накунанд, ман хоб намерафтам. Самимият ва хоксории устод буд, ки дар Ҳиндустон дӯстони зиёде доштанд. Бо собиқ Президенти Ҳиндустон Зокир Ҳусейн робитаи дӯстиашон то вопасин нафас пойдор монд. Барои ба қабули Зокир Ҳусейн даромадан, иҷозатномаи доимӣ доштанд. Сарвазир Индира Ганди Бобоҷон Ғафуровро хеле ҳурмат ва эҳтиром мекард. Ҳатто дар рӯзҳое, ки маъракаи интихоботи сарвазир мегузашту ба ояндаи кории Индира Ганди вобастагӣ дошт, вақт ёфта бо академик Б. Ғафуров суҳбат ороста буд. Ин дидорбинӣ чунин ба вуқӯъ омад.
Устод хоҳиш намуданд, ки агар имкон бошад, бо Индира Ганди вохӯрӣ ташкил намоянд. Сафир гуфт, ки он шахс хеле банд, маъракаи интихобот рафта истодааст.
Бобоҷон Ғафуров чизе нагуфта, сафирро гусел карданд ва аз ман хоҳиш намуданд, ки рақами телефони қабулгоҳи сарвазирро ёбаму ба қабулгоҳ гӯям: «Бобоҷон Ғафуров ба Деҳлӣ омаданд ва дар меҳмонхона, дар ҳуҷраи фалон ҷой гирифтаанд». Таъкид карданд, ки дар бораи қабул кардан ё накардани сарвазир ҳарфе назанам.
Ҳамин тавр, хоҳиши устодро ба ҷо овардам ва 10 - 15 дақиқа нагузашта, занги телефони ҳуҷраи меҳмонхона баланд садо дод. Гӯширо бардоштам ва аз қабулгоҳи сарвазир Индира Ганди хоҳиш карданд, то аз устод пурсам, ки кай вақт доранд, то бо сарвазир хӯроки нисфирӯзӣ хӯранд.
Ман ба устод гуфтам. Каме фикр карда гуфтанд: «Пагоҳ, нисфирӯзӣ». Соати ваъдагӣ фаро расид. Ман устодро то қабулгоҳи сарвазир ҳамроҳӣ кардам. Бобоҷон Ғафуров пеш аз он ки ба қабули сарвазир раванд, аз ҷомадон тоқии чоргули тоҷикиро гирифта, ба сар монданд ва гуфтанд:
- Ман ба фарзанди халқи тоҷик монанд шудам?
Бояд зикр намуд, ки Бобоҷон Ғафуров дар ҳамаи қабулҳои давлатӣ ва расмӣ ба сар тоқӣ мепӯшиданд.
Барои Индира Ганди як рӯймоли шоҳии хеле зебои истеҳсоли Тоҷикистонро ҳамчун армуғон гирифтанд. Суҳбаташон бо Индира Ганди наздик ду соат давом кард.
Ҳамин буд чанд лаҳзаи хотираҳои ман нисбат ба устодам Бобоҷон Ғафуров, - гуфт дар хотима Л. Каушник.
Сайфулло МАҲКАМОВ,
рӯзноманигор, шаҳри Истаравшани


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 31.05.2018    №: 108    Мутолиа карданд: 424

19.04.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Жан - Батист Лемуан

Пойтахт ба таҷлили Рӯзи Ғалаба омодагӣ мебинад

Масоили рушди соҳаи маориф матраҳ гардид

Дар Донишгоҳи давлатии Данғара конфронси ҷумҳуриявӣ доир мешавад

Душанбе варзишгарони 15 кишварро ба ҳам меорад

Ҷаҳон дар як сатр

18.04.2019


ҶОМИ АФК. Пирӯзии "Хуҷанд" ва мусовии "Истиқлол"

МУЪМИНОБОД. 221 иншоот дар се сол

РАШТ. Боғистон доман паҳн мекунад

17.04.2019


БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ . Ба қонун иловаҳо ворид шуданд

ДМТ. Як нишасти муҳим

Хонандагони Душанбе пешсафи олимпиадаҳои ҷумҳуриявӣ

Армуғон барои дӯстдорони ҷуғрофия

ҶОМИ ОСИЁ. Паҳлавонони тоҷик соҳиби 5 медал

Ҷаҳон дар як сатр

16.04.2019


Вохӯрии Саидзода Зоҳир Озод бо Аскар Таҷибаев

Баррасии масоили мубрам

Ҳамоиш бахшида ба оғози расмии Солҳои рушди деҳот, сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ

Калонтарин тайёра дар дунё ба ҳаво хест

Дар Қазоқистон онлайн-қаллобон фаъол мешаванд

Дар СММ аз манфиати лоиҳаи «Камарбандҳо ва роҳҳо» сухан рафт

Аз таркиш дар Афғонистон ҳафт кӯдак ҳалок гашт

Филмҳои ду коргардони тоҷик барои Фестивали кинои мусалмонӣ интихоб шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

БОКС. Иштироки варзишгарони тоҷик дар Чемпионати Осиё

12.04.2019


Бо иштироки Сарвазири мамлакат дар шаҳри Кӯлоб як қатор иншоот ба истифода дода шуд

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозони миллии давлатҳои аъзои СҲШ

Форуми байналмилалии рушди сармояи инсонӣ доир мегардад

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2019 ОИД БА ФУТЗАЛ. Рақибони Тоҷикистон муайян гаштанд

"Кашшофи падидаҳои наврас"

НОҲИЯИ РӮДАКӢ . Сафи соҳибкорони ватандӯст меафзояд

НУРОБОД . Эҳтиром ба шахсиятҳои таърихӣ

Ҷаҳон дар як сатр

11.04.2019


"Тоҷикон" ба забони ӯзбекӣ нашр шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед