logo

иқтисод

БАЙТОРӢ. ЧАРО БА ОН ТАВАҶҶУҲ КАМ ЗОҲИР МЕШАВАД?

Барои ба ҳадафҳои амният ва бехатарии озуқаворӣ расидан ҳар кишвар бояд на танҳо низоми устувори истеҳсоли маҳсулоту ашёи хом, балки санадҳои меъ-ёрии ҳуқуқии мувофиқ ва хадамоти байтории аз ҳама ҷиҳат муҷаҳҳаз низ дошта бошад, то назорати низоми истеҳсолоти устувору солими чорводорӣ, маҳдуд кардани талафоти маҳсулоти асосии аз ҳайвонот бадастомада, назорати коркарди чунин маҳсулот то ҳадде, ки боварӣ ҳосил карда шавад, ки маҳсулоти дар бозор ҷойдода аз ҷиҳати микробиологӣ (бактерияҳо, вирусҳо, паразитҳо ва ғайра) ва кимиёвӣ (заҳрхимикат, пестисид) барои одамон бехатар аст, таъмини бехатарии истеъмоли озуқавориро дар оила, ошхонаю тарабхонаҳо ва ҷойҳои истеъмоли оммавӣ, хусусан аз ҷиҳати бехатарии он, таъмин карда тавонад. Байторӣ бояд шароити молӣ ва ҳуқуқӣ дошта бошад, то ҳама гуна душвориҳоро, ки дар занҷири озуқаворӣ - низоми истеҳсол, интиқол, нигаҳдорӣ, коркард ва фурӯши маҳсулот, ба истилоҳ «аз ферма то дастархон», инчунин, воридот ва содироти  маҳсулоти чорводорӣ ба миён меоянд, ҳал карда тавонад.
Албатта, хадамоти назорати давлатии байтории ҷумҳурӣ солҳои охир бо дастгирии ҳамаҷонибаи Ҳукумати мамлакат ва созмонҳои байналмилалӣ барои ноил шудан ба ин омилҳо ҷиҳати пешрафти соҳа кӯшиш карда истодааст. Ин аст, ки фаъ-олияти хадамот аз ҷониби ташкилотҳои байналмилалӣ баҳои баланд гирифт. Вале, ҳанӯз ҳам Хадамоти назорати давлатии бойторӣ барои боз ҳам пурсамар кардани фаъолияти худ ба дастгирии ҳуқуқӣ ва молиявии Ҳукумати ҷумҳурӣ ниёз дорад. Масалан, ваколатҳои «Тоҷикстандарт», Хадамоти назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ, Хадамоти фитосанитарӣ ва Хадамоти назорати давлатии байторӣ ҷиҳати назорати беҳдошти (санитарӣ) маҳсулоти озуқаворӣ ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда ва хӯроки ҳайвонот то ҳол возеҳу мушаххас нестанд. Ҳоло ҳам миёни ин мақомоти давлатӣ танишҳои номатлубе ҷой доранд, ки қонунгузорӣ онро бояд ба танзим дарорад. Ба бахшҳои қонунгузорӣ, назоратӣ ва хизматрасонӣ ба истеҳсолот ҷудо кардани хадамот низ зарур мебошад. Айни замон хадамоти мазкур худ санадҳои ҳуқуқии меъёриро пешниҳод, иҷро ва назорат мекунад.
Дар ин соҳа алҳол наздик ба 300 байтор дар бахши давлатӣ ва хусусӣ фаъолият мекунад. Мувофиқи талаботи стандарти ҷаҳонӣ соҳа боз ба 4 ҳазор мутахассис ниёз дорад. Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки қабули донишҷӯён ба факултаҳои байтории донишгоҳу донишкадаҳо ва коллеҷҳо зиёд карда шавад. Ҳамчунин, дастгирӣ намудани иштироки байтории хусусӣ дар сатҳи табобати ҳайвонот, гузарондани маъракаҳои оммавӣ – ваксинатсия, хунгирӣ бо мақсади мониторинги бемориҳои сироятӣ, туберкулинизатсия ва ғайра, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо. Ин амал хароҷоти Буҷети давлатро ба бахшҳои номбурдаи хадамоти байторӣ кам карда, манбаи ғанӣ гардидани буҷет мегардад.
Муҷаҳҳаз гардондани озмоишгоҳҳои байтории бозорҳо бо таҷҳизоти муосир, дар штати кории корхонаҳои коркарди маҳсулот ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда, новобаста аз шакли моликияташон, муаяйн кардани штати кории байтори давлатӣ, ки ба бехатарии маҳсулоти истеҳсолшаванда кафолат медиҳад, муҷаҳҳаз кардани Маркази миллии ташхиси бемориҳои ҳайвонот ва  марказҳои ташхиси бемориҳои ҳайвоноти вилоятҳо, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо, дар гузаргоҳҳои гумрукӣ (ҳадди ақал дар 4-тои онҳо) ҷой додани бунгоҳҳои  байтории карантинӣ бо биноҳои корӣ ва биноҳои дар карантин нигоҳ доштани ҳайвонот ва бори таҳти назорати байторӣ қарордошта, ҳамчунин, дастгирии молиявии хадамоти байторӣ дар пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои ҳайвонот, хусусан сумдарди вабоӣ (оқсил) ва дастгирии илмии хадамоти давлатии байторӣ, яъне ба тобеияти Хадамоти назорати давлатии байторӣ даровардани яке аз институтҳои илмию таҳқиқотии амалкунанда, ба феҳристи рӯзҳои ид ворид кардани «Рӯзи байторон» ва яке аз солҳои наздикро «Соли байторӣ» эълон кардан, аз ҷумлаи мушкилоти соҳа ва масъалаҳои ҳалталаб мебошанд, ки ба рушди иқтисодиёти соҳаи чорводорӣ, ба ин васила ғанитар гардидани Буҷети давлат, амният ва бехатарии озуқавории аз ҳайвон гирифташаванда, ҳифзи саломатии истеъмолкунандагон ва бехатарии савдои байналмилалии кишвар мусоидат хоҳанд кард.

 Сангимурод МУРВАТУЛЛОЕВ,
      доктори илмҳои байторӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.07.2018    №: 145    Мутолиа карданд: 383
26.11.2020


ВОХӮРИИ РУСТАМИ ЭМОМАЛӢ БО СЕРГЕЙ СОБЯНИН

НОҲИЯИ ТЕМУРМАЛИК. ТАРБИЯИ ИҶТИМОӢ ТАРБИЯИ МИЛЛАТ АСТ

СУҒД. ИТТИФОҚИ КОРГОҲҲОИ САНОАТИ САБУК ТАЪСИС ЁФТ

ДИЕГО МАРАДОНА . НОБИҒАИ ФУТБОЛ БА ДУНЁИ УЛВӢ ПАЙВАСТ

ДАР АФҒОНИСТОН АЗ ДУ ТАРКИШИ САХТ 17 НАФАР ҲАЛОК ГАШТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.11.2020


«ШАХСИЯТИ БУЗУРГИ ТАЪРИХСОЗ»

СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ. ҲАМОИШИ ИДОНА БА ИФТИХОРИ ҶАШНИ МИЛЛӢ

ПАРЧАМИ ДАВЛАТӢ РАМЗИ БАХТУ САОДАТ

КФО. "ИСТИҚЛОЛ" 13 ЗИНА БОЛО РАФТ

ДАР ТОҶИКИСТОН ТЕЪДОДИ ШИФОЁБӢ АЗ COVID НАЗАР БА ГИРИФТОРӢ БЕШТАР ШУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.11.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. МУҚОВИМАТ БО КОРРУПСИЯРО ТАҲКИМ МЕБАХШАНД

ПУТИН АЗ МАНСУБИЯТИ КӮҲИСТОНИ ҚАРИЯБОҒ СУХАН КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ЭРЛИНГ ҲОЛАНД "GOLDEN BOY" ШУД

ПАХТА. ИҶРОИ 97 ДАРСАДИ ДУРНАМО

НОҲИЯИ БОБОҶОН ҒАФУРОВ. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА БАРЗИЁД ИҶРО ШУД

БУҶЕТИ ДАВЛАТӢ – 2021. 27 МИЛЛИАРДУ 645,8 МИЛЛИОН СОМОНӢ ПЕШБИНӢ ГАРДИД

КӮЛОБ. ХӮРОК БАРОИ ДАРМОН АСТ, НА ЗИЁН

СУҒД. ДОРУҲОИ ПАСТСИФАТРО НОБУД КАРДАНД

АФШУРАИ АНОР АНГЕЗАИ COVID - РО ТО 80 ДАРСАД МАҲВ МЕКУНАД

«ТОҶИКИСТОН – 2020». ФОРУМИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ САЙЁҲӢ

19.11.2020


ВАҲДАТ. ШАҲР ШУКУФТАН ДОРАД

16 – НОЯБР. ИН РӮЗРО ДАР СУДИ ОЛИИ ИҚТИСОДӢ БОТАНТАНА ҶАШН ГИРИФТАНД

НУРОБОД. 30-СОЛАГИИ ИСТИҚЛОЛИЯТРО САЗОВОР ИСТИҚБОЛ МЕГИРЕМ

18.11.2020


НОҲИЯИ СПИТАМЕН. НАҚШАИ ИСТЕҲСОЛИ ПАХТА 100,1 ДАРСАД ИҶРО ГАРДИД

ҶАЙҲУН. САРВАЗИР БА ДАСТРАНҶИ КИШОВАРЗОН БАҲОИ БАЛАНД ДОД

КӮЛОБ. БУНЁДИ МАЙДОНЧАИ ВАРЗИШ

ТАШРИФИ САРМОЯГУЗОРОНИ КОРЕЯ БА МОИ «КӮЛОБ»

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. НАҚШАИ ДАЪВАТИ ТИРАМОҲӢ ПЕШ АЗ МУҲЛАТ ИҶРО ШУД

ҶОИЗАИ НАВБАТИИ СИНАМОГАРОНИ ТОҶИК

ДЗЮДО

КИШВАРҲОИ ОСИЁ ОИД БА КАЛОНТАРИН ДАР ҶАҲОН МИНТАҚАИ ТИҶОРАТИ ОЗОД ПАЙМОН БАСТАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед