logo

фарҳанг

НИГИНИ ШАРҚ

Номи аллома Бобоҷон Ғафуров на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар ақсои олам маълуму машҳур аст. Аз ӯ мероси гаронбаҳои илмӣ боқӣ мондааст. Қисме аз ин мерос дар осорхонааш ҳифз гаштааст.
Бино ба гуфтаи Ҳабибулло Холҷӯраев, сарвари  осорхонаи Бобоҷон Ғафуров, дар айёми ҷавонӣ ба шаҳри Москва сафар карда, зуд - зуд ба дидори устод Бобоҷон Ғафуров муяссар мешудааст.
- Ҳар суҳбате, ки бо эшон ба вуқӯъ мепайваст, барои ривоҷу равнақи илми таърих ва ташаккули тафаккури илмӣ мусоидат менамуд. 
Дар яке аз чунин сафарҳо ҳамроҳи як гурӯҳ олимон ба осорхонаи нависандаи машҳури рус Лев Толстой, ба мавзеи Ясная Поляна рафтем. Яке аз онҳо гуфт: «Осорхонаи Толстой хеле аҷоиб будааст, аз он таассуроти неке бардоштем. Лекин чаро он дар пойтахт – шаҳри Москва бунёд наёфтаву дар музофот қарор дорад? Агар дар пойтахт мебуд, ҳамин қадар роҳи дурро тай намекардем. Бобоҷон Ғафуров гуфтанд: «Аслан осорхонаи одамони машҳур дар зодгоҳашон сохта мешавад». Ҳарчанд он замон устод суханҳои худро ба шахсони дигар нигаронда гуфта бошанд ҳам, ман онро ба сифати ишора қабул кардам. Баъди вафоти устод Бобоҷон Ғафуров суҳбати дар Ясная Поляна ба вуқӯъпайвастаро гаштаю баргашта ба ёд меовардам. Тасмими мо низ дар бобати бунёди осорхона дар зодгоҳи аллома аз ҳамин ишора оғоз ёфт, - изҳор дошт Ҳабибулло Холҷӯраев.
Осорхона моҳи декабри соли 1998 таъсис шуда бошад ҳам, сохтмонаш соли 1995 оғоз ёфт. Ҳодисаву воқеоти он замон ва аҳволи иқтисодии онвақтаи мамлакатро ҳамагон хуб дар ёд доранд. Ҷанги шаҳрвандӣ идома дошт, маблағ барои эҳтиёҷоти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ басанда набуд. Сарфи назар аз ин, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат,   Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати бунёди осорхонаи Бобоҷон Ғафуров иқдом карданд.
Манзили истиқоматии аллома 300 метр дуртар аз маркази ноҳияи Ғафуров ҷойгир аст. Сарвари кишвар муттаҳид кардани ҳуҷраҳои хурд-хурди мавҷуда ва аз байн бардоштани деворҳои он, ҳамчунин, ба толори васею барҳаво табдил додани онро дастур доданд. Ин таклифи олиҷаноб писанди ҳамагон гардид ва барои иҷрояш камари ҳиммат бастанд.
Маҳз бо ташаббуси Президенти мамлакат осорхона мақоми ҷумҳуриявӣ гирифт. Соли 1997 Сарвари давлат  дар назди бинои осорхона  ду бех арча шинонданд, ки рамзи сарсабзиву шукуфоӣ мебошад. Имрӯз он ду ниҳол ба дарахти бузург мубаддал гашта, ҳамчун нишонаҳое аз Пешвои миллат сарфарозӣ доранд.
Дар арсаи таърих собит шудааст, ки инсонҳои бузург ҳамдигарро қадр кардаанд, баҳри зиндаву поянда нигоҳдории хотираи неки онҳо корҳои бузургро анҷом додаанд.
- Ҳар боре, ки ба Маскав мерафтам, устод ҳуҷҷатҳо, суратҳо ва ёдгориҳои гуногунро ба ман супурда, таъкид мекарданд, ки эҳтиёт намоем. Аз ҷумла, шумораи нахустини маҷаллаи «Современний восток», ки баъдтар бо номи «Азия и Африка сегодня» нашр мешуд, ба ман дода буданд. Устод борҳо дар конфронсу симпозиумҳои байналмилалӣ иштирок намуда, суханронӣ кардаанд. Маводу ҳуҷҷатҳои симпозиумро ҳам устод барои нигоҳдорӣ ба ман додаанд. Бахусус, аксҳои устод бо роҳбарони Ҳиндустон - Ҷавоҳирлаъл Неҳру, Индира Гандӣ, Миср - Ҷамол Абдул Носир бароям қимати гарон дошта, дар бойгониам маҳфузанд, - афзуд Ҳабибулло Холҷӯраев.
Мутаассифона, баъд аз сари устод аксари маводи дар Маскав мавҷудбуда паҳну парешон шуд. Бо мақсади дарёфти нусхаҳои дигари ҳуҷҷатҳо чанд маротиба ба назди ҳамсари устод – Ғафурова Капитолина Александровна рафтам. Ӯ гуфт, ки тамоми лавозимоти ба Бобоҷон Ғафуров тааллуқдошта, аз ҷумла ордену медал ва ҳуҷҷатҳои мавҷударо ба осорхонаи Инқилоб супурдааст. Ҳамин тавр, аз мероси гаронбаҳои маскавии Бобоҷон Ғафуров миқдори хеле кам дастрас гардид.
Айни замон зиёда аз 600 асару мақола ва ҳуҷҷатҳои устод дар дасти мост. Бобоҷон Ғафуров ҳамеша ба ҳуҷҷатҳое, ки ба халқу миллати тоҷик вобастагӣ доштанд, таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, кӯшиш мекарданд, ки онро  бар Ватани худ баргардонанд. Устод барои ба Тоҷикистон баргардондани «Хазинаи Амударё»  талоши зиёд карда, ҳатто ба Англия сафар доштанд. Бо талошҳои чандкаратаи устод баъдан «Хазинаи Амударё» бо нусхабардорӣ дар бойгонии осорхона ҷой гирифт.
Алҳол шумораи экспонатҳои осорхона аз даҳ ҳазор зиёд аст. Ҳанӯз ҳам барои дарёфти экспонатҳое, ки ҳаёт ва фаъолияти Бобоҷон Ғафуровро таҷассум менамоянд, кӯшиш ба харҷ дода мешавад.  Академик Борис Рибаков дар бораи Бобоҷон Ғафуров чунин гуфта буд: «Бобоҷон Ғафуров барои мо гавҳари ноёб аст. Барои ҳамагон, барои халқи рус, барои кулли шарқшиносон туҳфаи арзандаву шоиста ба ҳисоб меравад». Олими дигари машҳури рус И. Брагинский низ ба шахсияти Бобоҷон Ғафуров баҳои баланд додааст. Олимони машҳури рус устодро бо номи ифтихории «Нигини Шарқ» мешинохтанду эҳтиром мекарданд.  
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Тоҷикон» - и Бобоҷон Ғафуровро шиносномаи миллат унвон дода буданд, ки барҳақ аст. Кормандони осорхонаи устод низ барои ба ҳамагон, бахусус ба насли ҷавон,  муаррифӣ намудани ин алломаи машриқзамин - инсоне, ки тамоми ҳаёти худро барои ба ҷаҳониён шиносондани миллати тоҷик бахшидааст, корҳои шоистаро ба анҷом расонда истодааст.
Ӯринбой УСМОН, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.06.2018    №: 110-111    Мутолиа карданд: 309

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед