logo

фарҳанг

ШОҲТЕМУР, АЙНӢ, "ОВОЗИ ТОҶИК" ВА ЛОҲУТӢ

 ЯКЧАНД САҲИФАИ ТАЪРИХ
Шириншоҳ Шоҳтемур дар ташкил ва нашри аввалин рӯзномаи тоҷикӣ - «Овози тоҷик», ки аз моҳи сентябри соли 1924 дар Самарқанд чоп мешуд ва нашри китобҳои дарсӣ бо забони тоҷикӣ хизмати шоиста кардааст.

Дар рӯзномаи «Овози тоҷик» мақолаҳое чоп мешуданд, ки ба дифои миллат, забону фарҳанги тоҷик нигаронда шуда буданд. Ин ҷасорати рӯзномаро дар сатҳи роҳбарият хуш қабул надоштанд ва масъалаи чоп нашудани он ба миён гузошта мешавад. Ин хатарро фаҳмида Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад аз Тошканд ба Самарқанд меоянд. Онҳо бо Садриддин Айнӣ вохӯрда ба ҳолати душвор гирифтор шудани рӯзномаро муҳокима менамоянд. Бо машварату маслиҳати Садриддин Айнӣ рӯзнома ба органи (мақоми) Оргбюро (Бюрои ташкилии Кумитаи инқилобии тоҷик) табдил дода шуд. Ин тадбир сабаб мегардад, ки рӯзнома аз хатар раҳо ёбад.
Мушкилии рӯзнома бо ин анҷом намеёфт. Он мушкилоти молиявӣ низ дошт ва Шириншоҳ Шоҳтемур барои дарёфти маблағ кумак расондааст.
Пас аз 12 сол, дар пленуми IV КМ ПК (б) Тоҷикистон (14 феврали соли 1936) Шириншоҳ Шоҳтемур, ки ба ҳайси раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон кор мекард, таърихи таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик»-ро чунин ба хотир меорад: «Дар назди КМ Ҳизби коммунистии (б) Туркистон сексияи коммунистии тоҷикон амал мекард, ки роҳбари он будам. Барои мо таъсиси рӯзномаи аввалин хеле зарур буд, вале маблағ надоштем. Ман бо Ҳоҷибоев шинос шудам. Вай, ки вазифаи раиси Кумитаи консесии вилояти Фарғонаро ба уҳда дошт, барои таъсиси газета 2000 рубл дод».
Шириншоҳ Шоҳтемур дар сатҳи роҳбарият кор карда, хуб мефаҳмад, ки рӯзномаи тоҷикӣ дар РХСС Туркистон мавқеи устувор пайдо нахоҳад кард. Аз ин рӯ, ҳалли масъалаи минбаъд фаъолият кардан ва то чи андоза зарурат доштани нашри онро ба КМ ВКП (б) пешниҳод менамояд. Дар вазъи мураккабу душвори он вақт барои чунин масъалагузорӣ ва ҳалли онро ба миён гузоштан ҷасорат ва мавқеи устувор зарур буд.
14 майи соли 1934 қарори муштараки бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Совети комиссарони халқ ва Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон қабул мешавад. Дар он хизматҳои Лоҳутӣ ҷиҳати офаридани адабиёти бадеии пролетарии тоҷик, ки ба вазифаҳои сохтмони сотсиалистӣ тавъам мебошад, зикр гардиданд. Бо назардошти он ки чанде аз ташкилотҳои партиявӣ ва советӣ дархости мукофотонидани Лоҳутиро карданд, Бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон ва Совети комиссарони халқии РСС Тоҷикистон чунин қарор қабул намуданд: «Аз Кумитаи иҷроияи марказии СССР хоҳиш мешавад, ки барои фаъолияти адабии револютсионӣ рафиқ Лоҳутӣ бо ордени Ленин сарфароз гардонда шавад».
Пас аз ду рӯз, раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур ин қарори муштаракро дар съезди якуми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон қироат менамояд. Ҳамчунин, полки савораи кӯҳии Тоҷикистон Лоҳутиро ба аскари сурхи фахрӣ қабул намуда, ба вай шаҳодатнома дод. Дар ин хусус қарори ҳайати фармондеҳии полки мазкурро Шириншоҳ Шоҳтемур дар ҳузури вакилони съезд қироат кард. Устод Абдулқосим Лоҳутӣ бо қарори Комитети иҷроияи марказии СССР бо ордени Ленин мукофотонида мешавад.
Ҳамин тавр, фарзонафарзандони миллати тоҷик дар таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик» саҳм гирифта, рӯзнома ҳам аз онҳо дифоъ намудааст.

Аъзам МӮСОЕВ,
Аълочии матбуоти
 Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 224

24.06.2019


Президенти Филиппин моҳи октябр ба Россия меояд

Трамп бо Эрон омодаи гуфтушунид буданашро тасдиқ намуд

Дар Ҳиндустон афтидани хайма боиси марги 14 нафар шуд

СУҒД. Оғози мусобиқаи байналмилалӣ

"ФИЛОСОФИЯ ОТДЫХА" имкониятҳои сайёҳии Тоҷикистонро таҳлил намуд

Ҷаҳон дар як сатр

21.06.2019


Мулоқоти Хайринисо Юсуфӣ бо Валериу Кивер

Ҳамоиш бахшида ба таъмини устувории макроиқтисодӣ

Муаррифии натиҷаҳои фаъолият дар самти безараргардонии башардӯстонаи минаҳо

20.06.2019


Гумерова: «Омӯзгорони рус дар Тоҷикистон мондан мехоҳанд»

СММ: «Ҳиндустон дар нуфуси аҳолӣ баъди 8 сол аз Чин мегузарад»

Пекин тавсеаи ёрии иқтисодӣ ва башарӣ ба Сурияро зарур мешуморад

Дар Ҷопон ҷазои ҷисмонии кӯдаконро манъ карданд

Ҷаҳон дар як сатр

19.06.2019


Дар Кӯлоб Фестивали ҷумҳуриявии дӯстии ҷавонон баргузор шуд

Баррасии вазъ ва дурнамои ҳамкориҳо

Боздид аз Муассисаи давлатии «Боғи миллии Ваҳдат”

ПАНҶАКЕНТ. Омодагиҳо ба ҷашни фархунда

Писарбачаи тоҷик дар Хабаровск дӯсташро аз чоҳи оби ҷӯш наҷот дод

Тоҷикистону Беларус: «Муҳокимаи тақвияти ҳамкориҳои низомӣ»

Си Ҷинпин азми сафари Ҷумҳурии Халқии Демократии Корея дорад

Ҷаҳон дар як сатр

12.06.2019


ХУҶАНД. "Зирвеко" ба фаъолият мепардозад

Муаррифии асари Си Ҷинпин «Дар бораи идоракунии давлатӣ»

Баргузории конфронси сайёҳӣ дар Рашт

Масоили низоми бонкӣ матраҳ гардид

Дар Чин аз обхезии тобистона 6,75 миллион нафар зарар дид

Дар Ӯзбекистон рӯйхати идҳои касбиро Рӯзи китобдор афзуд

Дар Ҷопон ба солхӯрдаҳо шаҳодатномаи вижаи ронандагӣ медиҳанд

Сокини Британия дар лотерея Ј123 миллион бурд намуд

Ҷаҳон дар як сатр

11.06.2019


Песков: «Путин ба Тоҷикистон ва Қирғизистон сафар мекунад»

Иштироки роҳбарони 11 кишвар дар ҳамоиши Бишкек

Президенти Қазоқистон аз хусуси роҳҳои ҳалли мушкилоти иҷтимоӣ ҳарф зад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед