logo

иқтисод

БАЙТОРӢ. ЧАРО БА ОН ТАВАҶҶУҲ КАМ ЗОҲИР МЕШАВАД?

Барои ба ҳадафҳои амният ва бехатарии озуқаворӣ расидан ҳар кишвар бояд на танҳо низоми устувори истеҳсоли маҳсулоту ашёи хом, балки санадҳои меъ-ёрии ҳуқуқии мувофиқ ва хадамоти байтории аз ҳама ҷиҳат муҷаҳҳаз низ дошта бошад, то назорати низоми истеҳсолоти устувору солими чорводорӣ, маҳдуд кардани талафоти маҳсулоти асосии аз ҳайвонот бадастомада, назорати коркарди чунин маҳсулот то ҳадде, ки боварӣ ҳосил карда шавад, ки маҳсулоти дар бозор ҷойдода аз ҷиҳати микробиологӣ (бактерияҳо, вирусҳо, паразитҳо ва ғайра) ва кимиёвӣ (заҳрхимикат, пестисид) барои одамон бехатар аст, таъмини бехатарии истеъмоли озуқавориро дар оила, ошхонаю тарабхонаҳо ва ҷойҳои истеъмоли оммавӣ, хусусан аз ҷиҳати бехатарии он, таъмин карда тавонад. Байторӣ бояд шароити молӣ ва ҳуқуқӣ дошта бошад, то ҳама гуна душвориҳоро, ки дар занҷири озуқаворӣ - низоми истеҳсол, интиқол, нигаҳдорӣ, коркард ва фурӯши маҳсулот, ба истилоҳ «аз ферма то дастархон», инчунин, воридот ва содироти  маҳсулоти чорводорӣ ба миён меоянд, ҳал карда тавонад.
Албатта, хадамоти назорати давлатии байтории ҷумҳурӣ солҳои охир бо дастгирии ҳамаҷонибаи Ҳукумати мамлакат ва созмонҳои байналмилалӣ барои ноил шудан ба ин омилҳо ҷиҳати пешрафти соҳа кӯшиш карда истодааст. Ин аст, ки фаъ-олияти хадамот аз ҷониби ташкилотҳои байналмилалӣ баҳои баланд гирифт. Вале, ҳанӯз ҳам Хадамоти назорати давлатии бойторӣ барои боз ҳам пурсамар кардани фаъолияти худ ба дастгирии ҳуқуқӣ ва молиявии Ҳукумати ҷумҳурӣ ниёз дорад. Масалан, ваколатҳои «Тоҷикстандарт», Хадамоти назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ, Хадамоти фитосанитарӣ ва Хадамоти назорати давлатии байторӣ ҷиҳати назорати беҳдошти (санитарӣ) маҳсулоти озуқаворӣ ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда ва хӯроки ҳайвонот то ҳол возеҳу мушаххас нестанд. Ҳоло ҳам миёни ин мақомоти давлатӣ танишҳои номатлубе ҷой доранд, ки қонунгузорӣ онро бояд ба танзим дарорад. Ба бахшҳои қонунгузорӣ, назоратӣ ва хизматрасонӣ ба истеҳсолот ҷудо кардани хадамот низ зарур мебошад. Айни замон хадамоти мазкур худ санадҳои ҳуқуқии меъёриро пешниҳод, иҷро ва назорат мекунад.
Дар ин соҳа алҳол наздик ба 300 байтор дар бахши давлатӣ ва хусусӣ фаъолият мекунад. Мувофиқи талаботи стандарти ҷаҳонӣ соҳа боз ба 4 ҳазор мутахассис ниёз дорад. Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки қабули донишҷӯён ба факултаҳои байтории донишгоҳу донишкадаҳо ва коллеҷҳо зиёд карда шавад. Ҳамчунин, дастгирӣ намудани иштироки байтории хусусӣ дар сатҳи табобати ҳайвонот, гузарондани маъракаҳои оммавӣ – ваксинатсия, хунгирӣ бо мақсади мониторинги бемориҳои сироятӣ, туберкулинизатсия ва ғайра, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо. Ин амал хароҷоти Буҷети давлатро ба бахшҳои номбурдаи хадамоти байторӣ кам карда, манбаи ғанӣ гардидани буҷет мегардад.
Муҷаҳҳаз гардондани озмоишгоҳҳои байтории бозорҳо бо таҷҳизоти муосир, дар штати кории корхонаҳои коркарди маҳсулот ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда, новобаста аз шакли моликияташон, муаяйн кардани штати кории байтори давлатӣ, ки ба бехатарии маҳсулоти истеҳсолшаванда кафолат медиҳад, муҷаҳҳаз кардани Маркази миллии ташхиси бемориҳои ҳайвонот ва  марказҳои ташхиси бемориҳои ҳайвоноти вилоятҳо, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо, дар гузаргоҳҳои гумрукӣ (ҳадди ақал дар 4-тои онҳо) ҷой додани бунгоҳҳои  байтории карантинӣ бо биноҳои корӣ ва биноҳои дар карантин нигоҳ доштани ҳайвонот ва бори таҳти назорати байторӣ қарордошта, ҳамчунин, дастгирии молиявии хадамоти байторӣ дар пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои ҳайвонот, хусусан сумдарди вабоӣ (оқсил) ва дастгирии илмии хадамоти давлатии байторӣ, яъне ба тобеияти Хадамоти назорати давлатии байторӣ даровардани яке аз институтҳои илмию таҳқиқотии амалкунанда, ба феҳристи рӯзҳои ид ворид кардани «Рӯзи байторон» ва яке аз солҳои наздикро «Соли байторӣ» эълон кардан, аз ҷумлаи мушкилоти соҳа ва масъалаҳои ҳалталаб мебошанд, ки ба рушди иқтисодиёти соҳаи чорводорӣ, ба ин васила ғанитар гардидани Буҷети давлат, амният ва бехатарии озуқавории аз ҳайвон гирифташаванда, ҳифзи саломатии истеъмолкунандагон ва бехатарии савдои байналмилалии кишвар мусоидат хоҳанд кард.

 Сангимурод МУРВАТУЛЛОЕВ,
      доктори илмҳои байторӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.07.2018    №: 145    Мутолиа карданд: 190

19.02.2019


МАКТАБИ ДАВЛАТДОРИИ ЭМОМАЛӢ РАҲМОН. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

Баррасии масъалаҳои рушди сайёҳӣ

Вохӯрии Низомиддин Зоҳидӣ бо Мазен Шамия

Дурнамои рушди муносибатҳо матраҳ гардид

ҶОМИ КУШОДАИ АВРУПО. Муҳаммадризо Қувватов медали биринҷӣ ба даст овард

Авҷи ниҳолшинонӣ

Саҳми соҳибкорон дар ободии деҳот

Ҳамкории тиҷоратию иқтисодии Чин ва Россия густурдатар мегардад

Сарвар Дониш: «Музокироти сулҳ бидуни ҳукумат қурбе надорад»

«Туҳфаи шоҳона» - и Арабистони Саудӣ ба шаҳрвандони Покистон

Дар Қазоқистон маркази амнияти иттилоотӣ ифтитоҳ меёбад

Сокини навраси Шимкент ду нафарро аз сӯхтор наҷот дод

Ҷаҳон дар як сатр

18.02.2019


Боздиди Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонӣ

ВКД Ҷиноятҳо 83,6 дарсад ошкор шуданд

Вазорати молия. Барои дастгирии буҷет маблағи бештар ҷалб хоҳад гашт

«BISHKEK OPEN – 2019». Дурахши каратэ-дочиёни навраси тоҷик

«МОҲИЯТ ВА ТАЪЙИНОТИ МАТБУОТИ МАҲАЛЛӢ»

РОҒУН. Ободонӣ вусъат меёбад

АНДОЗ. Нақша 100, 6 дарсад иҷро гардид

ТОҶИКИСТОНУ ӮЗБЕКИСТОН. Гардиши савдо ду баробар афзуд

Тоҷикистон миёни кишварҳои ИДМ ба афзоиши баландтарини ММД муваффақ гашт

Дар Тошканд конфронси байналмилалӣ оид ба Осиёи Марказӣ баргузор мегардад

Қасри сафед: "Музокироти тиҷоратӣ дар Пекин ба пешравӣ мусоидат кард"

Трамп мехоҳад ҷангиёни «Давлати исломӣ» - ро ба Аврупо барои суд кардан баргардонад

Кумитаи амнияти иттилоотии Қазоқистон беш аз 90 сомонаи хавфнокро ошкор сохт

Ҷаҳон дар як сатр

15.02.2019


ШАМШЕРБОЗӢ. ИШТИРОКИ ВАРЗИШГАРОНИ МО ДАР ЧЕМПИОНАТИ КУШОДИ ОСИЁИ МАРКАЗӢ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Душанбе ташкили низоми муттаҳидаи мудофиаи зиддиҳавоӣ баррасӣ шуд

Дар чор сол муомилоти мол байни Тоҷикистону Ӯзбекистон 19 маротиба афзуд

Медведев: «Таҳримоти ИМА ба иқтисоди Россия таъсири чандон бузург расонда наметавонад»

Пентагон. ИМА аз Афғонистон ҳамроҳи иттифоқчиёнаш меравад

13.02.2019


2018. Сиёсати хориҷии Тоҷикистон пурбарор буд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед