logo

иқтисод

АМНИЯТИ ҒИЗОӢ. ОЯНДАБИНИИ ИМКОНИЯТҲОИ БОҒУ ТОКПАРВАРӢ ВА ҶАНГАЛ

Мақсади татқиқоти ояндабинӣ истифодаи имкониятҳои фарохи табиӣ барои тараққиёти боғу токпарварӣ ва ҷангали мевадиҳанда дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Консепсияи нави рушди соҳаҳои мазкур бояд асосан заминҳои бекорхобида ва чарогоҳҳои камҳосилро дар бар гирад. 
Дар Тоҷикистон, ки захираҳои калони имконпазири замин барои пахтакорӣ ва зироатҳои озуқаворӣ асосан ба охир расидаанд, иқтидори истеҳсолии онҳо, ҳатто дар мавриди интенсивикунонии хеле баланд ҳам, дар танҳоӣ мушкилоти таъминоти аҳолии бо суръати тез афзояндаро дар шароити камзаминӣ наметавонад ҳал намояд. Сабабгори ин, пеш аз ҳама, саромадҳои табиӣ, миқдор ва сохтори захираҳои мавҷудаи замин мебошад, яъне маълум аст, ки 93 фоизи қаламрави мамлакатро кӯҳҳо ташкил медиҳанд. Чунин ҳолат дар намуди  нишондиҳандаи миқдори масоҳати замин ба ҳар сари аҳолӣ ифода меёбад, ки назар ба мамолики мутараққӣ 2,5 - 3 маротиба кам мебошад. Ҳиссаи заминҳои шудгоршаванда 20,5 фоиз аз масоҳати умумии онҳо ва ба ҳар сари аҳолӣ бошад, ҳамагӣ 0,1 - 0,13 гектарро ташкил медиҳад.
Дар ҳамин ҳол захираҳои боғу ток ва ҷангалпарварӣ хеле зиёданд. Яъне мавзеъҳои лалмӣ, инчунин, бештари заминҳои дар хамгашту нишебиҳо мавҷударо танҳо барои инкишофи боғу токпарпварӣ ва шинондани дарахтони бисёрсола истифода бурдан имконпазир аст. Ин маънои ҷалби босуръати захираҳои заминҳои берун аз минтақаи пахтакорӣ ва азхудкунии ин заминҳо бо гардиши интенсивиро дорад. Чунин тарзи тағйирёбии характери истеҳсолоти кишоварзӣ бештар   ба тараққиёти соҳаҳои озуқаворӣ, пеш аз ҳама, боғу токпарварӣ оварда мерасонад.
Тибқи маълумоти «Тоҷикгипроводхоз», фонди заминҳои объёришаванда бо нишебии 0,4 см  750-800 ҳазор гектарро ташкил медиҳад. Зарур аст, ки бо истифода аз имкониятҳои мавҷудаи рушди илмию техникӣ оид ба азхудкунии заминҳои нишебиҳояшон калонтар бо роҳи палсозӣ (террассозӣ) ва истифодаи тарзҳои муосири обёрӣ - чакраӣ ва синхронӣ - набзӣ масоҳати ин заминҳо хеле зиёд карда шавад.
Захираҳои потенсиалии боғдорӣ ва токпарварӣ беш аз миллион гектаранд. Муҳим он аст, ки минтақаҳои амудии мавҷудаи мамлакат, яъне заминҳои наздикӯҳӣ ва пастхамиҳо шароити ниҳоят мусоидро барои тараққиёти намудҳои гуногуни боғу токпарварӣ муҳайё месозанд, аз ҷумла барои парвариши дарахтони донакдору тухмидор, чормагз ва субтропикӣ, ангури навъҳои техникӣ ва хӯрокӣ. Истифодаи ҳатто нисфи ин захираҳои табиӣ барои расондани ҳаҷми истеҳсоли мева ба 3,5 миллион тонна (аз ҷумла зардолу бо сифате, ки дар байни рақибон ҳамто надорад, то 1,4 миллион тонна) ва ангур низ ба 3,5 миллион тонна имкон фароҳам меорад. Парвариши навъҳои техникии ангур барои инкишофи саноати шаробпазии ватанӣ асоси заминавӣ гузошта метавонад.
Алҳол сатҳи истеҳсолот ва таъминот бо озуқаворӣ коркарди афзалиятноки маҳсулоти боғу токпарвариро дар доираи истеҳсолоти кишоварзӣ талаб мекунад. Зарурияти худтаъминкунӣ воридшавии асосноки маҷмуи саноатию аграриро ба бозори ҷаҳонӣ тақозо менамояд. Барои ҳамин дурнамои рушди боғу токпарварӣ дар чорчӯбаи истеҳсолоти кишоварзии Тоҷикистон мавқеи муҳим дорад. Ояндабинии захираҳои заминҳои боб барои рушди боғу токпарварӣ ва хоҷагии ҷангали мевадиҳанда, хусусан дар шароити ноҳияҳои наздикӯҳии минтақаҳои боғу токпарварии намнокиашон хеле баланди шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб, Муъминобод, Темурмалик, Шамсиддин Шоҳин, Балҷувон, Данғара, Ховалинги вилояти Хатлон, Истаравшан, Деваштич, Панҷакент, Айнии вилояти Суғд ва тамоми шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ аҳамияти калон дорад.
Ҳадафи ояндабинӣ, пеш аз ҳама, баҳодиҳӣ ба ҳолати азхудкунунии заминҳои бекорхобида, гузарондани усулҳои босамари ҳалли масъалаҳои рушди боғу токпарварӣ ва ҷангалпарварӣ (парвариши дархтони  мевадиҳанда)  ва  баҳодиҳии  дурнамои  рушди соҳаҳои зикршуда мебошад.
Фаррух AБДУВОСИЕВ,
корманди Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.09.2018    №: 182-183    Мутолиа карданд: 321

22.10.2019


Иштироки ҳайати Тоҷикистон дар Форуми ҳамкориҳои Чин – Осиёи Марказӣ

Вохӯрии Сироҷиддин Муҳриддин бо Ҳейти Мяемеэс

Тоҷикистон дар раддабандии «AFAR» ҷойи аввалро гирифт

Дар Исфара машварати омӯзишӣ баргузор мешавад

9 ноябр - бозии дӯстонаи мунтахаби Тоҷикистону Малайзия

Амалиёти Туркия дар Сурия боиси тарки манзил кардани 70 ҳазор кӯдак шуд

Дар Қазоқистон ба собиқ Президент Назарбоев ваколатҳои бештар доданд

ВКХ Туркия: «Мо амалиётро идома медиҳем, агар террористон нараванд»

Омодашавии ИМА барои аз Афғонистон пурра баровардани артиш

Громов: «Имтиёзҳои андозбандиву гумрукӣ метавонанд “Газпром”- ро ба Тоҷикистон ҳавасманд кунанд

Ҷаҳон дар як сатр

21.10.2019


Баррасии рушди ҳамкориҳои байнипарлумонии Тоҷикистону Россия

Вохӯрии Давлаталӣ Саид бо Шэн Юэюэ

Ҷаласаи Шӯрои ҳамоҳангсозии фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ

Ҷонсон аз Иттиҳоди Аврупо то январи соли 2020 мавқуф гузоштани Брекситро хоҳиш намуд

Трамп умед дорад, ки ба қарибӣ бо Чин шартномаи тиҷоратӣ мебандад

Кандашавии сарбанд дар қарибии Красноярск боиси марги 15 нафар гашт

ИМА аз Афғонистон 5 ҳазор низомиашро мебарорад

Володин: «Россия ба кормандон аз Тоҷикистон ниёз дорад»

Ҷаҳон дар як сатр

18.10.2019


Дар Арабистони Саудӣ садамаи автомобилӣ боиси ҳалокати 35 зоир гашт

Нигаронии муовини Дабири кулли СММ аз афзудани хавфи сарзании ҷанги ядроӣ

Артиши Сурия бори аввал дар панҷ сол вориди Раққа шуд

Таллин барои дучархасавор шудани сокинон 195 миллион евро харҷ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

Қонунгузорӣ. Ҷазо барои шиканҷа пурзӯр мегардад

Суғд. 557 ҳодисаи фавқулода дар нуҳ моҳ

Хуҷанд мизбони Чемпионати Осиё оид ба самбо - 2022

15.10.2019


Иштироки низомиёни тоҷик дар машқҳои СААД дар вилояти Нижегород

Иттиҳоди Аврупо аз Туркия баровардани сипоҳашро аз Сурия талаб намуд

Ҷоизаи Нобел оид ба иқтисодро барои талоши мубориза бо қашшоқӣ супурданд

Назарбоев ва иштиёқи расмкашӣ

Ҷаҳон дар як сатр

14.10.2019


Роҳи Помир ба панҷгонаи зеботарин роҳҳои дунё шомил гардид


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед