logo

фарҳанг

ЁДГОРИҲОИ ТАЪРИХӢ АЗ БАЙН МЕРАВАНД, ЧАРО?

Ёдгориҳои таърихӣ ҷузъи мероси фарҳангӣ буда, таҳқиқ ва ҳифзу нигаҳдошти онҳо аз вазифаҳои аввалиндараҷа ба ҳисоб меравад. Маҳз ба ҳамин хотир, роҳбарияти олии кишвар ҳанӯз аз солҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба тармиму таҷдид ва барқарорсозии ёдгориҳои таърихӣ таваҷҷуҳи махсус равона менамояд.

Ба гуфтаи  Шералӣ Хоҷаев, сардори раёсати ҳифзи ёдгориҳои таърихии Вазорати фарҳанг, ҳоло шумораи ёдгориҳои таърихӣ зиёда аз 3 ҳазорро ташкил медиҳад, ки аксари онҳо дар замони соҳибистиқлолӣ навсозӣ гардиданд. Аз ҷумла, оромгоҳҳои Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Туғрали Аҳрорӣ, Камоли Хуҷандӣ, Ҳазрати Султон, Хоҷа Аюби Ансорӣ ва чанде дигар таъмиру барқарор шуда, аз ҳисоби Фонди Президенти мамлакат корҳои илмиву бостоншиносӣ дар иншооти алоҳидаи қалъаҳои Ҳисор, Ҳулбук ва Хуҷанд идома доранд.

ЁДГОРИҲО ДАР ЗЕРИ ХОКАНД
Вале, бо вуҷуди ин, ҳолати кунунии баъзе ёдгориҳо ташвишовар аст. Ва Сарвари давлат дар мулоқоти навбатӣ бо зиёиён (19 марти соли 2018) аз ин изҳори нигаронӣ карда,  иброз доштанд, ки «То ба имрӯз дар 695 ёдгории таърихиву меъморӣ корҳои илмиву бостоншиносӣ ва навсозиву барқарорсозӣ оғоз нагардида, онҳо дар ҳолати ниҳоят хароб қарор доранд. Ҳарчанд ки доир ба баъзеи ин ёдгориҳо дар сарчашмаҳои таърихӣ ишораҳо мавҷуданд, вале дар замони истиқлолият дар ин самт маълумоти иловагӣ кам ҷамъоварӣ шуда, дар баъзе аз ин мавзеъҳо корҳои ҷустуҷӯиву ҳафриётӣ ҳанӯз шурӯъ нашудаанд».
Вобаста ба ин, бостоншинос, профессор Юсуфшо Ёқубшоев гуфт, ки вазъи ёдгориҳои таърихии археологӣ беҳбудиро металабад. Қисми зиёди онҳо ҳанӯз дар зери хоканду қисми дигарашон бинобар мавқуф гузоштани корҳои ҷустуҷӯӣ аз байн рафта истодаанд. Аксари ёдгориҳое, ки солҳост таҳқиқашон идома дорад (масалан, кофтуковҳои бостоншиносии Панҷакенти Қадим аз соли 1946 оғоз гардидааст), бо сабаби бомпӯш набудан ва дар зери барфу борон мондан, дар ҳолати нестшавӣ қарор доранд. Бар замми ин, аксари мақомоти маҳаллии шаҳру ноҳияҳои кишвар, ки дар ҳудуди онҳо ёдгориҳо ҳастанд, ҷиҳати ҳифзу нигаҳдориашон хунукназарӣ мекунанд. Масалан, дар мавзеъҳое, ки ёдгориҳо ҷойгиранд, мақомотҳо барои бунёди манзили истиқоматӣ ва киштукор қитъаи замин ҷудо кардаанд, ки инро метавон дар ҳудуди  қалъаи Чармгарони шаҳри Кӯлоб ва ёдгории Золи Зари ноҳияи Фархор мушоҳида кард.

ҲУДУДИ ЁДГОРИҲО БОЯД ҶУДО ШАВАД
Яке аз масъалаҳое, ки боиси ташвиши коршиносон гаштааст, муайян набудани ҳудуди ёдгориҳост. Барои ин ки ёдгорӣ ҳифз шавад, бояд ҳудуди муҳофизатшаванда дошта бошад. Зеро он аз замоне мақоми ҳуқуқӣ пайдо мекунад, ки аз ҷониби давлат таҳти муҳофизат қарор гирифта, соҳиби сертификат гардад. Юсуфшо Ёқубшоев мегӯяд, ки ҳоло аксари ёдгориҳо ҳудуди муайян надоранд ва бо ин сабаб аз байн мераванд. Барои мисол, ҳудуди шаҳраки қадимаи Каронро, ки ёдгории нодир асту таърихи 4 ҳазорсола дорад, аз соли 2012 инҷониб ба расмият надаровардаанд.

ХАРИТАИ БОСТОНШИНОСӢ ДОРЕМ?
Омили дигаре, ки барои ҳифзи ёдгориҳо мусоидат мекунад, таҳияи харитаи бостоншиносии шаҳру ноҳияҳо мебошад. Он имкон медиҳад, ки ёдгориҳо ишора ва ҳифз гарданд. Нуриддин Сайфуллоев, мудири шуъбаи бостоншиносии Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи Аҳмади Дониши Академияи илмҳо, гуфт, ки набудани  чунин харитаҳо боиси дар мавзеъҳои ҷойгиршавии ёдгориҳои таърихӣ бунёд намудани хонаи истиқоматӣ мегардад. Бинобар ин, Институти таърих, бостоншиносӣ ва мардумшиносии ба номи А. Дониши Академияи илмҳо муваззаф гардидааст, ки чунин харитаҳоро омода намояд. Бояд гуфт, ки феълан харитаҳои бостоншиносии шаҳру ноҳияҳои Ҳисор ва Ёвон нашр шуданду феҳристи ёдгориҳои таърихии ноҳияҳои Темурмалик, Фархор ва Ҷалолиддини Балхӣ дар ҳоли чопанд.

ЧӢ БОЯД КАРД?
Нигаҳдорӣ ва барқарор намудани мероси таърихию фарҳангӣ аз масъалаҳое мебошанд, ки таваҷҷуҳи хоссаро талаб мекунанд. Ҳоло, ки Тоҷикистон мамлакати туристӣ эълон шудаасту сайёҳии таърихӣ-фарҳангӣ аз бахшҳои асосӣ ва афзалиятноки туризми кишвар ба шумор меравад, лозим аст на танҳо ба масъалаи ҳифзу нигаҳдории ёдгориҳои таърихӣ диққат диҳем, балки инфрасохтори заруриро бунёд карда, онҳоро ба хатсайрҳои сайёҳӣ ворид созем. Дар ин росто, мақомоти маҳаллӣ ҷиҳати ҳифзи онҳо бетарафӣ зоҳир нанамуда, барои ҷудо кардани қитъаи замини ёдгориҳои таърихӣ ва бомпӯш гардидани онҳо тадбир андешанд.
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
 «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.06.2018    №: 112    Мутолиа карданд: 341

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад

ЭНЕРГЕТИКА. 2,5 миллиард сомонӣ қарзи дебитории "Барқи тоҷик" муаммои ҳалталаб боқӣ мемонад

15.07.2019


Сарвазири Корея ба Тоҷикистон меояд

Баррасии масъалаҳои ҳамгироии САҲА, СҲШ ва ИА дар минтақаи Осиёи Марказӣ

Нахустин шумораи маҷаллаи «Осиё ва Аврупо» аз чоп баромад

ДТТ. Изҳори нигаронӣ аз вазъи бо кор таъмин шудани хатмкардаҳо

ТИБ. 288 номгӯи доруи ғайристандартӣ ошкор шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед