logo

фарҳанг

ОБ ҲАР КӢ МЕОВАРД, СИТОИШ МЕШУД

Дар бораи об мақолҳои зиёде дар миёни мардум роиҷ аст, ки аҳамият ва муҳимияти ин як унсури зиндагии оламу одамро на танҳо бозгӯ мекунад, балки пайваста таъкид медорад. Аз он ҳамчунон муносибати одамон дар асрҳои қаблӣ нисбат ба ин неъмати ҳастӣ муайян мегардад. Албатта, ин ҳама дар навбати худ таъкидест бар мо ва ояндагон, то қимати обро бишиносем ва дар ҳифзу покизагияш тадбирҳои дуруст биандешем. Намунае аз ин мақолҳо чунин аст: «Об – рӯшноӣ. Ҷое, ки об нест, ҳаёт нест. Аз миқдори заминам мапурс, аз миқдори обам бипурс. Интиҳои об интиҳои замин мебошад».
Воқеан, об, бо ин ки мардуми мо дар саргаҳи он қарор дошт, ҳамеша тавсиф мешуд ва аз эҳтироми хосса бархӯрдор буд. Бузургсолон ба хурдсолон ба тариқи панду андарз иброз медоштанд: «Об сарсабзӣ аст. Об аст, ки ободӣ аст. Об аст, ки покӣ аст. Об аст, ки зебоӣ аст. Одам, ки ба дунё меояд, ӯро бо об пок месозанд. Ва ҳам аз дунё, ки меравад, бо об покаш менамоянд».
Шукр, мо аз ин неъмат дар ҳама давру замонҳо бархӯрдор будем. Бо ин таъкидҳо обро гиромӣ ва пок нигоҳ доштем. Бо вуҷуди ин ҳама мегуфтанд, ки подоши оварандаву бахшандаи об беҳисоб аст.
Дар китоби «Авасто», ки таърихи наздики сеҳазорсола дорад, чунин сатрҳоро дар тавсифи об мехонем:
Обҳои чашмасоронро меситоем,
Обҳои гузаргоҳҳоро меситоем,
Кӯҳҳои обрезонро меситоем,
Дарёчаҳои обзойро меситоем.

Ҳамин тавр, об ситоиш мешуд. Ин гуна ситоиш ба навъе қадрдонӣ ва бузургтарин гиромидошт мебошад.
Пешиниёни мо ба ин ситоишҳо иктифо намекарданд. «Авасто» барояшон китоби муқаддас ба шумор мерафт ва ба ин гуфтаҳо амал кардан ҳукми фарзро дошт.
Аз ин ситоишҳо бармеояд, ки об мояи ҳастӣ ва нестист. Мавҷудияти он идомаи ҳаёти хушу хуррам ва набуданаш аз омадану ҳукмронии марг гувоҳӣ медиҳад. Бар бадандешон ин дуоҳоро мекарданд, ки зикрашон дар «Авасто» -  ст:
Об  аз они бадандеш мабод!
Об аз они бадгуфтор мабод!
Об аз они бадкирдор мабод!

Чаро ин гуна дуо ба вуҷуд омад ва дар «Авасто», ки китоби динӣ маҳсуб мешуд, сабт гардиду мавқеи устувор пайдо кард? Чунки ҷавҳари таълимоти ин дин ва ин китоби муқаддас "Пиндори нек, гуфтори нек ва кирдори нек" буд.
Об дар дигар китобҳои динӣ, аз қабили «Инҷил» ва «Қуръони карим» тавсиф ва моҳияти он таъкид мешавад. Об чун поккунандаи гуноҳон, сабаби эҳёи замини мурда ва оварандаи меваҳои гуногун зикр мешавад.
Аз ҳадисҳои паёмбари гиромиқадр (с) низ дармеёбем, ки об чи ҳикмату асрор  дорад. Аз ӯ мепурсанд, ки накутарин саховат кадом аст. Посух медиҳад, ки «Саховат беш аз хайр кардани об нест».
Дар дини мубини ислом дар баробари покиза нигоҳ доштан сарфа намудани он низ таъкид мешавад.
Ҳаким Саноӣ иброз доштааст:
Об ноёфта гарон бошад,
Чун биёбанд, ройгон бошад.

Албатта, ҷойи ифтихор аст, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба гузаштаи пурифтихор ва адабиёти ҳазорсолаамон, ки қимати обро арза доштаанд, хуб воқиф мебошад. Оид ба ин масъала, хосса дастрасӣ ба оби покизаву ошомиданӣ борҳо ибрози андеша намудаасту ғами оламиёнро хӯрдааст. Сарвари давлати мо диққати дигар масъулон, махсусан сарварони давлатҳоро ба ин масъала ҷалб месозад, то дар якҷоягӣ ин мушкилот рафъ бигардад. Пешниҳодҳои муфиду ҷолибу саривақтияш дар тамоми сайёра мавриди эътирофу қабул гардид. Ба василаи заҳматҳои бесобиқаи Пешвои миллат кишвари мо, яъне Тоҷикистон тайи ду даҳсола ташаббускори ҷаҳонии ҳалли масоили глобалӣ дар соҳаи об эътироф шуд.
Дар Паёми навбатӣ барои шинохт ва андешидани тадбирҳои зарурӣ изҳор медорад: «Мо татбиқи пайгиронаи дипломатияи ҳамкорӣ дар соҳаи обро василаи воқеии ҳалли мушкилот дар ин самт медонем ва дар даҳсолаи оянда низ иҷрои ин нақши пешбарро идома хоҳем дод. Соли 2018 дар айёми таҷлили Ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ ва Рӯзи ҷаҳонии об – 22 март раванди татбиқи ташаббуси нави глобалии мо – Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028» расман оғоз мегардад». Дар кишвари мо ва дигар мамолики дунё вобаста ба ин чорабиниҳои муҳим баргузор гардиданду мегарданд.
Дар мамлакат дар давоми 26 сол барои таъмини аҳолӣ ва соҳаҳои иҷтимоӣ бо оби тозаву босифати нӯшокӣ ба маблағи наздики 1 миллиард сомонӣ лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ ва кумаки беруна амалӣ гаштанд. Инчунин, дар самти мазкур татбиқи лоиҳаҳо ба маблағи 1,2 миллиард сомонӣ идома дорад. Бешак, ин ташаббусҳо ва заҳматҳои пайвастаи Сарвари давлат сазовор ба ҳама сипосгузориҳост. Ҳамзамон, мо ба ин васила, яъне шинохти масоили норасоии оби тозаву нӯшокӣ дарёфтем,  дар кураи Замин миллиардҳо нафар бар ин асар ранҷ доранд, беморанд ва мемиранд. То ба ӯ касе аз сарварони давлатҳои ҷаҳон ба ин масъалаи ниҳоят муҳим, ки ба ҳаёту мамоти сайёра ва аҳли он иртибот мегирад, бо чунин масъулият, дилсӯзӣ ва ғамхорӣ рӯ наоварда буд. Албатта, дар ин маврид ҷойи таассуф аст, ки адабиёти мо то ба ҳанӯз натавониста ин ташаббусҳову заҳматҳоро бо тамоми паҳлуҳояш инъикос бинамояд. Инъикоси масъалаи мазкур моро ба тамоми масъулияту асолат ба адабиёти гузаштаамон ва шахсиятҳои маъруфи он бори дигар мепайвандад. Яъне, дар ин сурат мо беҳтарин анъанаву суннатҳои пешиниёнро идома мебахшем. Об, оварандаву бахшандаи он, воқеан, ба тавсиф ниёз дорад.

Ҷамолиддин АМИРХОНОВ,
аспиранти Пажӯҳишгоҳи забон ва
адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии
Академияи илмҳои ҷумҳурӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 234

15.08.2019


Муносибатҳои Ҳиндустон ва ҶМЧ бояд суботи ҷаҳонро таъмин созанд

Дар Япония бар асари гармии ҳаво наздики 13 ҳазор кас бистарӣ шуд

Мулоқоти сарони Россия, Эрон ва Туркия моҳи сентябр доир мешавад

Ҷаҳон дар як сатр

05.08.2019


Ҷаҳон дар як сатр

01.08.2019


Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Кан Ҷе - квон

Масоили муҳоҷират матраҳ гардид

Фестивали яхмос ва обҳои ташнагишикан дар Душанбе

АКАДЕМИЯИ ИЛМҲО. Аз таъсиси маркази тарҷума то ҷашни Саразм

64 дарсади зарари молиявӣ барқарор шуд

ШАҲРИ ТУРСУНЗОДА. Корҳои ободонӣ вусъат мегиранд

ҲИСОР. Саноатикунонӣ дар мадди аввал

ФАЙЗОБОД. Афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ

НОҲИЯИ РӮДАКӢ. Саноат рӯ ба беҳбудӣ дорад

ДДТТ. Нуфузи байналмилалӣ меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

30.07.2019


Фестивали тобистонаи Душанбе доир мешавад

Мулоқоти Шодихон Ҷамшед бо Хуанг Деҳаи

Соҳибкорони ватанию хориҷӣ дар Бадахшон ҷамъ меоянд

БЕҲСОЗИИ ТАЪМИНОТ БО ОБ. Барои он зиёда аз 27 миллион ҷудо гардид

ШАҲРИНАВ. 160 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

Трамп то интихоботи соли 2020 артишашро аз Афғонистон бароварданист

Душанбе 80 шаҳрванди Афғонистонро, ки дар Тоҷикистон ҳукм гирифтааст, ба Кобул истирдод намуд

Ҷаҳон дар як сатр

29.07.2019


ҲИФЗИ ИҶТИМОӢ. Як нишасти муҳим

ДУШАНБЕ. Рушди саноат дар мадди аввал

ХАТЛОН. Таъсиси 31 корхона дар 6 моҳ

МАРКАЗИ ТАДҚИҚОТИ СТРАТЕГӢ. Ҳамкориҳо самар медиҳанд

"ТОҶИК ЭЙР". Парвозҳо аз нав шурӯъ гаштанд

Таъсиси 26 ширкати сайёҳӣ дар ним сол

ДДК. Шумораи омӯзгорони унвондор меафзояд

Ҷаҳон дар як сатр

ВАЗОРАТИ МЕҲНАТ, МУҲОҶИРАТ ВА ШУҒЛИ АҲОЛӢ. Музди миёнаи меҳнат – 1350 сомонӣ

ТИББИ ОИЛАВӢ МУҲИМТАРИН РУКНИ ТАНДУРУСТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед