logo

иқтисод

БАЙТОРӢ. ЧАРО БА ОН ТАВАҶҶУҲ КАМ ЗОҲИР МЕШАВАД?

Барои ба ҳадафҳои амният ва бехатарии озуқаворӣ расидан ҳар кишвар бояд на танҳо низоми устувори истеҳсоли маҳсулоту ашёи хом, балки санадҳои меъ-ёрии ҳуқуқии мувофиқ ва хадамоти байтории аз ҳама ҷиҳат муҷаҳҳаз низ дошта бошад, то назорати низоми истеҳсолоти устувору солими чорводорӣ, маҳдуд кардани талафоти маҳсулоти асосии аз ҳайвонот бадастомада, назорати коркарди чунин маҳсулот то ҳадде, ки боварӣ ҳосил карда шавад, ки маҳсулоти дар бозор ҷойдода аз ҷиҳати микробиологӣ (бактерияҳо, вирусҳо, паразитҳо ва ғайра) ва кимиёвӣ (заҳрхимикат, пестисид) барои одамон бехатар аст, таъмини бехатарии истеъмоли озуқавориро дар оила, ошхонаю тарабхонаҳо ва ҷойҳои истеъмоли оммавӣ, хусусан аз ҷиҳати бехатарии он, таъмин карда тавонад. Байторӣ бояд шароити молӣ ва ҳуқуқӣ дошта бошад, то ҳама гуна душвориҳоро, ки дар занҷири озуқаворӣ - низоми истеҳсол, интиқол, нигаҳдорӣ, коркард ва фурӯши маҳсулот, ба истилоҳ «аз ферма то дастархон», инчунин, воридот ва содироти  маҳсулоти чорводорӣ ба миён меоянд, ҳал карда тавонад.
Албатта, хадамоти назорати давлатии байтории ҷумҳурӣ солҳои охир бо дастгирии ҳамаҷонибаи Ҳукумати мамлакат ва созмонҳои байналмилалӣ барои ноил шудан ба ин омилҳо ҷиҳати пешрафти соҳа кӯшиш карда истодааст. Ин аст, ки фаъ-олияти хадамот аз ҷониби ташкилотҳои байналмилалӣ баҳои баланд гирифт. Вале, ҳанӯз ҳам Хадамоти назорати давлатии бойторӣ барои боз ҳам пурсамар кардани фаъолияти худ ба дастгирии ҳуқуқӣ ва молиявии Ҳукумати ҷумҳурӣ ниёз дорад. Масалан, ваколатҳои «Тоҷикстандарт», Хадамоти назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ, Хадамоти фитосанитарӣ ва Хадамоти назорати давлатии байторӣ ҷиҳати назорати беҳдошти (санитарӣ) маҳсулоти озуқаворӣ ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда ва хӯроки ҳайвонот то ҳол возеҳу мушаххас нестанд. Ҳоло ҳам миёни ин мақомоти давлатӣ танишҳои номатлубе ҷой доранд, ки қонунгузорӣ онро бояд ба танзим дарорад. Ба бахшҳои қонунгузорӣ, назоратӣ ва хизматрасонӣ ба истеҳсолот ҷудо кардани хадамот низ зарур мебошад. Айни замон хадамоти мазкур худ санадҳои ҳуқуқии меъёриро пешниҳод, иҷро ва назорат мекунад.
Дар ин соҳа алҳол наздик ба 300 байтор дар бахши давлатӣ ва хусусӣ фаъолият мекунад. Мувофиқи талаботи стандарти ҷаҳонӣ соҳа боз ба 4 ҳазор мутахассис ниёз дорад. Аз ин лиҳоз, зарур аст, ки қабули донишҷӯён ба факултаҳои байтории донишгоҳу донишкадаҳо ва коллеҷҳо зиёд карда шавад. Ҳамчунин, дастгирӣ намудани иштироки байтории хусусӣ дар сатҳи табобати ҳайвонот, гузарондани маъракаҳои оммавӣ – ваксинатсия, хунгирӣ бо мақсади мониторинги бемориҳои сироятӣ, туберкулинизатсия ва ғайра, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо. Ин амал хароҷоти Буҷети давлатро ба бахшҳои номбурдаи хадамоти байторӣ кам карда, манбаи ғанӣ гардидани буҷет мегардад.
Муҷаҳҳаз гардондани озмоишгоҳҳои байтории бозорҳо бо таҷҳизоти муосир, дар штати кории корхонаҳои коркарди маҳсулот ва ашёи хоми аз ҳайвон гирифташуда, новобаста аз шакли моликияташон, муаяйн кардани штати кории байтори давлатӣ, ки ба бехатарии маҳсулоти истеҳсолшаванда кафолат медиҳад, муҷаҳҳаз кардани Маркази миллии ташхиси бемориҳои ҳайвонот ва  марказҳои ташхиси бемориҳои ҳайвоноти вилоятҳо, сертификатсияи мутахассисон ва аккредитатсияи корхонаҳои онҳо, дар гузаргоҳҳои гумрукӣ (ҳадди ақал дар 4-тои онҳо) ҷой додани бунгоҳҳои  байтории карантинӣ бо биноҳои корӣ ва биноҳои дар карантин нигоҳ доштани ҳайвонот ва бори таҳти назорати байторӣ қарордошта, ҳамчунин, дастгирии молиявии хадамоти байторӣ дар пешгирӣ ва мубориза бо бемориҳои ҳайвонот, хусусан сумдарди вабоӣ (оқсил) ва дастгирии илмии хадамоти давлатии байторӣ, яъне ба тобеияти Хадамоти назорати давлатии байторӣ даровардани яке аз институтҳои илмию таҳқиқотии амалкунанда, ба феҳристи рӯзҳои ид ворид кардани «Рӯзи байторон» ва яке аз солҳои наздикро «Соли байторӣ» эълон кардан, аз ҷумлаи мушкилоти соҳа ва масъалаҳои ҳалталаб мебошанд, ки ба рушди иқтисодиёти соҳаи чорводорӣ, ба ин васила ғанитар гардидани Буҷети давлат, амният ва бехатарии озуқавории аз ҳайвон гирифташаванда, ҳифзи саломатии истеъмолкунандагон ва бехатарии савдои байналмилалии кишвар мусоидат хоҳанд кард.

 Сангимурод МУРВАТУЛЛОЕВ,
      доктори илмҳои байторӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.07.2018    №: 145    Мутолиа карданд: 143

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед