logo

фарҳанг

КАНДАКОРӢ ЧЕҲРАИ ТОҶИКИСТОНРО БА ОЛАМИЁН МЕКУШОЯД

Кандакорӣ усули коркарди бадеии чӯб, санг, устухон, гил ва гаҷ буда, аз маъмултарин намуди санъати миллии тоҷикон маҳсуб меёбад. Имрӯзҳо дар Тоҷикистон маҳсули дасти кандакоронро дар сутуну болор, дару тирезаҳои чойхонаҳо, масҷидҳо, осорхонаҳо, қасрҳои фарҳанг, биноҳои маъмурӣ дидан мумкин аст.  Кандакорӣ таърихи ҳазорсола дошта, намунаҳое, ки аз ноҳияҳои Ишкошиму Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, шаҳру ноҳияҳои Истаравшан, Исфара, Панҷакент, Айнӣ, Вахш дарёфт шудаанд, ба асрҳои 8 - 10, 15 - 19 мутааллиқанд.
Дар осорхонаҳои кишвар намунаҳои олии кандакорӣ ҳифз шудаанд. Сутунҳои кандакоришуда аз деҳаҳои Рарз, Фатмев, Куруди ноҳияи Айнӣ, Оббурдони Мастчоҳ, сарсутунҳои масҷидҳои Ҳавзи Сангин, Далёни Болои шаҳри Истаравшан, Ҷомӣ дар Хуҷанд, Сурх дар Исфара бо анъанаҳои қадимаи кандакорӣ ороиш ёфтаанд. Дар зиндагии рӯзмарраи тоҷикони Помир кандакории чӯб барои ороиши хонаҳо истифода мешуд.
Санъати муосири кандакории чӯбии тоҷикон, дар ду самт инкишоф меёбад: мардумӣ ва касбӣ. Вале, дар ҳар ду ҳам анъанаҳои асримиёнагии санъати ороишӣ нигоҳ дошта шудаанд. Услуби мардумӣ идомаи анъанаҳои пешин буда, дар деҳот бисёр вомехӯрад. Кандакории касбиро имрӯз бештар наққошону меъморони соҳибмаълумот дар бунёди биноҳои муҳташами фарҳангию  маърифатӣ ба кор мебаранд.
Гаҷкорӣ аз навъҳои дигари кандакорист, ки таърихи қариб ҳазорсола дорад. Ба ин навъи санъат шоҳу ҳокимон майл доштанд. Гаҷкорӣ дар имороти қасри таърихии Ҳулбук, кӯшкҳои ҳокимони Панҷакент, Шаҳристон, бозёфтҳои Тахти Сангину Аҷинатеппа истифода шудаанд. Пештар асоси нақши кандакоронро аслан тасвирҳои дарахтон, ҳайвонот, парандаҳо, меваҳои гуногун ташкил додаанд. Давомдиҳандагони анъанаҳои кандакорӣ дар замони шӯравӣ устоҳои гулдаст усто Раҳимшайх Раҷабов, усто Очил Файзов, усто Охунҷон Ёқубов, усто Сироҷиддин Нуриддинов буданд. Кандакорони Исфараву Истаравшан беҳтарин устоҳо маҳсуб меёфтанду имрӯз ҳам касби бобоиро пос доштаанд.
«Заминкор», «Лӯлапардоз», «Пахтапардоз», «Табақапардоз»  усулҳои махсусе мебошанд, ки онҳоро то ҳол дар кандакорӣ истифода мебаранд. Дар санъати муосири Тоҷикистон кандакории чӯбиву гаҷиро дар ороиши Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ, тарабхонаи «Тоҷикистон», чойхонаи «Роҳат» ва бинои Палатаи ҳисоб (собиқ китобхонаи Фирдавсӣ), дар толори меҳмонхонаҳои бузург ва баъзе биноҳои идораҳои муосир дидан мумкин аст.
Сангтарошӣ, сангкорӣ, ҳаккокӣ - кандакорӣ дар санг яке аз намудҳои қадимтарини санъати ороишӣ - амалии тоҷикон мебошад, ки намунаҳои онро дар ёдгориҳои Юнону Бохтар, Кӯшониён, Сосониён, Сомониён мебинем. Намунаҳои то ба мо расида аз касбияти баланди кандакорони рӯйи санги ҳамон давра шаҳодат медиҳанд.
Тибқи маълумоти таърихӣ дар сангҳои сари мазор, иморатҳои давраи Темуриён нақшҳои рустанишакл ва геометрӣ истифода мешуданд. Ин анъанаи қадимаро устоҳои шаҳрҳои Хуҷанду Истаравшан дар омодасозии нақшҳо дар сангҳои мармар ва табақҳои сафолин то ба имрӯз нигоҳ доштаву сайқал бахшидаанд. Ба армуғонҳои сангиву сафолии ҳунармандони тоҷик сайёҳони кишварҳои хориҷие, ки ба тамошои шаҳрҳои Бохтар, Панҷакент, Истаравшан, Исфара, Хоруғ, Кӯлоб ва  ғайра меоянд, бештар таваҷҷуҳ мекунанд. Онҳоро нақшҳои печдарпечу ҳаррангаи аҷубаҳои сангин, бозичаҳои сафолӣ, табақчаҳои чӯбии кандакоришуда ба ҳайрат меоранд.
Рушди ҳунарҳои мардумӣ, ки бо иқдоми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ маҳсулоти коргоҳи хонакорон аз пардохти ҳама намуди андоз озод шудаанд. Ин имкон фароҳам меорад, ки Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ чун кишвари дорои санъати волои ҳунармандӣ муаррифӣ шавад ва гузашта аз ин, боиси ҳавасманд гардидани сайёҳони зиёд ҷиҳати боздид аз чунин диёри афсонавӣ гардад. 

Қурбон АҲМАДЗОД,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 125

25.09.2018


Тавсеаи равобити байнипарлумонии Тоҷикистону Корея

Баргузории ҷамъомад оид ба пешгирии ҷинояткорӣ

Анҷоми марҳилаи якуми амалиёти «Кӯкнор-2018»

Гутерриш ба муборизаи фаъолтар алайҳи маводи мухаддир даъват сохт

Теъдоди қурбониёни садамаи киштӣ дар Танзания ба 225 нафар расид

Сеул барои дучандсозии теъдоди сайёҳон $640 миллион харҷ карданист

Фаронса қатораи дуошёнаи тезгард месозад

Ҷаҳон дар як сатр

Ҷом насиби кӣ мешавад?

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед