logo

иқтисод

АМНИЯТИ ҒИЗОӢ. ОЯНДАБИНИИ ИМКОНИЯТҲОИ БОҒУ ТОКПАРВАРӢ ВА ҶАНГАЛ

Мақсади татқиқоти ояндабинӣ истифодаи имкониятҳои фарохи табиӣ барои тараққиёти боғу токпарварӣ ва ҷангали мевадиҳанда дар шароити Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Консепсияи нави рушди соҳаҳои мазкур бояд асосан заминҳои бекорхобида ва чарогоҳҳои камҳосилро дар бар гирад. 
Дар Тоҷикистон, ки захираҳои калони имконпазири замин барои пахтакорӣ ва зироатҳои озуқаворӣ асосан ба охир расидаанд, иқтидори истеҳсолии онҳо, ҳатто дар мавриди интенсивикунонии хеле баланд ҳам, дар танҳоӣ мушкилоти таъминоти аҳолии бо суръати тез афзояндаро дар шароити камзаминӣ наметавонад ҳал намояд. Сабабгори ин, пеш аз ҳама, саромадҳои табиӣ, миқдор ва сохтори захираҳои мавҷудаи замин мебошад, яъне маълум аст, ки 93 фоизи қаламрави мамлакатро кӯҳҳо ташкил медиҳанд. Чунин ҳолат дар намуди  нишондиҳандаи миқдори масоҳати замин ба ҳар сари аҳолӣ ифода меёбад, ки назар ба мамолики мутараққӣ 2,5 - 3 маротиба кам мебошад. Ҳиссаи заминҳои шудгоршаванда 20,5 фоиз аз масоҳати умумии онҳо ва ба ҳар сари аҳолӣ бошад, ҳамагӣ 0,1 - 0,13 гектарро ташкил медиҳад.
Дар ҳамин ҳол захираҳои боғу ток ва ҷангалпарварӣ хеле зиёданд. Яъне мавзеъҳои лалмӣ, инчунин, бештари заминҳои дар хамгашту нишебиҳо мавҷударо танҳо барои инкишофи боғу токпарпварӣ ва шинондани дарахтони бисёрсола истифода бурдан имконпазир аст. Ин маънои ҷалби босуръати захираҳои заминҳои берун аз минтақаи пахтакорӣ ва азхудкунии ин заминҳо бо гардиши интенсивиро дорад. Чунин тарзи тағйирёбии характери истеҳсолоти кишоварзӣ бештар   ба тараққиёти соҳаҳои озуқаворӣ, пеш аз ҳама, боғу токпарварӣ оварда мерасонад.
Тибқи маълумоти «Тоҷикгипроводхоз», фонди заминҳои объёришаванда бо нишебии 0,4 см  750-800 ҳазор гектарро ташкил медиҳад. Зарур аст, ки бо истифода аз имкониятҳои мавҷудаи рушди илмию техникӣ оид ба азхудкунии заминҳои нишебиҳояшон калонтар бо роҳи палсозӣ (террассозӣ) ва истифодаи тарзҳои муосири обёрӣ - чакраӣ ва синхронӣ - набзӣ масоҳати ин заминҳо хеле зиёд карда шавад.
Захираҳои потенсиалии боғдорӣ ва токпарварӣ беш аз миллион гектаранд. Муҳим он аст, ки минтақаҳои амудии мавҷудаи мамлакат, яъне заминҳои наздикӯҳӣ ва пастхамиҳо шароити ниҳоят мусоидро барои тараққиёти намудҳои гуногуни боғу токпарварӣ муҳайё месозанд, аз ҷумла барои парвариши дарахтони донакдору тухмидор, чормагз ва субтропикӣ, ангури навъҳои техникӣ ва хӯрокӣ. Истифодаи ҳатто нисфи ин захираҳои табиӣ барои расондани ҳаҷми истеҳсоли мева ба 3,5 миллион тонна (аз ҷумла зардолу бо сифате, ки дар байни рақибон ҳамто надорад, то 1,4 миллион тонна) ва ангур низ ба 3,5 миллион тонна имкон фароҳам меорад. Парвариши навъҳои техникии ангур барои инкишофи саноати шаробпазии ватанӣ асоси заминавӣ гузошта метавонад.
Алҳол сатҳи истеҳсолот ва таъминот бо озуқаворӣ коркарди афзалиятноки маҳсулоти боғу токпарвариро дар доираи истеҳсолоти кишоварзӣ талаб мекунад. Зарурияти худтаъминкунӣ воридшавии асосноки маҷмуи саноатию аграриро ба бозори ҷаҳонӣ тақозо менамояд. Барои ҳамин дурнамои рушди боғу токпарварӣ дар чорчӯбаи истеҳсолоти кишоварзии Тоҷикистон мавқеи муҳим дорад. Ояндабинии захираҳои заминҳои боб барои рушди боғу токпарварӣ ва хоҷагии ҷангали мевадиҳанда, хусусан дар шароити ноҳияҳои наздикӯҳии минтақаҳои боғу токпарварии намнокиашон хеле баланди шаҳру ноҳияҳои Кӯлоб, Муъминобод, Темурмалик, Шамсиддин Шоҳин, Балҷувон, Данғара, Ховалинги вилояти Хатлон, Истаравшан, Деваштич, Панҷакент, Айнии вилояти Суғд ва тамоми шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ аҳамияти калон дорад.
Ҳадафи ояндабинӣ, пеш аз ҳама, баҳодиҳӣ ба ҳолати азхудкунунии заминҳои бекорхобида, гузарондани усулҳои босамари ҳалли масъалаҳои рушди боғу токпарварӣ ва ҷангалпарварӣ (парвариши дархтони  мевадиҳанда)  ва  баҳодиҳии  дурнамои  рушди соҳаҳои зикршуда мебошад.
Фаррух AБДУВОСИЕВ,
корманди Институти иқтисодиёт ва демографияи Академияи илмҳои Тоҷикистон


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 17.09.2018    №: 182-183    Мутолиа карданд: 372
01.07.2020


ҚАРОР ДАР БОРАИ ТАЪЙИН ВА ПАРДОХТИ КУМАКПУЛИИ ИҶТИМОӢ

4568 МУБТАЛОИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТ

ҶАЛАСАИ ШӮРОИ ИҚТИСОДИИ ИДМ

НИШАСТИ САТҲИ БАЛАНД ДАР ҚОЛАБИ С5+1

ЛИГАИ ОЛӢ. ЭҲСОН ВА ВИТАЛИЙ БЕҲТАРИНҲОИ МОҲИ ИЮН

НАҚШАИ РУШДИ ИДМ БО НАЗАРДОШТИ COVID-19 ТАТБИҚ МЕШАВАД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

30.06.2020


МУРАШКО: «РОССИЯ ОМОДА АСТ, ВАКСИНАҲОИ КОРОНАВИРУСРО БА БОЗОРИ ҶАҲОНӢ ВОРИД СОЗАД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

26.06.2020


75 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОНИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТАНД

БОХТАР. ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ САВГАНД ЁД КАРДАНД

ФУТБОЛ. БОЗИИ РАФИҚОНАИ ДУ КИШВАРИ ДӮСТ

СУТ ХУРУҶИ НАВИ КОРОНАВИРУСРО ДАР АВРУПО ТАСДИҚ НАМУД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

25.06.2020


COVID – 19. ДАР ТОҶИКИСТОН 4194 СИРОЯТЁФТА СИҲАТ ШУД

24.06.2020


ХУШХАБАР. ДАР ТОҶИКИСТОН 73,8 ДАРСАДИ МУБТАЛОЁНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

АРАБИСТОНИ САУДӢ ҲАҶРО БАРОИ ЗОИРИНИ ХОРИҶӢ МАНЪ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.06.2020


ТОҶИКИСТОН. БОЗ 44 СИРОЯТШУДА СИҲАТ ШУД

АШТ. ОҒОЗИ МУМФАРШКУНИИ РОҲИ ШАЙДОН - ПОНҒОЗ

БОЗГАШТИ ШАҲРВАНДОНИ ТОҶИКИСТОН АЗ ҚАЗОҚИСТОН ВА ӮЗБЕКИСТОН

ТАБИБОН НИШОНАҲОИ АСОСИИ КОРОНАВИРУСРО ДАР КӮДАКОН МУАЙЯН НАМУДАНД

ЛИГАИ НАВРАСОН ФАРДО БО ИШТИРОКИ 9 ТИМ ОҒОЗ МЕШАВАД

ИҚТИСОДИ ҶАҲОНӢ АЗ ПАНДЕМИЯ КАМАШ $126 МИЛЛИАРДРО ТАЛАФ ДОД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

22.06.2020


ХУШХАБАР. 72,4 ДАРСАДИ СИРОЯТШУДАГОНИ COVID – 19 ДАР ТОҶИКИСТОН ШИФО ЁФТАНД

ҚУБОДИЁН. БОЗДИДИ ҚУРБОН ҲАКИМЗОДА АЗ КОРХОНАИ ИСТЕҲСОЛИ ЯХМОС

ЧЕМПИОНАТИ ТОҶИКИСТОН – 2020. АВВАЛИН БОХТҲОИ "ФАЙЗКАНД" ВА "ХАТЛОН"

СУТ: «МО ШОҲИДИ ҚАҲРАМОНӢ ВА ФИДОКОРИИ ПИЗИШКОНИ ТОҶИК БУДЕМ»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

ТОҶИКИСТОН. 71,2 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС СИҲАТ ШУДАНД

НУРОБОД. МАЙДОНИ КИШТИ КАРТОШКА ТАВСЕА МЕЁБАД

ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ – 2020. ДАСТАҲОИ МИЛЛИИ ТОҶИКИСТОН (U-16) ВА (U-19) БА КАДОМ ГУРӮҲ ШОМИЛ ШУДАНД?

18.06.2020


ХАТЛОН. ҶАЛАСАИ СИТОДИ ВИЛОЯТӢ ОИД БА ПУРЗӮР КАРДАНИ ТАДБИРҲОИ ЗИДДИЭПИДЕМИЯВӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед