logo

иҷтимоиёт

БОЗОРИ ФАРМАСЕВТӢ. ҶАНБАҲОИ МУХТАЛИФИ ЯК СОҲА

Аз нигоҳи назарияи муносибатҳои бозаргонӣ талабот ва пешниҳод бозори истеъмолиро ба низом медароранд. Вале, дар фаъолияти фармасевтӣ чунин нест: истеҳсол, воридоту фурӯши дорувории барои ҳаёт муҳим дар асоси омӯзиши сатҳи гирифтории аҳолӣ ба бемориҳо ба нақша гирифта мешавад. Банақшагирии ин амалро бояд сохторҳои дахлдор анҷом диҳанд.
Ҳангоми дуруст ба нақша нагирифтани воридот ва истеҳсоли доруворӣ дар бозори фармасевтии ҷумҳурӣ метавонад ҳаҷми аз ҳад зиёди дору пайдо шавад. Истифодабарандагони доруворӣ асосан беморон ҳастанд ва вобаста ба гирифтории аҳолӣ ба он ҳаҷми муайяни дору истифода мешавад, яъне ин бозор беандоза нест. Дору, инчунин, муҳлати истифода дорад.
Бемор ба доруе эҳтиёҷ дораду ин дору дар дорухонаҳои ҷумҳурӣ нест. Яъне дар натиҷаи ба нақша нагирифтани воридоти дору дастрас  будани дору ба эҳтиёҷманд таъмин карда намешавад. Ё ин ки ҳангоми кам ворид намудан доруи лозима бо нархи гарон фурӯхта мешавад.
Кам ё зиёд омода намудани мутахассисони соҳаи фармасевтӣ низ  метавонад ба сатҳи хизматрасонӣ таъсири манфии худро расонад. Ҳолати бад ҳангоми аз ҳад зиёд омода намудани мутахассисон ба вуҷуд меояд. Таносуби кормандони соҳаи фармасевтӣ низ аз истеъмолкунандагони доруворӣ вобаста аст. Аз ин рӯ, ҳар чи зиёд гаштани миқдори кормандони соҳаи тиб ва фармасевтӣ ба зиёд гаштани ҳаҷми хароҷоти буҷети соҳа ва оилаҳо оварда мерасонад.
Истеҳсоли маҳсулоти фармасевтӣ ин меҳнати зеҳнӣ аст. Таҳияи технологияи истеҳсоли як намуд доруи генетикӣ дониши мукаммали тахассусӣ, маблағ ва вақти зиёдро талаб менамояд. Фаъолияти зеҳнӣ ин муаррификунандаи сатҳи маънавии ҳар як давлату миллат аст. Ширкатҳое, ки ба ин фаъолият даст задаанд, бояд ҳамаҷониба дастгирӣ карда шаванд. Дар навбати аввал имконият фароҳам овардан лозим аст, ки ширкати истеҳсолкунандаи маҳсулоти фармасевтӣ дар бозори кишвар мавқеъ пайдо намояд. Сохторҳои давлатӣ бо истифода аз фишангҳои танзимкунанда, инчунин, ба роҳ мондани кор бо воридкунандагони маҳсулоти фармасевтӣ ва истеҳсолкунандагони ватанӣ метавонанд ин масъалаи муҳимро ҳал намоянд.
Миқдори дорухонаҳо ва ҷойгиршавии онҳо низ метавонад ба сифати хизматрасонӣ, нархгузорӣ, дастрас будани доруворӣ таъсири худро расонад. Баръакси асосҳои иқтисоди бозаргонӣ миқдори зиёди дорухонаҳо ва наздик ҷойгир будани онҳо метавонад хизматрасонии соҳаро бад намуда, ба рақобати носолими онҳо оварда расонад. Дорухонаҳоро соҳибкорон дар навбати аввал барои гирифтани манфиати иқтисодӣ бунёд менамоянд. Дар навбати худ, бозори фармасевтӣ меъёри муайян вобаста ба гирифтории аҳолӣ ба бемориҳоро дорад. Вақте ки дорухонаҳо зиёд ва наздик ҷойгир шудаанд, наметавонанд он даромадеро, ки дар нақша доранд, ба даст биёранд. Аз ин рӯ, рақобати носолим пайдо гардида, аз ҳад паст намудани нарх бо мақсади зиёд фурӯхтан ва баланд мондани нарх бо мақсади ҳар чи зиёд даромад гирифтан ба вуҷуд меояд.
Бақайдгирии маҳсулоти фармасевтӣ бошад, яке аз талаботи асосии назорати гардиши доруворӣ ва таъмини сифати он мебошад. Солҳои пешин Ҷумҳурии Тоҷикистон ниёз дошт, ки ширкатҳои истеҳсолкунандаи хориҷӣ маҳсулоти худро дар кишвар ба қайд гирифта,  воридот намоянд. Имрӯзҳо ин эҳтиёҷ аз байн рафтааст. Дар оянда сохторҳои дахлдор бояд бақайдгирии дорувории истеҳсоли хориҷиро дар асоси таҳқиқи имкониятҳои истеҳсолии ширкатҳои хориҷӣ ба роҳ монанд. Аз ин лиҳоз, ба мутахассисони Вазорати тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон лозим меояд, ки ҳар сол дар асоси дурнамо (ба ҳисоб гирифтани ҳама омилҳо) талаботи аҳолӣ ва муассисаҳои тиббиро ба дору муайян намоянд. Дар асоси ин дурнамо ба ширкатҳои истеҳсолкунандаи доруи ватанӣ ҳамкорӣ карда, аз рӯйхати дурнамо кадом миқдор доруҳоро онҳо метавонанд истеҳсол кунанд ва он миқдоре, ки дар ҷумҳурӣ имконияти истеҳсолаш нест, ба ширкатҳои дорусозии хориҷӣ фармоиш дода шавад. Аммо, истеҳсол ва фурӯши доруи ватанӣ дар мадди аввал бояд бошад. Бо назардошти ин ҳама, рушди соҳаи дорусозии ватанӣ ва бо дору таъмин кардани аҳолӣ ва муассисаҳои тиббии ҷумҳуриямон ба танзим дароварда мешавад.
Д. ХАЛИФАЕВ,
доктори илмҳои фармасевтӣ, профессор, 
Ф. САЙФУЛЛОЕВ,
номзади илмҳои тиб


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 16.07.2018    №: 139    Мутолиа карданд: 98

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед