logo

фарҳанг

КАНДАКОРӢ ЧЕҲРАИ ТОҶИКИСТОНРО БА ОЛАМИЁН МЕКУШОЯД

Кандакорӣ усули коркарди бадеии чӯб, санг, устухон, гил ва гаҷ буда, аз маъмултарин намуди санъати миллии тоҷикон маҳсуб меёбад. Имрӯзҳо дар Тоҷикистон маҳсули дасти кандакоронро дар сутуну болор, дару тирезаҳои чойхонаҳо, масҷидҳо, осорхонаҳо, қасрҳои фарҳанг, биноҳои маъмурӣ дидан мумкин аст.  Кандакорӣ таърихи ҳазорсола дошта, намунаҳое, ки аз ноҳияҳои Ишкошиму Ванҷи Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, шаҳру ноҳияҳои Истаравшан, Исфара, Панҷакент, Айнӣ, Вахш дарёфт шудаанд, ба асрҳои 8 - 10, 15 - 19 мутааллиқанд.
Дар осорхонаҳои кишвар намунаҳои олии кандакорӣ ҳифз шудаанд. Сутунҳои кандакоришуда аз деҳаҳои Рарз, Фатмев, Куруди ноҳияи Айнӣ, Оббурдони Мастчоҳ, сарсутунҳои масҷидҳои Ҳавзи Сангин, Далёни Болои шаҳри Истаравшан, Ҷомӣ дар Хуҷанд, Сурх дар Исфара бо анъанаҳои қадимаи кандакорӣ ороиш ёфтаанд. Дар зиндагии рӯзмарраи тоҷикони Помир кандакории чӯб барои ороиши хонаҳо истифода мешуд.
Санъати муосири кандакории чӯбии тоҷикон, дар ду самт инкишоф меёбад: мардумӣ ва касбӣ. Вале, дар ҳар ду ҳам анъанаҳои асримиёнагии санъати ороишӣ нигоҳ дошта шудаанд. Услуби мардумӣ идомаи анъанаҳои пешин буда, дар деҳот бисёр вомехӯрад. Кандакории касбиро имрӯз бештар наққошону меъморони соҳибмаълумот дар бунёди биноҳои муҳташами фарҳангию  маърифатӣ ба кор мебаранд.
Гаҷкорӣ аз навъҳои дигари кандакорист, ки таърихи қариб ҳазорсола дорад. Ба ин навъи санъат шоҳу ҳокимон майл доштанд. Гаҷкорӣ дар имороти қасри таърихии Ҳулбук, кӯшкҳои ҳокимони Панҷакент, Шаҳристон, бозёфтҳои Тахти Сангину Аҷинатеппа истифода шудаанд. Пештар асоси нақши кандакоронро аслан тасвирҳои дарахтон, ҳайвонот, парандаҳо, меваҳои гуногун ташкил додаанд. Давомдиҳандагони анъанаҳои кандакорӣ дар замони шӯравӣ устоҳои гулдаст усто Раҳимшайх Раҷабов, усто Очил Файзов, усто Охунҷон Ёқубов, усто Сироҷиддин Нуриддинов буданд. Кандакорони Исфараву Истаравшан беҳтарин устоҳо маҳсуб меёфтанду имрӯз ҳам касби бобоиро пос доштаанд.
«Заминкор», «Лӯлапардоз», «Пахтапардоз», «Табақапардоз»  усулҳои махсусе мебошанд, ки онҳоро то ҳол дар кандакорӣ истифода мебаранд. Дар санъати муосири Тоҷикистон кандакории чӯбиву гаҷиро дар ороиши Театри опера ва балети ба номи С. Айнӣ, тарабхонаи «Тоҷикистон», чойхонаи «Роҳат» ва бинои Палатаи ҳисоб (собиқ китобхонаи Фирдавсӣ), дар толори меҳмонхонаҳои бузург ва баъзе биноҳои идораҳои муосир дидан мумкин аст.
Сангтарошӣ, сангкорӣ, ҳаккокӣ - кандакорӣ дар санг яке аз намудҳои қадимтарини санъати ороишӣ - амалии тоҷикон мебошад, ки намунаҳои онро дар ёдгориҳои Юнону Бохтар, Кӯшониён, Сосониён, Сомониён мебинем. Намунаҳои то ба мо расида аз касбияти баланди кандакорони рӯйи санги ҳамон давра шаҳодат медиҳанд.
Тибқи маълумоти таърихӣ дар сангҳои сари мазор, иморатҳои давраи Темуриён нақшҳои рустанишакл ва геометрӣ истифода мешуданд. Ин анъанаи қадимаро устоҳои шаҳрҳои Хуҷанду Истаравшан дар омодасозии нақшҳо дар сангҳои мармар ва табақҳои сафолин то ба имрӯз нигоҳ доштаву сайқал бахшидаанд. Ба армуғонҳои сангиву сафолии ҳунармандони тоҷик сайёҳони кишварҳои хориҷие, ки ба тамошои шаҳрҳои Бохтар, Панҷакент, Истаравшан, Исфара, Хоруғ, Кӯлоб ва  ғайра меоянд, бештар таваҷҷуҳ мекунанд. Онҳоро нақшҳои печдарпечу ҳаррангаи аҷубаҳои сангин, бозичаҳои сафолӣ, табақчаҳои чӯбии кандакоришуда ба ҳайрат меоранд.
Рушди ҳунарҳои мардумӣ, ки бо иқдоми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ маҳсулоти коргоҳи хонакорон аз пардохти ҳама намуди андоз озод шудаанд. Ин имкон фароҳам меорад, ки Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ чун кишвари дорои санъати волои ҳунармандӣ муаррифӣ шавад ва гузашта аз ин, боиси ҳавасманд гардидани сайёҳони зиёд ҷиҳати боздид аз чунин диёри афсонавӣ гардад. 

Қурбон АҲМАДЗОД,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 25.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 228

21.01.2019


Фестивали байналмилалии «Наврӯз – мероси фарҳангии сайёҳӣ» баргузор хоҳад шуд

"Парасту - 2019" – ҷашнвораи ҷумҳуриявии театрҳои касбӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Баргузории ҷашнвораи байналмилалии «Рӯзи барф» дар Калуга

Дар Арабистони Саудӣ ҷалби бонувон ба корҳои ҷамъиятӣ меафзояд

Соли 2018 прокуратураи Қазоқистон ба буҷети кишвар $90 миллион талофӣ кард

Дар Тошканд хазинаи қадима ёфт шуд

Дороии 26 шахси сарватмандтарини дунё ба даромади 3,8 миллиард ниёзманд баробар аст

18.01.2019


Таҳдидҳои асосӣ ба иқтисоди ҷаҳонӣ номбар шуданд

Гумонбари омодасозии ҳамла ба Қасри сафед ба даст афтод

Дар Чин қаллобонро барои фиреб ҳабси абад карданд

29 миллион сом зарари собиқадорони сохта

Ҷаҳон дар як сатр

17.01.2019


Тамдиди шартномаи ФФТ бо "Сомон Эйр"

60 ДАРАҶА ХУНУКӢ ВА ДАВИ 50 - КИЛОМЕТРАИ ЭКСТРЕМАЛИ МОЛДАВӢ

16.01.2019


Пирӯзии мунтахаби Тоҷикистон бар Эрон

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Роҳандозии моратории дусола дар Тоҷикистон

Нақшаи Brexit дар парламенти Британия рад карда шуд

Кремл роҳи ҳалли буҳрони Украинаро пешниҳод намуд

Ифтитоҳи онлайн-донишгоҳ барои гурезаҳо дар Италия

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед