logo

фарҳанг

ИСТИҚЛОЛ ВА ФОЛКЛОР

Фолклор ва фолклоршиносӣ як бахши муҳими фарҳанги миллати мо мебошад, ки мардумро ба орзуву омол ва маънавиёти гузаштагонамон ошно месозад ва ба қавли Максим Горкий ибтидои санъати сухан дар фолклор аст. Аз ин рӯ, аз даврони бостон шоиру нависандагони оламшумули тоҷику форс ҳамеша аз эҷодиёти шифоҳии халқ истифода намудаанд.  Гирдоварӣ, танзиму тадқиқи эҷодиёти шифоҳии тоҷикон пас аз суханронии А.М. Горкий дар Анҷумани якуми нависандагони Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1934 ривоҷу равнақ ёфт.
Дар солҳои ба истиқлолият расидани Тоҷикистон Ганҷинаи фолклори тоҷики Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ ба низом дароварда шуда, барои тартиб додани «Куллиёт» - и 40 - ҷилдаи он ба равияву ҷавобгӯи талаботи ҷаҳонӣ омода гардид. Пас аз ин, ҳамаи кормандони шуъба ба 8 - гурӯҳ тақсим шуда, танзими феҳристи жанрҳои фолклориро бо сарварии Р. Амонов ва роҳбарии бевоситаи И. Левин, ки аз Ленинград  (ҳоло Санкт - Петербург) даъват шуда буд, оғоз намуданд. Ин гурӯҳҳо бо жанрҳои рубоӣ, байт, дубайти, суруд, чистон мақолу зарбулмасал ва латифа таваҷҷуҳи махсус зохир карданд. Амали мазкур 5 сол идома дошт. Алъон ин феҳристи жанрҳои фолклорӣ дар байни собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нодиртарин махзани пажӯҳиши осори шифоҳии мардум мебошад. Ҳоло дар бойгонии фолклори тоҷик беш аз 225000 саҳифа маводи фолклории банизомовардашуда, аз ҷумла беш аз 21000 мақолу зарбулмасал, 8200 чис-тон, 30000 рубоӣ ва дубайтӣ, 28100 байт, 20000 тарона, 13200 суруд, 6100 афсона, 3200 латифа, 118 дос-тони эпоси қаҳрамонии «Гӯрғӯлӣ» ва садҳо дафтари ёддошту рӯзномаҳои экспедитсияҳои фолклоршиносӣ ва матни тафсири маросимҳои мардумӣ маҳфуз мебошанд. Албоми аксҳои экспедитсияҳо нигаҳдорӣ мешавад. Махсусан, озмунгоҳ ва бойгонии сабти овозии пажӯҳишгоҳ  хеле ғанӣ аст. Маводи ганҷина бо ҳуруфи арабӣ, лотинӣ ва кириллӣ гирдоварӣ шудаанд. Мавод ба забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва қисме русӣ мебошад. Дар ин ганҷина бахши фолклори тоҷикони Афғонистон ва Эрон низ нигаҳдорӣ мешавад. Инчунин, фонди проффессор Загуров низ ба он шомил аст, ки ӯ онро солҳои 30 - юми асри рафта аз  тоҷикони маҳбус гирд овардааст. Инчунин, солҳои охир маводи бойгонии шодравон Муҳаммаднаим Раҳимов ва Ҳомид Зоҳидовро хешовандонашон ҷиҳати нигоҳдорӣ ва истифодаи мутахассисон супурдаанд.
Олимони фолклоршиноси тоҷик дар даврони истиқлолият чандин монографияву маҷмӯаҳои фолклориро ба табъ расондаанд. Аз ҷумла, солҳои 1998 - 2000 Р. Қодиров се ҷилди фолклори тоҷикони вилояти Кешкрӯд (Қашқадарё) - ро бо ҳамроҳи инҷониб ба чоп расондаанд. Дар ин ҷода С. Фатҳуллоев, Д. Обидов ва Ф. Муродов, Р. Раҳмонӣ, Д. Раҳимов ва дигарон корҳои хубу мондагорро анҷом дода, рисолаву маҷмӯаҳои зиёдеро чоп намудаанд.
Гузашта аз ин, дар даврони истиқлолияти ҷумҳурӣ олимони фолклоршиноси тоҷик таълифи «Донишномаи фолклори тоҷик»-ро дар ҳаҷми 66 ҷузъи чопӣ ба нашр омода намуданд, ки ин асари мондагор дар арафаи чоп аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.07.2018    №: 133    Мутолиа карданд: 236

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед