logo

иҷтимоиёт

ПУДИНА. АЗ ҲАЗМИ ХӮРОК ТО АСАБИ ОРОМ

Сарзамини Тоҷикистон, ки қаторкӯҳҳои Помиру Олойро дар бар гирифтааст, бо минтақаҳо ва ландшафти табиӣ, олами басо гуногуни рустаниҳо таваҷҷуҳи муҳаққиқонро ба худ ҷалб кардааст. Дар ҳудуди Тоҷикистон нисбат ба кишварҳои дигари Осиёи Марказӣ олами аз ҳама бойтари наботот (анқариб 5 ҳазор намуди  рустаниҳои муташаккили рагдор ё дараҷаи олӣ ) ва зиёда аз 4500 намуд рустаниҳои номуташаккил (дараҷаи паст ё спорадор) нашъунамо мекунанд.
Миқдори рустаниҳои шифобахш 150 намуд буда, онҳо аҳамияти шифобахшӣ, мевадиҳӣ, ороишӣ, доругӣ доранд ва аз ҷиҳати шакл, сохт ва тарзи сабзишашон аз якдигар фарқ мекунанд. Дар  шуъбаи табиати Осорхонаи миллии Тоҷикистон  58  намуди  гербарияи рустаниҳо аз гӯшаву канори ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шудааст, ки аксарияти онҳо рустаниҳои шифобахшанд. Яке аз чунин рустаниҳо пудина аст.
Пудина гиёҳи бисёрсолаи алафмонанди ба сардӣ тобоварест аз оилаи лабгулон. Соқаи он чоркунҷа буда, қадаш 30 - 40 сантиметр баланд мешавад. Аз танаи пудина навдачаҳои сершуморӣ уфуқӣ инкишоф меёбанд, ки дар болои хок зуд реша медавонанд.  Баргҳои он дарозрӯя ва хобида мебошанд. Дар моҳҳои июл - август гул мекунад ва гулҳои он гулобиву  бунафшранг аст.
Пудинаро дар давраи оғози гулкунӣ, вақте  ки дар баргҳо миқдори бештари равғанҳои  эфирӣ  ҷамъ мешаванд, ҷамъоварӣ ва дар соя хушк мекунанд. Он худрӯй буда, дар кӯҳсор, соҳили рӯду  ҷӯйборҳо ва чашмаҳои кӯҳӣ мерӯяд. Ҳосили барги хушк аз 1 км2 ба  150 - 200 грамм баробар аст. Баргҳо, гулҳо ва навдаҳои ҷавонро ба сифати хӯриши хушбӯ ва хӯришҳои иловагии таомҳои сабзавотӣ истифода мебаранд. Аз баргҳои пудина равғанҳои эфирӣ ба даст оварда, барои хушбӯйкунии нӯшобаҳо, омехтаҳои чой, маҳсулоти қаннодӣ ба кор мебаранд.  Равғани эфирии пудина дар тиб, саноати атриёту косметологӣ, қаннодию машрубот истифода мешавад. Дорувориҳои аз барг, равған ва ментоли он тайёршуда бар зидди бемориҳои шамолхӯрӣ, меъда ва ҷигар хуб аст. Пудина ҳангоми табобати бемориҳои дил, вайрон шудани кори узвҳои ҳозима, илтиҳоби рӯдаҳои ғафсу борик манфиати бисёр дорад. Равғани ментол ҳангоми табобати бемориҳои ҷигар ва талхадон низ васеъ истифода мегардад. Дар тиб пудина қисми таркибии волокардин, валидол  ва қатраҳои зеленинро ташкил медиҳад.
Рустанӣ иштиҳоро ба низом оварда, ҳазми хӯрокро беҳ мекунад, дилбеҳузуриро рафъ месозад. Ҳангоми табобати бемориҳои узвҳои болоии нафаскашӣ ва бронхит судманд аст. Ваннаҳои пудинагӣ асабониятро рафъ намуда, ҳамчунин, барои кӯдакони хурди гирифтори бемории зардпарвин ва рахит тавсия дода мешавад. Обҷӯши баргҳои он барои дезинфексияи ковокии даҳон маводи хеле хубест.
Дар тибби мардумӣ шарбати пудинаро ҳангоми дардҳои меъдаю дил, сулфа, зардаҷӯшӣ истифода мебаранд.  Ҳангоми бемориҳои куҳнашудаи меъда ҳар саҳар нӯшидани чойи пудинагӣ тавсия дода мешавад. Баргҳои рустаниро ҳангоми  сӯхтан ва захмҳо метавон болои захм гузошт. Нӯшидани чойи пудина хобро низ танзим менамояд.
Дар саноати атриёту косметологӣ равғани эфирии он ҳангоми истеҳсоли кремҳо, одеколонҳо, эликсирҳо, хамира ва хокаҳои дандоншӯӣ (бештар барои ҷило додани дандон), хушбӯй намудани ковокии даҳон ва хусусияти  зиддибактериявиаш истифода менамояд.
Хуморбегим МАВЛОНАЗАРОВА,
корманди илмии Осорхонаи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.08.2018    №: 168    Мутолиа карданд: 888
23.09.2020


НОҲИЯИ АЙНӢ. ҲАВЗА ВА УЧАСТКАҲО ОМОДА ШУДААНД

ХОРУҒ. ОЯНДАРО АЗ ИМРӮЗ БОЯД СОХТ

АВАО. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

ХУҶАНД. ШИНОСОИИ РАҶАББОЙ АҲМАДЗОДА АЗ КОРХОНАИ “ФАЙЗИ РАСУЛ”

СУҒД. ҶАМЪОВАРИИ ПАХТА ВУСЪАТ МЕГИРАД

22.09.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. ҲАВЗАИ № 1 ОМОДА МЕШАВАД

ВОХӮРИИ НОМЗАДҲО БА МАНСАБИ ПРЕЗИДЕНТӢ БО СОКИНОНИ ХАТЛОН

ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС БОЗ 44 БЕМОР ШИФО ЁФТ

«ОИНИ НОЗ»

ТОҶИКОБОД ВУСЪАТИ ТОЗА МЕГИРАД

SARS-CoV-2. ШАШ ШАКЛИ ЗУҲУРИ ОН МУҚАРРАР ГАШТ

НАМОЯНДАҲОИ ДУШАНБЕ ВА ТОШКАНД ИМКОНИЯТИ ИФТИТОҲИ РОҲҲОИ НАВРО БАРРАСӢ НАМУДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

21.09.2020


БАРРАСИИ МАСОИЛИ МУБОРИЗА АЛАЙҲИ ҶИНОЯТКОРИҲО

ДУРНАМОИ МУНОСИБАТҲО МАТРАҲ ГАРДИД

ҶАЛАСАИ НАВБАТИИ СИТОДИ ВИЛОЯТӢ ОИД БА ПУРЗӮР НАМУДАНИ ТАДБИРҲОИ ЗИДДИЭПИДЕМИЯВӢ

ОЗМУН БАРОИ ДАРЁФТИ СТИПЕНДИЯИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

ТОҶИКИСТОН. 86,7 ДАРСАДИ БЕМОРОНИ COVID – 19 ШИФО ЁФТАНД

МАРЗҲОИ ӮЗБЕКИСТОН АЗ АВВАЛИ МОҲИ ОКТЯБР БОЗ МЕШАВАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.09.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 45 БЕМОР ШИФО ЁФТ

РОҒУН БА ИНТИХОБОТ ОМОДА АСТ!

ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ. БА НОМЗАДҲО ШАҲОДАТНОМА СУПУРДА ШУД

16.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,5 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

ФАЙЗОБОД. ЧОРАБИНИИ СИЁСӢ ДАР САТҲИ БАЛАНД ХОҲАД ГУЗАШТ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. ҶУФТҲОИ ДАВРИ НИМФИНАЛ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

ИНТИХОБОТ. ВУСЪАТИ КОРҲОИ ОМОДАГӢ ДАР НОҲИЯИ РӮДАКӢ

ҶАВОНОН – ПАЙРАВОНИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ. ҲАМОИШИ ИЛМӢ - СИЁСӢ ДАР АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ

ЛЕВАКАНТ. ПАХТАЧИНӢ ВУСЪАТ МЕГИРАД

ТОҶИКИСТОН НОЗИРОНИ ИДМ-РО БА ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ ДАЪВАТ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,4 дарсади беморон шифо ёфтанд

НОҲИЯИ ВОСЕЪ. БОЗ 82 ШАҲРВАНД БО КОР ТАЪМИН ГАРДИД

ТАЪСИСИ 86 КОРХОНА ДАР ҲАФТ МОҲ

«ЛИДАР». АКНУН ТАРКИБИ МОЛЕКУЛАВИИ ҲАВО САНҶИДА МЕШАВАД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед