logo

фарҳанг

ОБ ҲАР КӢ МЕОВАРД, СИТОИШ МЕШУД

Дар бораи об мақолҳои зиёде дар миёни мардум роиҷ аст, ки аҳамият ва муҳимияти ин як унсури зиндагии оламу одамро на танҳо бозгӯ мекунад, балки пайваста таъкид медорад. Аз он ҳамчунон муносибати одамон дар асрҳои қаблӣ нисбат ба ин неъмати ҳастӣ муайян мегардад. Албатта, ин ҳама дар навбати худ таъкидест бар мо ва ояндагон, то қимати обро бишиносем ва дар ҳифзу покизагияш тадбирҳои дуруст биандешем. Намунае аз ин мақолҳо чунин аст: «Об – рӯшноӣ. Ҷое, ки об нест, ҳаёт нест. Аз миқдори заминам мапурс, аз миқдори обам бипурс. Интиҳои об интиҳои замин мебошад».
Воқеан, об, бо ин ки мардуми мо дар саргаҳи он қарор дошт, ҳамеша тавсиф мешуд ва аз эҳтироми хосса бархӯрдор буд. Бузургсолон ба хурдсолон ба тариқи панду андарз иброз медоштанд: «Об сарсабзӣ аст. Об аст, ки ободӣ аст. Об аст, ки покӣ аст. Об аст, ки зебоӣ аст. Одам, ки ба дунё меояд, ӯро бо об пок месозанд. Ва ҳам аз дунё, ки меравад, бо об покаш менамоянд».
Шукр, мо аз ин неъмат дар ҳама давру замонҳо бархӯрдор будем. Бо ин таъкидҳо обро гиромӣ ва пок нигоҳ доштем. Бо вуҷуди ин ҳама мегуфтанд, ки подоши оварандаву бахшандаи об беҳисоб аст.
Дар китоби «Авасто», ки таърихи наздики сеҳазорсола дорад, чунин сатрҳоро дар тавсифи об мехонем:
Обҳои чашмасоронро меситоем,
Обҳои гузаргоҳҳоро меситоем,
Кӯҳҳои обрезонро меситоем,
Дарёчаҳои обзойро меситоем.

Ҳамин тавр, об ситоиш мешуд. Ин гуна ситоиш ба навъе қадрдонӣ ва бузургтарин гиромидошт мебошад.
Пешиниёни мо ба ин ситоишҳо иктифо намекарданд. «Авасто» барояшон китоби муқаддас ба шумор мерафт ва ба ин гуфтаҳо амал кардан ҳукми фарзро дошт.
Аз ин ситоишҳо бармеояд, ки об мояи ҳастӣ ва нестист. Мавҷудияти он идомаи ҳаёти хушу хуррам ва набуданаш аз омадану ҳукмронии марг гувоҳӣ медиҳад. Бар бадандешон ин дуоҳоро мекарданд, ки зикрашон дар «Авасто» -  ст:
Об  аз они бадандеш мабод!
Об аз они бадгуфтор мабод!
Об аз они бадкирдор мабод!

Чаро ин гуна дуо ба вуҷуд омад ва дар «Авасто», ки китоби динӣ маҳсуб мешуд, сабт гардиду мавқеи устувор пайдо кард? Чунки ҷавҳари таълимоти ин дин ва ин китоби муқаддас "Пиндори нек, гуфтори нек ва кирдори нек" буд.
Об дар дигар китобҳои динӣ, аз қабили «Инҷил» ва «Қуръони карим» тавсиф ва моҳияти он таъкид мешавад. Об чун поккунандаи гуноҳон, сабаби эҳёи замини мурда ва оварандаи меваҳои гуногун зикр мешавад.
Аз ҳадисҳои паёмбари гиромиқадр (с) низ дармеёбем, ки об чи ҳикмату асрор  дорад. Аз ӯ мепурсанд, ки накутарин саховат кадом аст. Посух медиҳад, ки «Саховат беш аз хайр кардани об нест».
Дар дини мубини ислом дар баробари покиза нигоҳ доштан сарфа намудани он низ таъкид мешавад.
Ҳаким Саноӣ иброз доштааст:
Об ноёфта гарон бошад,
Чун биёбанд, ройгон бошад.

Албатта, ҷойи ифтихор аст, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба гузаштаи пурифтихор ва адабиёти ҳазорсолаамон, ки қимати обро арза доштаанд, хуб воқиф мебошад. Оид ба ин масъала, хосса дастрасӣ ба оби покизаву ошомиданӣ борҳо ибрози андеша намудаасту ғами оламиёнро хӯрдааст. Сарвари давлати мо диққати дигар масъулон, махсусан сарварони давлатҳоро ба ин масъала ҷалб месозад, то дар якҷоягӣ ин мушкилот рафъ бигардад. Пешниҳодҳои муфиду ҷолибу саривақтияш дар тамоми сайёра мавриди эътирофу қабул гардид. Ба василаи заҳматҳои бесобиқаи Пешвои миллат кишвари мо, яъне Тоҷикистон тайи ду даҳсола ташаббускори ҷаҳонии ҳалли масоили глобалӣ дар соҳаи об эътироф шуд.
Дар Паёми навбатӣ барои шинохт ва андешидани тадбирҳои зарурӣ изҳор медорад: «Мо татбиқи пайгиронаи дипломатияи ҳамкорӣ дар соҳаи обро василаи воқеии ҳалли мушкилот дар ин самт медонем ва дар даҳсолаи оянда низ иҷрои ин нақши пешбарро идома хоҳем дод. Соли 2018 дар айёми таҷлили Ҷашни Наврӯзи байналмилалӣ ва Рӯзи ҷаҳонии об – 22 март раванди татбиқи ташаббуси нави глобалии мо – Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018-2028» расман оғоз мегардад». Дар кишвари мо ва дигар мамолики дунё вобаста ба ин чорабиниҳои муҳим баргузор гардиданду мегарданд.
Дар мамлакат дар давоми 26 сол барои таъмини аҳолӣ ва соҳаҳои иҷтимоӣ бо оби тозаву босифати нӯшокӣ ба маблағи наздики 1 миллиард сомонӣ лоиҳаҳои давлатии сармоягузорӣ ва кумаки беруна амалӣ гаштанд. Инчунин, дар самти мазкур татбиқи лоиҳаҳо ба маблағи 1,2 миллиард сомонӣ идома дорад. Бешак, ин ташаббусҳо ва заҳматҳои пайвастаи Сарвари давлат сазовор ба ҳама сипосгузориҳост. Ҳамзамон, мо ба ин васила, яъне шинохти масоили норасоии оби тозаву нӯшокӣ дарёфтем,  дар кураи Замин миллиардҳо нафар бар ин асар ранҷ доранд, беморанд ва мемиранд. То ба ӯ касе аз сарварони давлатҳои ҷаҳон ба ин масъалаи ниҳоят муҳим, ки ба ҳаёту мамоти сайёра ва аҳли он иртибот мегирад, бо чунин масъулият, дилсӯзӣ ва ғамхорӣ рӯ наоварда буд. Албатта, дар ин маврид ҷойи таассуф аст, ки адабиёти мо то ба ҳанӯз натавониста ин ташаббусҳову заҳматҳоро бо тамоми паҳлуҳояш инъикос бинамояд. Инъикоси масъалаи мазкур моро ба тамоми масъулияту асолат ба адабиёти гузаштаамон ва шахсиятҳои маъруфи он бори дигар мепайвандад. Яъне, дар ин сурат мо беҳтарин анъанаву суннатҳои пешиниёнро идома мебахшем. Об, оварандаву бахшандаи он, воқеан, ба тавсиф ниёз дорад.

Ҷамолиддин АМИРХОНОВ,
аспиранти Пажӯҳишгоҳи забон ва
адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии
Академияи илмҳои ҷумҳурӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 104

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед