logo

иқтисод

БАЙТОРӢ. ЧАРО БА ОН ТАВАҶҶУҲ КАМ ЗОҲИР МЕШАВАД?

Барои ба ҳадафҳои амният ва бехатарии озуқаворӣ расидан ҳар кишвар бояд на танҳо низоми устувори истеҳсоли маҳсулоту ашёи хом, балки санадҳои меъ-ёрии ҳуқуқии мувофиқ ва хадамоти байтории аз ҳама ҷиҳат муҷаҳҳаз низ дошта бошад, то назорати низоми истеҳсолоти устувору солими чорводорӣ, маҳдуд кардани талафоти маҳсулоти асосии аз ҳайвонот бадастомада, назорати коркарди чунин маҳсулот то ҳадде, ки боварӣ ҳосил карда шавад, ки маҳсулоти дар бозор ҷойдода аз ҷиҳати микробиологӣ (бактерияҳо, вирусҳо, паразитҳо ва ғайра) ва кимиёвӣ (заҳрхимикат, пестисид) барои одамон бехатар аст, таъмини бехатарии истеъмоли озуқавориро дар оила, ошхонаю тарабхонаҳо ва ҷойҳои истеъмоли оммавӣ, хусусан аз ҷиҳати бехатарии он, таъмин карда тавонад. Байторӣ бояд шароити молӣ ва ҳуқуқӣ дошта бошад, то ҳама гуна душвориҳоро, ки дар занҷири озуқаворӣ - низоми истеҳсол, интиқол, нигаҳдорӣ, коркард ва фурӯши маҳсулот, ба истилоҳ «аз ферма то дастархон», инчунин, воридот ва содироти  маҳсулоти чорводорӣ ба миён меоянд, ҳал карда тавонад.
Албатта, хадамоти назорати давлатии байтории ҷумҳурӣ солҳои охир бо дастгирии ҳамаҷонибаи Ҳукумати мамлакат ва созмонҳои байналмилалӣ барои ноил шудан ба ин омилҳо ҷиҳати пешрафти соҳа кӯшиш карда истодааст. Ин аст, ки фаъ-олияти хадамот аз ҷониби ташкилотҳои байналмилалӣ баҳои баланд гирифт. Вале, ҳанӯз ҳам Хадамоти назорати давлатии бойторӣ барои боз ҳам пурсамар кардани фаъолияти худ ба дастгирии ҳуқуқӣ ва молиявии Ҳукумати ҷумҳурӣ ниёз дорад. Масалан, ваколатҳои «Тоҷикстандарт», Хадамоти назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ, Хадамоти фитосанитарӣ ва Хадамоти назорати давлатии байторӣ ҷиҳати назорати беҳдошти (санитарӣ) маҳсулоти озуқаворӣ ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда ва хӯроки ҳайвонот то ҳол возеҳу мушаххас нестанд. Ҳоло ҳам миёни ин мақомоти давлатӣ танишҳои номатлубе ҷой доранд, ки қонунгузорӣ онро бояд ба танзим дарорад. Ба бахшҳои қонунгузорӣ, назоратӣ ва хизматрасонӣ ба истеҳсолот ҷудо кардани хадамот низ зарур мебошад. Айни замон хадамоти мазкур худ санадҳои ҳуқуқии меъёриро пешниҳод, иҷро ва назорат мекунад.
Дар ин соҳа алҳол наздик ба 300 байтор дар бахши давлатӣ ва хусусӣ фаъолият мекунад. Мувофиқи талаботи стандарти ҷаҳонӣ соҳа боз ба 4 ҳазор мутахассис ниёз дорад. Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки қабули донишҷӯён ба факултаҳои байтории донишгоҳу донишкадаҳо ва коллеҷҳо зиёд карда шавад. Ҳамчунин, дастгирӣ намудани иштироки байтории хусусӣ дар сатҳи табобати ҳайвонот, гузарондани маъракаҳои оммавӣ – ваксинатсия, хунгирӣ бо мақсади мониторинги бемориҳои сироятӣ, туберкулинизатсия ва ғайра, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо. Ин амал хароҷоти Буҷети давлатро ба бахшҳои номбурдаи хадамоти байторӣ кам карда, манбаи ғанӣ гардидани буҷет мегардад.
Муҷаҳҳаз гардондани озмоишгоҳҳои байтории бозорҳо бо таҷҳизоти муосир, дар штати кории корхонаҳои коркарди маҳсулот ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда, новобаста аз шакли моликияташон, муаяйн кардани штати кории байтори давлатӣ, ки ба бехатарии маҳсулоти истеҳсолшаванда кафолат медиҳад, муҷаҳҳаз кардани Маркази миллии ташхиси бемориҳои ҳайвонот ва  марказҳои ташхиси бемориҳои ҳайвоноти вилоятҳо, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо, дар гузаргоҳҳои гумрукӣ (ҳадди ақал дар 4-тои онҳо) ҷой додани бунгоҳҳои  байтории карантинӣ бо биноҳои корӣ ва биноҳои дар карантин нигоҳ доштани ҳайвонот ва бори таҳти назорати байторӣ қарордошта, ҳамчунин, дастгирии молиявии хадамоти байторӣ дар пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои ҳайвонот, хусусан сумдарди вабоӣ (оқсил) ва дастгирии илмии хадамоти давлатии байторӣ, яъне ба тобеияти Хадамоти назорати давлатии байторӣ даровардани яке аз институтҳои илмию таҳқиқотии амалкунанда, ба феҳристи рӯзҳои ид ворид кардани «Рӯзи байторон» ва яке аз солҳои наздикро «Соли байторӣ» эълон кардан, аз ҷумлаи мушкилоти соҳа ва масъалаҳои ҳалталаб мебошанд, ки ба рушди иқтисодиёти соҳаи чорводорӣ, ба ин васила ғанитар гардидани Буҷети давлат, амният ва бехатарии озуқавории аз ҳайвон гирифташаванда, ҳифзи саломатии истеъмолкунандагон ва бехатарии савдои байналмилалии кишвар мусоидат хоҳанд кард.

 Сангимурод МУРВАТУЛЛОЕВ,
      доктори илмҳои байторӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.07.2018    №: 145    Мутолиа карданд: 236

22.07.2019


МЕЪМОРӢ ВА СОХТМОН. Қонуншиканиҳо ҳанӯз зиёданд

ТАҲСИЛОТИ САЛОҲИЯТНОК ТАТБИҚ МЕГАРДАД

ЗАМИН. Камбуди оби полизӣ мушкили ҳалталаб боқӣ мемонад

Гилерми: «Тоҷикон соҳиби кишвари афсонавианд»

Швейтсария дар Тоҷикистон бонк мекушояд

Ҷаҳон дар як сатр

19.07.2019


ПАЛАТАИ ҲИСОБ. 88,З миллион сомонӣ зарари молиявӣ ошкор гашт

УМЕД БОБОЗОДА: "Аксари муроҷиатҳо оид ба адолати судиянд"

Кӯдакони аз Ироқ овардашуда ба зиндагии муқаррарӣ бармегарданд

"EXPO 2019 BEIJING". Гӯшаи Тоҷикистонро беш аз як миллион нафар тамошо кард

НИГАРОНӢ. Ҷудошавии 6065 оила дар ним сол

18.07.2019


ХАДАМОТИ ЗИДДИИНҲИСОРӢ. Болоравии нархи барқ ба қарзи он марбут аст

Азим Иброҳим Ким Тэ Сонгро ба ҳузур пазируфт

Ба ташкили корхонаҳои муштарак ҳавасмандӣ зоҳир гардид

Ҳамоиши «Ваҳдат – омили ягонагӣ ва суботи ҷомеа» доир шуд

Ҳамкорӣ бо Қатар густариш меёбад

Саридораи геология. 2810 харитаи геологӣ рақамӣ шуд

121 шахси масъул ба ҷавобгарии маъмурӣ кашида шуд

Роҳи нави сесатҳаи Душанбе ба истифода дода мешавад

Президенти Қазоқистон Шӯрои миллии эътимоди ҷомеаро созмон дод

Дар Ӯзбекистон аввалин IT-технопарк бунёд мегардад

Ҷаҳон дар як сатр

17.07.2019


Музокироти ҳайатҳои расмии Тоҷикистон ва Корея

КУМИТАИ МУҲИТИ ЗИСТ. Нигаронӣ аз набудани партовгоҳҳо дар деҳот

ПРОКУРАТУРАИ ГЕНЕРАЛӢ. 5774 гектар қитъаи замин ба ҳолати аввала баргардонда шуд

ИЗЗАТУЛЛО САТТОРӢ: "Истеҳсоли гӯшти мурғ 9 маротиба зиёд мегардад"

ВАЗОРАТИ АДЛИЯ. Хулосаи ҳуқуқӣ ба 1936 лоиҳаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ

ТАЭКВОН – ДО. Муниса медали тилло ба даст овард

Суръати рушди ММД Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ баландтарин шуд

Тоҷикистон ба сохтмони лӯлаи гази «Осиёи Марказӣ — Чин» шурӯъ мекунад

Дар ҷанубу ғарби Чин аз хушксолӣ 7,4 миллион нафар зарар дид

Ҷаҳон дар як сатр

Нашрияи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рӯзномаи «Ҷумҳурият» якҷо бо мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон бахшида ба Ҷашни 30 - солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти унвони «ТОҶИКИСТОН – ХОНАИ УМЕДИ МО» озмун эълон менамояд.

16.07.2019


ХАДАМОТИ АЛОҚА. Корти ID симкорти муштариро ба расмият медарорад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед