logo

иқтисод

ПАХТАИ "ПӮШИДАГУЛ". ИХТИРОИ ОЛИМОН САМАР МЕДИҲАД

Пахтакорӣ яке аз соҳаҳои муҳим ва сердаромади истеҳсолоти кишоварзии ҷумҳурӣ имрӯзҳо рӯ ба пешрафт дорад. Соли гузашта дар ҷумҳурӣ аз 173 ҳазору 972 гектар замин наздики 387 ҳазор тонна пахта ҷамъоварӣ гардид. Аз ҳар гектар 22,3 сентнер ҳосил рӯёнда шуд. Албатта, ин миқдор ҳосилу ҳосилнокӣ кам аст ва он бояд зиёд карда шавад. Барои баланд бардоштани ҳосилнокии ин зироат соҳаи кишоварзии ҷумҳурӣ ба ихтирои навъҳои зудрас, серҳосил ва ба касалиҳо тобовар ниёз дорад.

Давоми чанд соли охир олимону мутахассисони бахши пахтакории кишвар навъҳои пурсамарро рӯи кор овардаанд, ки ҳоло вусъат бахшидани парвариши онҳо зарур омадааст.
Дар натиҷаи ҳамкории кормандони Институти зироаткории АИКТ ва Институти ботаника, физиология ва генетикаи АИҶТ таҳти роҳбарии селексионер М. Неъматов бо истифодаи аломати клейстогамӣ ва индексҳои фотосинтетикӣ пахтаи навъи шакли гулаш пӯшидаи «20 - солагии истиқлолият» ба вуҷуд оварда шудааст. Ин навъ дар натиҷаи дурагакунии линияи қайчибарги Л - 461 (муаллифаш академики АИ Ӯзбекистон Ҷ. Мӯсоев) бо линияи гулаш пӯшида ва худгардолудшавандаи КЛ - 5 (муаллифаш М. Неъматов), бо истифодаи усули интихоби фардии бисёркарата ва санҷиши наслҳои минбаъдаи он ба вуҷуд оварда шудааст.
Мувофиқи тавсифи муаллифон навъи мазкур миёнапаз буда, муҳлати нашъунамояш аз неш задани пунбадона то расидани ҳосил 125 - 130 рӯз ва  ҳосилнокии умумии он аз як гектар 40 - 45 сентнерро дар бар мегирад. Шакли баргаш қайчибарги панҷашакл, гулаш нисбат ба гули навъҳои дигар  калон ва  рангаш зарди пӯшидаи худгардолудшаванда мебошад. Кӯракҳояш миёнаҳаҷм ва лӯндаи тухмшакли нӯгтез аст. Вазни миёнаи пахтаи як ғӯзаи он 5,2 - 5,5 граммро ташкил медиҳад. Дарозии  нахаш 34-35 миллиметр буда, рангаш сафеди ҷилонок аст ва ба гурӯҳи типи IV дохил мешавад. Баромади нах 36-37 дарсад мебошад.
Баргҳои  ниҳоли ин навъ ба якдигар соя наафканда, пурра расидани шӯои офтобро то баргҳои поёнии ниҳол таъмин менамоянд, шароити хуб ва муътадили рӯшноӣ, ҳарорат ва реҷаи аэродинамикии киштзорро муҳайё намуда, рустаниҳоро ба камобӣ устувор нигоҳ медоранд  ва ин ҳама ба раванди фотосинтези баланд (40 - 41 мг СО2 / соат) ва рӯёндани ҳосили фаровони хушсифат мусоидат менамояд. Чунин хусусиятҳои навъи нави пахта дар кишвар нишон медиҳанд, ки онро ҳар чи бештар мавриди истифода қарор диҳем. Бо ин роҳ ихтирои олимони соҳаи кишоварзии мамлакат дар самти таъмини пахтакорони ҷумҳурӣ бо тухмии хушсифати ватанӣ натиҷа мебахшад.
Навъи «20 - солагии истиқлолият» дар таърихи пахтапарварии ҷаҳон якумин навъи пахтаи гулаш пӯшида (клейстогамӣ) ба шумор меравад. Аз ин лиҳоз, ҳангоми дар истеҳсолоти кишоварзӣ васеъ татбиқ намудани он хоҷагиҳои фермерӣ ва деҳқонӣ ба тухмии яккачин (элита) дастрасии бештар  пайдо менамоянд. Мавҷуд будани гулҳои худгардолудшаванда дар ин навъ барои тоза нигоҳ доштани хусусиятҳои навъ ва бо ҳамин васила муддати дурудароз дар истеҳсолот ва саноати нассоҷӣ ҷорӣ будани он имконият медиҳад.
Дар навъи «20 - солагии истиқлолият» гулбаргҳо маҳкам бо таври герметикӣ пӯшидаанд ва новобаста аз хушкӣ ё намии ҳаво гардолудшавӣ ва бордоршавӣ ба амал меояд. Аз ин лиҳоз, навъи мазкурро ҳам дар шароити камобӣ ксерофитии иқлими хушк ва ҳам дар иқлими серборони тропикӣ парвариш намудан мумкин аст. Гули пӯшидаи ин навъ имконият медиҳад, ки пахтаро на танҳо бо роҳи обмонии ҷӯякӣ, балки бо ёрии дастгоҳи «обпошаки боронӣ» низ, парвариш намудан самарабахш мебошад.
Ихтироъ  ва дар истеҳсолоти кишоварзӣ ҷорӣ намудани навъҳои гулаш пӯшидаи клейстогамӣ аз ояндадор будани парвариши он дарак медиҳад. Дар истеҳсолоти кишоварзӣ ҷорӣ намудани  навъҳои мазкур дар самти рушди селексия ва пахтакории ҷумҳурӣ нақши муҳим хоҳанд бозид.
Ҳ. АБДУЛЛОЕВ,
М. БОҲИРОВА,
кормандони Институти ботаника, физиология ва генетикаи рустании Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 13.07.2018    №: 138    Мутолиа карданд: 440
25.11.2020


«ШАХСИЯТИ БУЗУРГИ ТАЪРИХСОЗ»

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ. ҲАМОИШИ ИДОНА БА ИФТИХОРИ ҶАШНИ МИЛЛӢ

ПАРЧАМИ ДАВЛАТӢ РАМЗИ БАХТУ САОДАТ

КФО. "ИСТИҚЛОЛ" 13 ЗИНА БОЛО РАФТ

ДАР ТОҶИКИСТОН ТЕЪДОДИ ШИФОЁБӢ АЗ COVID НАЗАР БА ГИРИФТОРӢ БЕШТАР ШУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.11.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. МУҚОВИМАТ БО КОРРУПСИЯРО ТАҲКИМ МЕБАХШАНД

ПУТИН АЗ МАНСУБИЯТИ КӮҲИСТОНИ ҚАРИЯБОҒ СУХАН КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЭРЛИНГ ҲОЛАНД "GOLDEN BOY" ШУД

ПАХТА. ИҶРОИ 97 ДАРСАДИ ДУРНАМО

НОҲИЯИ БОБОҶОН ҒАФУРОВ. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА БАРЗИЁД ИҶРО ШУД

БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ – 2021. 27 МИЛЛИАРДУ 645,8 МИЛЛИОН СОМОНӢ ПЕШБИНӢ ГАРДИД

КӮЛОБ. ХӮРОК БАРОИ ДАРМОН АСТ, НА ЗИЁН

СУҒД. ДОРУҲОИ ПАСТСИФАТРО НОБУД КАРДАНД

АФШУРАИ АНОР АНГЕЗАИ COVID - РО ТО 80 ДАРСАД МАҲВ МЕКУНАД

«ТОҶИКИСТОН – 2020». ФОРУМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ

19.11.2020


ВАҲДАТ. ШАҲР ШУКУФТАН ДОРАД

16 – НОЯБР. ИН РӮЗРО ДАР СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ БОТАНТАНА ҶАШН ГИРИФТАНД

НУРОБОД. 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТРО САЗОВОР ИСТИҚБОЛ МЕГИРЕМ

18.11.2020


НОҲИЯИ СПИТАМЕН. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА 100,1 ДАРСАД ИҶРО ГАРДИД

ҶАЙҲУН. САРВАЗИР БА ДАСТРАНҶИ КИШОВАРЗОН БАҲОИ БАЛАНД ДОД

КӮЛОБ. БУНЁДИ МАЙДОНЧАИ ВАРЗИШ

ТАШРИФИ САРМОЯГУЗОРОНИ КОРЕЯ БА МОИ «КӮЛОБ»

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТИ ТИРАМОҲӢ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ҶОИЗАИ НАВБАТИИ СИНАМОГАРОНИ ТОҶИК

ДЗЮДО

КИШВАРҲОИ ОСИЁ ОИД БА КАЛОНТАРИН ДАР ҶАҲОН МИНТАҚАИ ТИҶОРАТИ ОЗОД ПАЙМОН БАСТАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

«АМОНАТБОНК». РАИСӢ ДАР ИТТИҲОДИ БАЙНИБОНКИИ СҲШ

ДДЗТ. ТАНТАНАИ РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТ

12.11.2020


КФО

МОСКВА БАРОИ ЁРӢ БА СУРИЯ БЕШ АЗ $1 МИЛЛИАРД ҶУДО НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

11.11.2020


БУНЁДИ 532 ИНШООТИ ТИББӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед