logo

иҷтимоиёт

ПУДИНА. АЗ ҲАЗМИ ХӮРОК ТО АСАБИ ОРОМ

Сарзамини Тоҷикистон, ки қаторкӯҳҳои Помиру Олойро дар бар гирифтааст, бо минтақаҳо ва ландшафти табиӣ, олами басо гуногуни рустаниҳо таваҷҷуҳи муҳаққиқонро ба худ ҷалб кардааст. Дар ҳудуди Тоҷикистон нисбат ба кишварҳои дигари Осиёи Марказӣ олами аз ҳама бойтари наботот (анқариб 5 ҳазор намуди  рустаниҳои муташаккили рагдор ё дараҷаи олӣ ) ва зиёда аз 4500 намуд рустаниҳои номуташаккил (дараҷаи паст ё спорадор) нашъунамо мекунанд.
Миқдори рустаниҳои шифобахш 150 намуд буда, онҳо аҳамияти шифобахшӣ, мевадиҳӣ, ороишӣ, доругӣ доранд ва аз ҷиҳати шакл, сохт ва тарзи сабзишашон аз якдигар фарқ мекунанд. Дар  шуъбаи табиати Осорхонаи миллии Тоҷикистон  58  намуди  гербарияи рустаниҳо аз гӯшаву канори ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шудааст, ки аксарияти онҳо рустаниҳои шифобахшанд. Яке аз чунин рустаниҳо пудина аст.
Пудина гиёҳи бисёрсолаи алафмонанди ба сардӣ тобоварест аз оилаи лабгулон. Соқаи он чоркунҷа буда, қадаш 30 - 40 сантиметр баланд мешавад. Аз танаи пудина навдачаҳои сершуморӣ уфуқӣ инкишоф меёбанд, ки дар болои хок зуд реша медавонанд.  Баргҳои он дарозрӯя ва хобида мебошанд. Дар моҳҳои июл - август гул мекунад ва гулҳои он гулобиву  бунафшранг аст.
Пудинаро дар давраи оғози гулкунӣ, вақте  ки дар баргҳо миқдори бештари равғанҳои  эфирӣ  ҷамъ мешаванд, ҷамъоварӣ ва дар соя хушк мекунанд. Он худрӯй буда, дар кӯҳсор, соҳили рӯду  ҷӯйборҳо ва чашмаҳои кӯҳӣ мерӯяд. Ҳосили барги хушк аз 1 км2 ба  150 - 200 грамм баробар аст. Баргҳо, гулҳо ва навдаҳои ҷавонро ба сифати хӯриши хушбӯ ва хӯришҳои иловагии таомҳои сабзавотӣ истифода мебаранд. Аз баргҳои пудина равғанҳои эфирӣ ба даст оварда, барои хушбӯйкунии нӯшобаҳо, омехтаҳои чой, маҳсулоти қаннодӣ ба кор мебаранд.  Равғани эфирии пудина дар тиб, саноати атриёту косметологӣ, қаннодию машрубот истифода мешавад. Дорувориҳои аз барг, равған ва ментоли он тайёршуда бар зидди бемориҳои шамолхӯрӣ, меъда ва ҷигар хуб аст. Пудина ҳангоми табобати бемориҳои дил, вайрон шудани кори узвҳои ҳозима, илтиҳоби рӯдаҳои ғафсу борик манфиати бисёр дорад. Равғани ментол ҳангоми табобати бемориҳои ҷигар ва талхадон низ васеъ истифода мегардад. Дар тиб пудина қисми таркибии волокардин, валидол  ва қатраҳои зеленинро ташкил медиҳад.
Рустанӣ иштиҳоро ба низом оварда, ҳазми хӯрокро беҳ мекунад, дилбеҳузуриро рафъ месозад. Ҳангоми табобати бемориҳои узвҳои болоии нафаскашӣ ва бронхит судманд аст. Ваннаҳои пудинагӣ асабониятро рафъ намуда, ҳамчунин, барои кӯдакони хурди гирифтори бемории зардпарвин ва рахит тавсия дода мешавад. Обҷӯши баргҳои он барои дезинфексияи ковокии даҳон маводи хеле хубест.
Дар тибби мардумӣ шарбати пудинаро ҳангоми дардҳои меъдаю дил, сулфа, зардаҷӯшӣ истифода мебаранд.  Ҳангоми бемориҳои куҳнашудаи меъда ҳар саҳар нӯшидани чойи пудинагӣ тавсия дода мешавад. Баргҳои рустаниро ҳангоми  сӯхтан ва захмҳо метавон болои захм гузошт. Нӯшидани чойи пудина хобро низ танзим менамояд.
Дар саноати атриёту косметологӣ равғани эфирии он ҳангоми истеҳсоли кремҳо, одеколонҳо, эликсирҳо, хамира ва хокаҳои дандоншӯӣ (бештар барои ҷило додани дандон), хушбӯй намудани ковокии даҳон ва хусусияти  зиддибактериявиаш истифода менамояд.
Хуморбегим МАВЛОНАЗАРОВА,
корманди илмии Осорхонаи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.08.2018    №: 168    Мутолиа карданд: 96

18.09.2018


САМБО. Дурахши варзишгари навраси тоҷик дар Аврупо

Иди асал дар Душанбе

КӮЛОБ. Боз ду меҳмонхонаи нав ба истифода дода шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ӮЗБЕКИСТОН. Оғози машқҳои низомии муштарак

Теъдоди қурбонии тӯфони «Мангхут» аз 60 нафар гузашт

Дифои Вазорати ҳуқуқи инсони Покистон аз ҳуқуқи занҳо

Таҳсили фосилавӣ ба ҳар хонандаи ҷопонӣ дастрас шуд

Дар Остона ба хариди партов шурӯъ карданд

17.09.2018


НОҲИЯИ РӮШОН. Сарҳадбонон соҳиби бинои наву замонавӣ шуданд

Баргузории фестивали шаҳрии эҷодиёти кӯдакон

“КӮКНОР-2018”. Мусодираи беш аз 550 килограмм маводи нашъаовар дар Хатлон

ФУТБОЛ. "Хуҷанд" ба пеш баромад

11.09.2018


ДУШАНБЕ МИЗБОНИ СОҲИБКОРОНИ ҶАҲОН

ДЕВАШТИЧ. БУНЁДКОРИҲОИ НОҲИЯ НАМУНАИ ИБРАТАНД

МАРЗ. Боздошти қочоқбарон

КӮЛОБ. ИФТИТОҲИ БОҒЧАИ НАВ

05.09.2018


БӮСТОН. Бунёди чор иншооти нав

ФУТБОЛ. Дар Тоҷикистон мусобиқаҳои байналмилалӣ доир мегарданд

Ориф Алвӣ 13-умин президенти Покистон интихоб гашт

Дар Арабистони Саудӣ барои маводи тахрибӣ дар интернет зиндонӣ мекунанд

Дар Гуҷарат сохтмони баландтарин ҳайкали дунё анҷом меёбад

Ҳиндустон барномаи нави кайҳониро амалӣ месозад

04.09.2018


Боздиди Сарвазири мамлакат аз иншооти гармидиҳии шаҳри Душанбе

Ба иштирокчиёни ҶБВ кумаки моддӣ расонда мешавад

Нахустини Форум байналмилалии санъати мақом баргузор хоҳад гашт

ЛЕВАКАНТ. Тантанаҳои истиқлолият

ФАЙЗОБОД. Ҳиммати як соҳибкор

ИШТИРОКИ ТИМИ МИЛЛӢ ДАР МУСОБИҚАИ BANGABANDHU GOLD CUP"

«ДИ» тахрибкоронашро ба Русия, Аврупо ва Осиё мефиристад

ХФА: "Даромади «Давлати исломӣ» 10 маротиба коҳиш ёфт"

Чин барои рушди ҶАҶ $60 миллиард ёрии молиявӣ мерасонад

Таҳримоти ғарбӣ метавонанд садди барқарорсозии Сурия гарданд

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед