logo

фарҳанг

ШОҲТЕМУР, АЙНӢ, "ОВОЗИ ТОҶИК" ВА ЛОҲУТӢ

 ЯКЧАНД САҲИФАИ ТАЪРИХ
Шириншоҳ Шоҳтемур дар ташкил ва нашри аввалин рӯзномаи тоҷикӣ - «Овози тоҷик», ки аз моҳи сентябри соли 1924 дар Самарқанд чоп мешуд ва нашри китобҳои дарсӣ бо забони тоҷикӣ хизмати шоиста кардааст.

Дар рӯзномаи «Овози тоҷик» мақолаҳое чоп мешуданд, ки ба дифои миллат, забону фарҳанги тоҷик нигаронда шуда буданд. Ин ҷасорати рӯзномаро дар сатҳи роҳбарият хуш қабул надоштанд ва масъалаи чоп нашудани он ба миён гузошта мешавад. Ин хатарро фаҳмида Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад аз Тошканд ба Самарқанд меоянд. Онҳо бо Садриддин Айнӣ вохӯрда ба ҳолати душвор гирифтор шудани рӯзномаро муҳокима менамоянд. Бо машварату маслиҳати Садриддин Айнӣ рӯзнома ба органи (мақоми) Оргбюро (Бюрои ташкилии Кумитаи инқилобии тоҷик) табдил дода шуд. Ин тадбир сабаб мегардад, ки рӯзнома аз хатар раҳо ёбад.
Мушкилии рӯзнома бо ин анҷом намеёфт. Он мушкилоти молиявӣ низ дошт ва Шириншоҳ Шоҳтемур барои дарёфти маблағ кумак расондааст.
Пас аз 12 сол, дар пленуми IV КМ ПК (б) Тоҷикистон (14 феврали соли 1936) Шириншоҳ Шоҳтемур, ки ба ҳайси раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон кор мекард, таърихи таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик»-ро чунин ба хотир меорад: «Дар назди КМ Ҳизби коммунистии (б) Туркистон сексияи коммунистии тоҷикон амал мекард, ки роҳбари он будам. Барои мо таъсиси рӯзномаи аввалин хеле зарур буд, вале маблағ надоштем. Ман бо Ҳоҷибоев шинос шудам. Вай, ки вазифаи раиси Кумитаи консесии вилояти Фарғонаро ба уҳда дошт, барои таъсиси газета 2000 рубл дод».
Шириншоҳ Шоҳтемур дар сатҳи роҳбарият кор карда, хуб мефаҳмад, ки рӯзномаи тоҷикӣ дар РХСС Туркистон мавқеи устувор пайдо нахоҳад кард. Аз ин рӯ, ҳалли масъалаи минбаъд фаъолият кардан ва то чи андоза зарурат доштани нашри онро ба КМ ВКП (б) пешниҳод менамояд. Дар вазъи мураккабу душвори он вақт барои чунин масъалагузорӣ ва ҳалли онро ба миён гузоштан ҷасорат ва мавқеи устувор зарур буд.
14 майи соли 1934 қарори муштараки бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Совети комиссарони халқ ва Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон қабул мешавад. Дар он хизматҳои Лоҳутӣ ҷиҳати офаридани адабиёти бадеии пролетарии тоҷик, ки ба вазифаҳои сохтмони сотсиалистӣ тавъам мебошад, зикр гардиданд. Бо назардошти он ки чанде аз ташкилотҳои партиявӣ ва советӣ дархости мукофотонидани Лоҳутиро карданд, Бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон ва Совети комиссарони халқии РСС Тоҷикистон чунин қарор қабул намуданд: «Аз Кумитаи иҷроияи марказии СССР хоҳиш мешавад, ки барои фаъолияти адабии револютсионӣ рафиқ Лоҳутӣ бо ордени Ленин сарфароз гардонда шавад».
Пас аз ду рӯз, раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур ин қарори муштаракро дар съезди якуми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон қироат менамояд. Ҳамчунин, полки савораи кӯҳии Тоҷикистон Лоҳутиро ба аскари сурхи фахрӣ қабул намуда, ба вай шаҳодатнома дод. Дар ин хусус қарори ҳайати фармондеҳии полки мазкурро Шириншоҳ Шоҳтемур дар ҳузури вакилони съезд қироат кард. Устод Абдулқосим Лоҳутӣ бо қарори Комитети иҷроияи марказии СССР бо ордени Ленин мукофотонида мешавад.
Ҳамин тавр, фарзонафарзандони миллати тоҷик дар таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик» саҳм гирифта, рӯзнома ҳам аз онҳо дифоъ намудааст.

Аъзам МӮСОЕВ,
Аълочии матбуоти
 Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 144

15.11.2018


Ҳамоиш бахшида ба Рӯзи Президент

Нурдинҷон Исмоилов ба Тоҷикистон меояд

Мулоқоти Зубайдулло Зубайдзода бо Амал Муҷрин ал - Ҳамад

Конференсияи гиромидошти Бобоҷон Ғафуров

Путин ва Абэ дар асоси қатъномаи соли 1956 гуфтушунид хоҳанд кард

Таҳлилгарони Nomura сустшавии суръати рушди иқтисоди ҷаҳониро пешгӯӣ намуданд

Frontex: ба Аврупо омадани гурезаҳо 31 дарсад коҳиш ёфт

Назарбоев соли 2019-ро Соли ҷавонон эълом дошт

Ҷаҳон дар як сатр

14.11.2018


Вусъати корҳои ободонӣ дар ноҳияи Восеъ

Ҷамъоварии $482 миллион ба ёрии мардуми Ироқ

Назарбоев ташкили Созмони амнияти дастаҷамъии Осиёро пешниҳод дорад

Ҷонибдории Ангела Меркел аз ташкили артиши ягонаи аврупоӣ

Дар Тошканд Ҳафтаи соҳибкории глобалӣ шурӯъ шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ЧЕМПИОНАТИ ҶАҲОН – 2018. Иштироки се бонуи муштзани тоҷик

БОНКИ МИЛЛӢ. Иқдоми наҷиб

13.11.2018


Мулоқоти Сироҷиддин Муҳриддин ва Юе Бин

Баимзорасии ёддошти тафоҳум

Нақшаи чорабиниҳои амалӣ намудани корҳои ободонию бунёдкорӣ дар давраи солҳои 2019 – 2021 тасдиқ гардид

БӮСТОН. Таҷдиди шуъбаи урология

ВАҲДАТ. 5 иншооти ҷашнӣ ба истифода дода шуд

ЁВОН СИМОИ ТОЗА МЕГИРАД

НОҲИЯИ ШАМСИДДИНИ ШОҲИН. Кӯшишҳо самар медиҳанд

"Дар ин дунё Карим Девонае буд"

Ҳузури бераводиди тоҷикистониён дар Туркия 3 баробар дароз шуд

Аврупо дар бозёбии партовҳои уран дар Тоҷикистон саҳм мегирад

Москва аз ҷумлаи даҳ шаҳри беҳтарини дунёст

Гунаҳгорони ҳалокати 52 ӯзбекистонӣ зиндонӣ шуданд

Чин дар ҷаҳон калонтарин воридкунандаи газ

Ҷаҳон дар як сатр

ҚУБОДИЁН. 48 медали варзишгарон дар нуҳ моҳ

12.11.2018


Дар Париж ҳамоиши сулҳ ифтитоҳ ёфт

Бо эҳтимоми ҳукумати Ҳиндустон нархи сӯзишворӣ арзон мешавад


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед