logo

фарҳанг

ШОҲТЕМУР, АЙНӢ, "ОВОЗИ ТОҶИК" ВА ЛОҲУТӢ

 ЯКЧАНД САҲИФАИ ТАЪРИХ
Шириншоҳ Шоҳтемур дар ташкил ва нашри аввалин рӯзномаи тоҷикӣ - «Овози тоҷик», ки аз моҳи сентябри соли 1924 дар Самарқанд чоп мешуд ва нашри китобҳои дарсӣ бо забони тоҷикӣ хизмати шоиста кардааст.

Дар рӯзномаи «Овози тоҷик» мақолаҳое чоп мешуданд, ки ба дифои миллат, забону фарҳанги тоҷик нигаронда шуда буданд. Ин ҷасорати рӯзномаро дар сатҳи роҳбарият хуш қабул надоштанд ва масъалаи чоп нашудани он ба миён гузошта мешавад. Ин хатарро фаҳмида Шириншоҳ Шоҳтемур ва Нисор Муҳаммад аз Тошканд ба Самарқанд меоянд. Онҳо бо Садриддин Айнӣ вохӯрда ба ҳолати душвор гирифтор шудани рӯзномаро муҳокима менамоянд. Бо машварату маслиҳати Садриддин Айнӣ рӯзнома ба органи (мақоми) Оргбюро (Бюрои ташкилии Кумитаи инқилобии тоҷик) табдил дода шуд. Ин тадбир сабаб мегардад, ки рӯзнома аз хатар раҳо ёбад.
Мушкилии рӯзнома бо ин анҷом намеёфт. Он мушкилоти молиявӣ низ дошт ва Шириншоҳ Шоҳтемур барои дарёфти маблағ кумак расондааст.
Пас аз 12 сол, дар пленуми IV КМ ПК (б) Тоҷикистон (14 феврали соли 1936) Шириншоҳ Шоҳтемур, ки ба ҳайси раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон кор мекард, таърихи таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик»-ро чунин ба хотир меорад: «Дар назди КМ Ҳизби коммунистии (б) Туркистон сексияи коммунистии тоҷикон амал мекард, ки роҳбари он будам. Барои мо таъсиси рӯзномаи аввалин хеле зарур буд, вале маблағ надоштем. Ман бо Ҳоҷибоев шинос шудам. Вай, ки вазифаи раиси Кумитаи консесии вилояти Фарғонаро ба уҳда дошт, барои таъсиси газета 2000 рубл дод».
Шириншоҳ Шоҳтемур дар сатҳи роҳбарият кор карда, хуб мефаҳмад, ки рӯзномаи тоҷикӣ дар РХСС Туркистон мавқеи устувор пайдо нахоҳад кард. Аз ин рӯ, ҳалли масъалаи минбаъд фаъолият кардан ва то чи андоза зарурат доштани нашри онро ба КМ ВКП (б) пешниҳод менамояд. Дар вазъи мураккабу душвори он вақт барои чунин масъалагузорӣ ва ҳалли онро ба миён гузоштан ҷасорат ва мавқеи устувор зарур буд.
14 майи соли 1934 қарори муштараки бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Совети комиссарони халқ ва Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон қабул мешавад. Дар он хизматҳои Лоҳутӣ ҷиҳати офаридани адабиёти бадеии пролетарии тоҷик, ки ба вазифаҳои сохтмони сотсиалистӣ тавъам мебошад, зикр гардиданд. Бо назардошти он ки чанде аз ташкилотҳои партиявӣ ва советӣ дархости мукофотонидани Лоҳутиро карданд, Бюрои КМ ПК (б) Тоҷикистон, Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон ва Совети комиссарони халқии РСС Тоҷикистон чунин қарор қабул намуданд: «Аз Кумитаи иҷроияи марказии СССР хоҳиш мешавад, ки барои фаъолияти адабии револютсионӣ рафиқ Лоҳутӣ бо ордени Ленин сарфароз гардонда шавад».
Пас аз ду рӯз, раиси Кумитаи иҷроияи марказии советҳои РСС Тоҷикистон Шириншоҳ Шоҳтемур ин қарори муштаракро дар съезди якуми Иттифоқи нависандагони Тоҷикистон қироат менамояд. Ҳамчунин, полки савораи кӯҳии Тоҷикистон Лоҳутиро ба аскари сурхи фахрӣ қабул намуда, ба вай шаҳодатнома дод. Дар ин хусус қарори ҳайати фармондеҳии полки мазкурро Шириншоҳ Шоҳтемур дар ҳузури вакилони съезд қироат кард. Устод Абдулқосим Лоҳутӣ бо қарори Комитети иҷроияи марказии СССР бо ордени Ленин мукофотонида мешавад.
Ҳамин тавр, фарзонафарзандони миллати тоҷик дар таъсиси рӯзномаи «Овози тоҷик» саҳм гирифта, рӯзнома ҳам аз онҳо дифоъ намудааст.

Аъзам МӮСОЕВ,
Аълочии матбуоти
 Ҷумҳурии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 27.07.2018    №: 146    Мутолиа карданд: 106

19.09.2018


ТОҶИКИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН. Аввалин тамринҳои муштараки низомӣ

Таъсиси 57 корхонаи нав

Намоиши дастовардҳо ба муносибати Рӯзи шаҳри Хуҷанд

Зуҳро Саидова – соҳиби шоҳҷоиза

Таҳаммул аз амалҳои террористӣ норавост

Баргузории ҳамоиши маъмурони роҳи оҳани кишварҳои СҲШ дар Ӯзбекистон

Дар Ироқ 27 ҳазор нафар аз об заҳролуд гашт

Тӯли 40 соли ислоҳот дар Чин ҷои кор 346 дарсад афзуд

Остона ҳамоиши ҳаштуми глобалии туризми шаҳриро пазироӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед