logo

иҷтимоиёт

ПУДИНА. АЗ ҲАЗМИ ХӮРОК ТО АСАБИ ОРОМ

Сарзамини Тоҷикистон, ки қаторкӯҳҳои Помиру Олойро дар бар гирифтааст, бо минтақаҳо ва ландшафти табиӣ, олами басо гуногуни рустаниҳо таваҷҷуҳи муҳаққиқонро ба худ ҷалб кардааст. Дар ҳудуди Тоҷикистон нисбат ба кишварҳои дигари Осиёи Марказӣ олами аз ҳама бойтари наботот (анқариб 5 ҳазор намуди  рустаниҳои муташаккили рагдор ё дараҷаи олӣ ) ва зиёда аз 4500 намуд рустаниҳои номуташаккил (дараҷаи паст ё спорадор) нашъунамо мекунанд.
Миқдори рустаниҳои шифобахш 150 намуд буда, онҳо аҳамияти шифобахшӣ, мевадиҳӣ, ороишӣ, доругӣ доранд ва аз ҷиҳати шакл, сохт ва тарзи сабзишашон аз якдигар фарқ мекунанд. Дар  шуъбаи табиати Осорхонаи миллии Тоҷикистон  58  намуди  гербарияи рустаниҳо аз гӯшаву канори ҷумҳурӣ ҷамъоварӣ шудааст, ки аксарияти онҳо рустаниҳои шифобахшанд. Яке аз чунин рустаниҳо пудина аст.
Пудина гиёҳи бисёрсолаи алафмонанди ба сардӣ тобоварест аз оилаи лабгулон. Соқаи он чоркунҷа буда, қадаш 30 - 40 сантиметр баланд мешавад. Аз танаи пудина навдачаҳои сершуморӣ уфуқӣ инкишоф меёбанд, ки дар болои хок зуд реша медавонанд.  Баргҳои он дарозрӯя ва хобида мебошанд. Дар моҳҳои июл - август гул мекунад ва гулҳои он гулобиву  бунафшранг аст.
Пудинаро дар давраи оғози гулкунӣ, вақте  ки дар баргҳо миқдори бештари равғанҳои  эфирӣ  ҷамъ мешаванд, ҷамъоварӣ ва дар соя хушк мекунанд. Он худрӯй буда, дар кӯҳсор, соҳили рӯду  ҷӯйборҳо ва чашмаҳои кӯҳӣ мерӯяд. Ҳосили барги хушк аз 1 км2 ба  150 - 200 грамм баробар аст. Баргҳо, гулҳо ва навдаҳои ҷавонро ба сифати хӯриши хушбӯ ва хӯришҳои иловагии таомҳои сабзавотӣ истифода мебаранд. Аз баргҳои пудина равғанҳои эфирӣ ба даст оварда, барои хушбӯйкунии нӯшобаҳо, омехтаҳои чой, маҳсулоти қаннодӣ ба кор мебаранд.  Равғани эфирии пудина дар тиб, саноати атриёту косметологӣ, қаннодию машрубот истифода мешавад. Дорувориҳои аз барг, равған ва ментоли он тайёршуда бар зидди бемориҳои шамолхӯрӣ, меъда ва ҷигар хуб аст. Пудина ҳангоми табобати бемориҳои дил, вайрон шудани кори узвҳои ҳозима, илтиҳоби рӯдаҳои ғафсу борик манфиати бисёр дорад. Равғани ментол ҳангоми табобати бемориҳои ҷигар ва талхадон низ васеъ истифода мегардад. Дар тиб пудина қисми таркибии волокардин, валидол  ва қатраҳои зеленинро ташкил медиҳад.
Рустанӣ иштиҳоро ба низом оварда, ҳазми хӯрокро беҳ мекунад, дилбеҳузуриро рафъ месозад. Ҳангоми табобати бемориҳои узвҳои болоии нафаскашӣ ва бронхит судманд аст. Ваннаҳои пудинагӣ асабониятро рафъ намуда, ҳамчунин, барои кӯдакони хурди гирифтори бемории зардпарвин ва рахит тавсия дода мешавад. Обҷӯши баргҳои он барои дезинфексияи ковокии даҳон маводи хеле хубест.
Дар тибби мардумӣ шарбати пудинаро ҳангоми дардҳои меъдаю дил, сулфа, зардаҷӯшӣ истифода мебаранд.  Ҳангоми бемориҳои куҳнашудаи меъда ҳар саҳар нӯшидани чойи пудинагӣ тавсия дода мешавад. Баргҳои рустаниро ҳангоми  сӯхтан ва захмҳо метавон болои захм гузошт. Нӯшидани чойи пудина хобро низ танзим менамояд.
Дар саноати атриёту косметологӣ равғани эфирии он ҳангоми истеҳсоли кремҳо, одеколонҳо, эликсирҳо, хамира ва хокаҳои дандоншӯӣ (бештар барои ҷило додани дандон), хушбӯй намудани ковокии даҳон ва хусусияти  зиддибактериявиаш истифода менамояд.
Хуморбегим МАВЛОНАЗАРОВА,
корманди илмии Осорхонаи миллии Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 24.08.2018    №: 168    Мутолиа карданд: 219

15.01.2019


Ҷаласаи ҷамъбастӣ таҳти раёсати муовини Сарвазири мамлакат

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Абдулазиз Комилов

Ёдгор Файзов: «Соли 2018 соли таҳкими волоияти қонун дар Бадахшон буд»

ХУҶАНД. 1548 медали варзишгарон дар як сол

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Созишномаи сулҳ – мавзӯи асосии мулоқоти Путин ва Абэ хоҳад шуд

Савдои хориҷии Чин соли 2018 натиҷаи рекордӣ нишон дод

Дар Алмаато гурӯҳи хориҷиёни террорист боздошт шуд

То соли 2024 аҳолии Қирғизистон бо оби ошомиданӣ пурра таъмин мешавад

10.01.2019


Дар Саразм осорхона ва меҳмонхонаи замонавӣ бунёд мешаванд

Вохӯрии Парвиз Давлатзода бо Владимир Норов

Ҷаласаи Шӯрои кор бо ҷавонон

“ГАНҶИ СУХАН” – маҳфили адибпарвар

РӮШОН. Ифтитоҳи маркази дуошёнаи савдо

Муҳаммад Салоҳ – беҳтарин футболбози Африқо

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Самарқанд мизбони нахустмулоқоти «Ҳиндустон – Осиёи Марказӣ»

Баргардондани 47 шаҳрванди Қазоқистон аз Сурия

Остона ба гузарондани Ҳамоиши ҷаҳонии туризми шаҳрӣ омодагӣ мегирад

Дар Беларус бори нахуст ҳукми қатл содир шуд

09.01.2019


Таҷлили 110 - солагии аллома Бобоҷон Ғафуров

GLOBE SOCCER AWARDS. Беҳтаринҳоро муайян кард

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Дар Пекин музокироти тиҷоратии ИМА ва Чин мегузарад

Эрдуғон пирӯзӣ бар террористони «Давлати исломӣ» - ро эълом дошт

Разведкаи Сурия дар ҳафт сол 80 саркардаи исломиро нест кард

Сарвари ҶХД Корея ба Чин бо ташрифи серӯза омад

Танзими нархи дорудар Қазоқистон

04.01.2019


Парвози чартерӣ дар масири Душанбе - Шарм-уш-шайх

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

Ҳалокати зани тоҷик ва се фарзандаш дар Магнитогорск

Ваколати нави намояндаи Тоҷикистон дар СҲШ

Аз Сурия баромадани артиши амрикоӣ оғоз ёфт

Зонди чинии "Чанъэ-4" дар Моҳ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед