logo

фарҳанг

НИГИНИ ШАРҚ

Номи аллома Бобоҷон Ғафуров на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар ақсои олам маълуму машҳур аст. Аз ӯ мероси гаронбаҳои илмӣ боқӣ мондааст. Қисме аз ин мерос дар осорхонааш ҳифз гаштааст.
Бино ба гуфтаи Ҳабибулло Холҷӯраев, сарвари  осорхонаи Бобоҷон Ғафуров, дар айёми ҷавонӣ ба шаҳри Москва сафар карда, зуд - зуд ба дидори устод Бобоҷон Ғафуров муяссар мешудааст.
- Ҳар суҳбате, ки бо эшон ба вуқӯъ мепайваст, барои ривоҷу равнақи илми таърих ва ташаккули тафаккури илмӣ мусоидат менамуд. 
Дар яке аз чунин сафарҳо ҳамроҳи як гурӯҳ олимон ба осорхонаи нависандаи машҳури рус Лев Толстой, ба мавзеи Ясная Поляна рафтем. Яке аз онҳо гуфт: «Осорхонаи Толстой хеле аҷоиб будааст, аз он таассуроти неке бардоштем. Лекин чаро он дар пойтахт – шаҳри Москва бунёд наёфтаву дар музофот қарор дорад? Агар дар пойтахт мебуд, ҳамин қадар роҳи дурро тай намекардем. Бобоҷон Ғафуров гуфтанд: «Аслан осорхонаи одамони машҳур дар зодгоҳашон сохта мешавад». Ҳарчанд он замон устод суханҳои худро ба шахсони дигар нигаронда гуфта бошанд ҳам, ман онро ба сифати ишора қабул кардам. Баъди вафоти устод Бобоҷон Ғафуров суҳбати дар Ясная Поляна ба вуқӯъпайвастаро гаштаю баргашта ба ёд меовардам. Тасмими мо низ дар бобати бунёди осорхона дар зодгоҳи аллома аз ҳамин ишора оғоз ёфт, - изҳор дошт Ҳабибулло Холҷӯраев.
Осорхона моҳи декабри соли 1998 таъсис шуда бошад ҳам, сохтмонаш соли 1995 оғоз ёфт. Ҳодисаву воқеоти он замон ва аҳволи иқтисодии онвақтаи мамлакатро ҳамагон хуб дар ёд доранд. Ҷанги шаҳрвандӣ идома дошт, маблағ барои эҳтиёҷоти тамоми соҳаҳои хоҷагии халқ басанда набуд. Сарфи назар аз ин, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат,   Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷиҳати бунёди осорхонаи Бобоҷон Ғафуров иқдом карданд.
Манзили истиқоматии аллома 300 метр дуртар аз маркази ноҳияи Ғафуров ҷойгир аст. Сарвари кишвар муттаҳид кардани ҳуҷраҳои хурд-хурди мавҷуда ва аз байн бардоштани деворҳои он, ҳамчунин, ба толори васею барҳаво табдил додани онро дастур доданд. Ин таклифи олиҷаноб писанди ҳамагон гардид ва барои иҷрояш камари ҳиммат бастанд.
Маҳз бо ташаббуси Президенти мамлакат осорхона мақоми ҷумҳуриявӣ гирифт. Соли 1997 Сарвари давлат  дар назди бинои осорхона  ду бех арча шинонданд, ки рамзи сарсабзиву шукуфоӣ мебошад. Имрӯз он ду ниҳол ба дарахти бузург мубаддал гашта, ҳамчун нишонаҳое аз Пешвои миллат сарфарозӣ доранд.
Дар арсаи таърих собит шудааст, ки инсонҳои бузург ҳамдигарро қадр кардаанд, баҳри зиндаву поянда нигоҳдории хотираи неки онҳо корҳои бузургро анҷом додаанд.
- Ҳар боре, ки ба Маскав мерафтам, устод ҳуҷҷатҳо, суратҳо ва ёдгориҳои гуногунро ба ман супурда, таъкид мекарданд, ки эҳтиёт намоем. Аз ҷумла, шумораи нахустини маҷаллаи «Современний восток», ки баъдтар бо номи «Азия и Африка сегодня» нашр мешуд, ба ман дода буданд. Устод борҳо дар конфронсу симпозиумҳои байналмилалӣ иштирок намуда, суханронӣ кардаанд. Маводу ҳуҷҷатҳои симпозиумро ҳам устод барои нигоҳдорӣ ба ман додаанд. Бахусус, аксҳои устод бо роҳбарони Ҳиндустон - Ҷавоҳирлаъл Неҳру, Индира Гандӣ, Миср - Ҷамол Абдул Носир бароям қимати гарон дошта, дар бойгониам маҳфузанд, - афзуд Ҳабибулло Холҷӯраев.
Мутаассифона, баъд аз сари устод аксари маводи дар Маскав мавҷудбуда паҳну парешон шуд. Бо мақсади дарёфти нусхаҳои дигари ҳуҷҷатҳо чанд маротиба ба назди ҳамсари устод – Ғафурова Капитолина Александровна рафтам. Ӯ гуфт, ки тамоми лавозимоти ба Бобоҷон Ғафуров тааллуқдошта, аз ҷумла ордену медал ва ҳуҷҷатҳои мавҷударо ба осорхонаи Инқилоб супурдааст. Ҳамин тавр, аз мероси гаронбаҳои маскавии Бобоҷон Ғафуров миқдори хеле кам дастрас гардид.
Айни замон зиёда аз 600 асару мақола ва ҳуҷҷатҳои устод дар дасти мост. Бобоҷон Ғафуров ҳамеша ба ҳуҷҷатҳое, ки ба халқу миллати тоҷик вобастагӣ доштанд, таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, кӯшиш мекарданд, ки онро  бар Ватани худ баргардонанд. Устод барои ба Тоҷикистон баргардондани «Хазинаи Амударё»  талоши зиёд карда, ҳатто ба Англия сафар доштанд. Бо талошҳои чандкаратаи устод баъдан «Хазинаи Амударё» бо нусхабардорӣ дар бойгонии осорхона ҷой гирифт.
Алҳол шумораи экспонатҳои осорхона аз даҳ ҳазор зиёд аст. Ҳанӯз ҳам барои дарёфти экспонатҳое, ки ҳаёт ва фаъолияти Бобоҷон Ғафуровро таҷассум менамоянд, кӯшиш ба харҷ дода мешавад.  Академик Борис Рибаков дар бораи Бобоҷон Ғафуров чунин гуфта буд: «Бобоҷон Ғафуров барои мо гавҳари ноёб аст. Барои ҳамагон, барои халқи рус, барои кулли шарқшиносон туҳфаи арзандаву шоиста ба ҳисоб меравад». Олими дигари машҳури рус И. Брагинский низ ба шахсияти Бобоҷон Ғафуров баҳои баланд додааст. Олимони машҳури рус устодро бо номи ифтихории «Нигини Шарқ» мешинохтанду эҳтиром мекарданд.  
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон «Тоҷикон» - и Бобоҷон Ғафуровро шиносномаи миллат унвон дода буданд, ки барҳақ аст. Кормандони осорхонаи устод низ барои ба ҳамагон, бахусус ба насли ҷавон,  муаррифӣ намудани ин алломаи машриқзамин - инсоне, ки тамоми ҳаёти худро барои ба ҷаҳониён шиносондани миллати тоҷик бахшидааст, корҳои шоистаро ба анҷом расонда истодааст.
Ӯринбой УСМОН, рӯзноманигор


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 04.06.2018    №: 110-111    Мутолиа карданд: 537

12.11.2019


Ифтитоҳи маҷмааи тиҷоратии «Масири олӣ»

Таҳкими ҳамкориҳои байнипарлумонӣ матраҳ гардид

Баррасии масоили рушди қонунгузорӣ оид ба моликияти зеҳнӣ

САЙЁҲӢ. Баргузории Форуми II илмии донишҷӯёни муассисаҳои олии таълимӣ

Ҷаҳон дар як сатр

Теъдоди қурбониёни тӯфони «Булбул» дар Бангладеш ба 26 нафар расид

Туркия ба истирдоди ҷангиёни «Давлати исломӣ» шурӯъ намуд

Нигаронии Лигаи кишварҳои араб аз идомаёбии зӯроварӣ дар Ироқ

Ҳиндустон дар 10 - 15 сол ММД - ро 4 маротиба боло бурданист

11.11.2019


Фаронса ба «ТАЛКО» таҷҳизот ва ба «Сомон Эйр» панҷ чархбол таҳвил медиҳад

Таъкиди Путин аз зарурати арҷгузории арзишҳои оилаи серфарзанд

Сарвазири Афғонистон: "Натиҷа бояд ба раъйдиҳии воқеии халқи мо асос ёфта бошад"

Чин ба шарти бастани созишномаи тиҷоратӣ бо ИМА ба мувофиқа расид

Ҷаҳон дар як сатр

САМБО. Медалҳои биринҷии гӯштигирони тоҷик

08.11.2019


Давлаталӣ Саид бо Мансур бинни Зойид оли Наҳён вохӯрд

Баргузории конференсия оид ба саҳми диаспораҳо дар рушди кишвар

Масоили ҳамкории фарҳангӣ матраҳ шуданд

МАОРИФ. Медали тиллои хонандагони точик аз Туркия

07.11.2019


Гурӯҳи мусаллаҳ безарар гардонда шуд

БОКС. Медали тиллои муштзани тоҷик дар Россия

ФОРУМИ ПАНҶУМИ МИЛЛӢ. Пойгоҳе ки ҳуқуқшиносонро ба ҳам меорад

Ба Ингушистон суриёие омад, ки аспсавор ба дидори Путин раҳсипор аст

Эрдуғон аз боздошти ҳамсари сарвари "ДИ" Ал-Бағдодӣ хабар дод

Интиқоди ҳазорҳо олим аз беэътиноии сиёсатмадорон ба тағйири иқлим

Пойтахти Тоҷикистон мизбони ҷаласаи Шӯрои ҳамкориҳои ИДМ мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.11.2019


Роҳҳои баланд бардоштани ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагони хизматрасониҳои молиявӣ баррасӣ шуданд

Ҳамоиш доир ба нақши ҷавонон дар тарғиби арзишҳои миллӣ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2019. «Истиқлол» ва «Регар - ТадАЗ» бори ҳафтум дар финал

Вохӯрии раҳбарони кумитаҳои амнияти Тоҷикистону Қирғизистон дар Исфара

СММ: "Дар 100 сол аз сунами беш аз 250 ҳазор нафар ҳалок гашт"

Дар Сурия хоҳари Бағдодӣ бо хонаводааш боздошт шуд

Трамп бо Россия ва Чин оид ба назорати силоҳ созишнома бастанист


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед