logo

фарҳанг

ГУФТОРИ ИБРАТОМӮЗ. БАРДОШТ АЗ СУХАНРОНӢ ВА АСАРҲОИ АСОСГУЗОРИ СУЛҲУ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ - ПЕШВОИ МИЛЛАТ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН

Мусаллам аст, ки адабиёти ҳазорсолаи мо,  ки анбошта аз панду ҳикмат мебошад, дар ақсои олам  беназир шинохта мешавад. Осори бозмондаи Рӯдакӣ, «Офариннома» - и Абушакур, «Шоҳнома» - и Фирдавсӣ, «Гаршоспнома» - и Асадӣ, «Хамса»-и Низомӣ, «Маснавии маънавӣ» - и Ҷалолуддини Балхӣ,  «Бӯстон» - и Саъдӣ, «Ҳафт авранг» - и Ҷомӣ, «Беҳрӯз ва Баҳром» - и Биноӣ ва ғайра мамлӯ аз мавзӯъоти таълимию тарбиявӣ  мебошанд. Адибони мо ҳатто дар осори ошиқона низ мавзӯи панду андарзро, ки ба таълиму тарбияи инсон нигаронда шудааст, ғунҷондаанд. Дар наср низ ин мавзӯъ пайгирӣ шудааст. Аз «Шоҳнома» - и Абумансурӣ сар карда, то «Наводир - ул - воқеъ» - и Аҳмади Дониш суннати панду ҳикматгӯӣ риоя гардида. Бо як сухан, тору пуди назму насри мо бо матои каломи ибратомӯз, суханони андарзиву ҳакимона танида шудааст, зеро «пиндори нек гуфтори нек, рафтори нек, » оину шиори ниёкони мо дар тамоми давраҳо будааст. Аз ин рӯ, шоирон, нависандагон, муаррихон, ҳакимон, файласуфон, подшоҳон, лашкаркашон, вазирон, шахсиятҳои таърихӣ ва риҷоли гуногуни давлат мекӯшиданд, ки дар осори худ андешаҳои ҳакимона ва афкори иршодгароёнаро ҷой бидиҳанд ва бад-ин тартиб дар таълим ва тарбияи аҳли ҷомеа саҳм бигиранд. Ба ҳарфи дигар, дар дарозои таърих на танҳо адибон, балки сиёсатмадорон, муаррихон, пизишкон, дабирон, ҳокимон, подшоҳон, ки дар давраҳои мухталиф зиндагию фаъолият намудаанд, андарзгароӣ кардаанд.
Хушбахтона, мо ҳамин гуна  каломи ибратомӯзро дар суханронӣ, маърӯза ва асарҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ– Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон низ фаровон пайдо менамоем. Мутолиа ва коргирӣ аз онҳо барои боло бурдани дониши назарӣ ва амалии шаҳрвандони кишвар ва дар рӯҳи ифтихору худшиносӣ тарбия кардани онҳо хидмати муҳим менамояд. Агар мо тамоми гуфтори ибратомӯзи Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмонро ҷамъоварӣ намоем, чандин китоб мешавад. Воқеан, мо қариб дар тамоми суханронӣ ва асарҳояшон андешаҳои роҳнамо, суханони ҳикматнок, ахлоқӣ, таълимӣ ва тарбиявиро мушоҳида менамоем. Чунончи, Пешвои муаззами миллат дар бораи забон, ки на танҳо воситаи муоширати байни одамон, балки муҳимтарин унсури ҳувияти миллист, суханони зиёди омӯзанда гуфтаанд, ки ошноӣ бо онҳо маълумоти моро доир ба мақому аҳамияти забони тоҷикӣ, ки яке аз забонҳои бонуфузи олам, забони илму адаби беназир ва сабаби бақои миллати мо дар дарозои таърих будааст, зиёд менамояд. Аз ин рӯ, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба мақоми волои забон дар таъриху сарнавишти миллати мо диққати зиёд дода, ҳамвора дар маърӯзаву асарҳояшон ба ин ё он навъ дар боби забони модариамон дилсӯзона изҳори назар менамоянд ва аз шаҳрвандон пос доштани ин муқаддасоти муҳими миллатро талаб мекунанд. Бавижа, хуб донистан, поку беолоиш нигоҳ доштани забон, ба забони адабӣ ҳарф задан, риояи имло, меъёри талаффузи адабӣ, таърихи пайдоиши забони тоҷикӣ, хидмати аҳли сухан дар зинда нигоҳ  доштани он, ситоиши забони тоҷикӣ аз ҷониби адибон, тарзи истифодаи дурусти вожаву ҷумлаҳо, забони осори бадеӣ, илмӣ, китобҳои дарсӣ ва ғайраро таъкид менамоянд. Масалан, дар маърӯзаи худ «Иди забон иди ваҳдат аст», ки бахшида ба Рӯзи забон сурат гирифтааст, чунин афкори омӯзанда гуфтаанд: «Забон рукни асосии миллат ва давлат аст. Миллат  ва  давлат пуштибони забонанд. Ин аст, ки забон ва давлату миллат дар паноҳи якдигаранд. Забони ҳар миллат ёдгории азимест, ки решаи он аз сарчашмаи чандин наслҳои нажоди ӯ об  хӯрда, мояи ифтихору худшиносии миллии наслҳои баъдина мегардад».
Албатта, тавре ки гуфтем, дар тамоми маърӯзаву асарҳои Пешвои миллат Эмомалӣ  Раҳмон гуфтори пандомӯз хеле зиёданд, ки дар мавзӯъҳои мухталиф гуфта шудаанд, аммо аксари андешаҳои омӯзандаашон ба мавзӯи сулҳу ваҳдати миллӣ, адабдӯстию рафоқат, маърифату фарҳанг, адабу ҳунар, хусусан масъалаҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва сиёсӣ бахшида шудаанд. Мавзӯъ ва масъалаҳое, ки барои мавҷудияти як миллат, як кишвар ва рушду нумӯи он зарур ва муҳиманд. Аз ин хотир, Пешвои миллат бис-ёре аз ин масъалаҳоро такрор ба такрор дар суханрониву асарҳояшон таъкид менамоянд. Ҳамзамон, Сарвари давлат дар бисёр мавридҳо на танҳо суханони омӯзандаи худ, балки бузургони илму маърифати гузаштаву имрӯзаро низ ба масобаи далел меоранд, то афкору ороашонро аз ин ё он ҷиҳат таъкид ва таъйид намоянд. Бинобар ин, аз зарбулмасалу мақолҳои мардумӣ, гуфтори адибону олимон, мардони бузурги сиёсӣ, ашхоси таърихӣ ба мавқеъ истифода менамоянд ва каломи онҳоро ба сифати шоҳид меоранд. Мо ин гуна истифода аз каломи бузургон, иқтибосҳои омӯзандаро қариб дар ҳар суханронӣ ва китобҳояшон дида метавонем.
Ҳамин тариқ, гуфтори ибратомӯз, ки дар саросари суханрониву асарҳои Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба дида мерасанд, барои тарбияи шаҳрвандон, бавижа ҷавонон, аз ҳар лиҳоз муфид мебошанд. Хусусан, талқини ваҳдат, дӯстӣ, худшиносӣ, ифтихори миллӣ, илмомӯзӣ, хидмат ба миллат, ватандӯстӣ, ки аз аркони муҳими устувор гардондани пояҳои кишвари мустақил ва мутамаддин ба ҳисоб мераванд, дар маркази таваҷҷуҳи Пешвои миллат қарор доранд. Хондан,  аз бар кардани онҳо ба мо имкон медиҳанд, ки, аз як сӯ, бар илму донишу ҷаҳонфаҳмии худ биафзоем, аз сӯи дигар, ахлоқу одоби худро боло бибарем, ба миллати худ, Ватани худ меҳр биварзем, ба қадру қимати забони худ, осори илмиву адабии хеш, ки аз ниёкони пурхиради мо ба мерос мондааст, ба вижа истиқлол, ки беҳтарин неъмат аст, бирасем. Дар ин роҳ омӯхтану ҳифзи гуфтори ибратомӯзи Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба мо ёрии зиёд мерасонанд. 
Ҷамолиддин САИДЗОДА


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.07.2018    №: 135    Мутолиа карданд: 364

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад

Ҷаҳон дар як сатр

ФАРХОР. Бонувон ба ҳунаромӯзӣ ҳавасманд мешаванд

"Куллиёт" - и Миробид Саййидои Насафӣ

04.06.2019


Лукашенко: "Эмомалӣ Раҳмонро оммаи мардум интизор аст"

Бунёдкорони роботтехникаи Россия ва Чин дар Владивосток ҷамъ омаданд

Ҷаҳон дар як сатр

Машварати сиёсии вазоратҳои корҳои хориҷии Тоҷикистон ва Белгия

Муаррифии портали хизматрасониҳои электронӣ барои андозсупорандагон

Дар ноҳияи Рашт конфронси минтақавӣ баргузор мегардад

ФУТБОЛ. Ду бозии рафиқона бо мунтахаби Ӯзбекистон

03.06.2019


Дар Тоҷикистон баландтарин афзоиши теъдоди сайёҳон ба қайд гирифта шуд

Гармои тоқатфарсо дар Ҳиндустон

Тасдиқи барнома оид ба бозомӯзии касбии кормандони соҳаи маориф

Иди саиди Фитр 5 июн таҷлил мешавад

Форуми байналмилалии сармоягузории «Кӯлоб – 2019» баргузор мегардад

Ёқубҷон Абдуманнонзода - соҳиби дипломи озмуни «Килки тиллоӣ»

Ҷаҳон дар як сатр

29.05.2019


Путин бо нахустпрезиденти Қазоқистон вохӯрд

Раиси Шӯрои Аврупо Доналд Туск ба Тоҷикистон меояд

Мусофири ҳавопаймо аз фурӯбарии 1,5 кг кокаин ба ҳалокат расид

Ҷаҳон дар як сатр

28.05.2019


Дар Қазоқистон ба бунёди ширкатҳои давлатӣ мораторий ҷорӣ карданд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед