logo

фарҳанг

ПАЁМ. ЗАБОН ДАР МЕҲВАРИ ТАВАҶҶУҲ

Забони тоҷикӣ, ки ҳатто дар давраҳои зиёди  бедавлатии тоҷикон забони давлатии давлатдорони дигарон будааст, имрӯз соҳибони воқеиашро ёфтааст. Маҳз аз ин лиҳоз, баҳри чун гавҳараки чашм пос доштани забони модарию давлатӣ Ҳукумати ҷумҳурӣ  пайваста мекӯшад, то ин забон дар ҷомеа манзалати шоистаи хешро бо ҳамин ном дарёфта бошад. Дар бештар маврид ба масъалаи забон, забондонию забондӯстӣ ва забономӯзӣ рӯ оварда, ба арҷгузории он аҳли ҷомеа, бавижа ҷавононро даъват намудани Роҳбари давлат шаҳодати ин гуфтаҳост. 
Дар  ҳамин радиф дар Паёми навбатиашон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон зимни таҳлили таҳсили ҷавонон  нарасидани кадрҳои соҳибкасби омӯзгорӣ ва паст будани сатҳу сифати таълимро дар муассисаҳои таҳсилоти кишвар бо нигаронӣ қайд карда, онҳоро ба қатори «проблемаҳои ҳалталаб» ном бурданд, ки ҳар ду ҳам сабаби ба таври бояду шояд омӯхта нашудани забонҳо, аз ҷумла забони тоҷикӣ, шуда метавонад. Баҳри ноил гардидан ба ин натиҷа бояд ҳарчи бештар усулҳои фаъоли замонавӣ,  техникию технологии дастрас ҷорӣ карда шаванд.
Дар Паём вазъи таълими забонҳои хориҷиро таҳлил карда, ба хулосае омадаанд, ки «натиҷаҳо дар ин масъала чандон қонеъкунанда нестанд» ва барои бо ҷомеаи пешрафтаи башар баробар қадам гузоштанамон мусоидат наменамоянд. Бинобар ин, ба  Ҳукумати мамлакат, вазоратҳои маориф ва илм, рушди иқтисод ва савдо, Академияи илмҳо супориш доданд, ки дар нимсолаи аввали соли 2019 барномаи нави такмили таълими забонҳои русӣ ва англисиро барои давраи то соли 2030 таҳия ва пешниҳод намоянд. Ҳамчунин, ишора рафт, ки «мо ин корро барои худамон, яъне ба хотири баланд бардоштани сатҳи маърифат ва тавсеаи ҷаҳонбинии наврасону ҷавонони кишвар мекунем, на бо мақсади дигар». 
Мо - тоҷикони ин сарзамини муқаддас вазифадорем, ки барои интишор ва рушди забонамон дар беруни кишвар ҳаматарафа мусоидат намоем. Васеъ шудани доираи забони тоҷикӣ  ба мақсаду манфиати давлату мамлакат ва ҷомеа бояд истифода гардад. 
Қобили тазаккур аст, ки дар кишварҳои ҳамсояву дур, ба мисли Ӯзбекистон, Қирғизистон, Россия,  Украина, Беларус, Германия, Австрия, Чехия, Булғористон, Исроил, ИМА ва Канада курсҳои гуногуни омӯзиши забони тоҷикӣ амал менамоянд. Дар мактабҳои олии ин кишварҳо барномаҳои махсуси  забони тоҷикӣ амалӣ мегарданд.
 Мо аз расонаҳои электронӣ 12 барномаи таълими забони тоҷикиро дарёфтем. Аксари онҳо бо мақсади шиносоӣ бо ин забон таҳия шуда, бештар вижагии роликию видеоӣ доранд.  Дар сайтҳо низ оид ба омӯзиши забони тоҷикӣ маводи зиёд ва мухталиф пайдо кардан мумкин аст, вале сифати онҳо хеле корталаб аст. 
 Агентии тарҷумаи забонии  «Е-Транс» низ фаъолияти густурда дорад. Марказаш дар шаҳри Москва  қарор дошта, дар бисёр шаҳрҳои Россия, аз ҷумла Санкт - Петербург, Новосибирск, Екатеринбург, Қазон, Хабаровск, Краснодар, Иркутск ва ғайра амал менамояд.
Дар ду донишгоҳи Украина таълими тахассусии забони тоҷикӣ ба роҳ монда шудааст. Дар Ҷумҳурии Белорус низ асосан бо тарҷумаи ҳуҷҷату асноди шахсӣ ва тарҷумаи баъзе асарҳои адибони тоҷик машғуланд, ба омӯзиши онҳо низ мароқи афзоянда зоҳир мешавад. Умуман, таваҷҷуҳи  мардуми Россия, Украина, Беларус, Арманистон, Озарбойҷон, Қазоқистон, Туркманистон, Қирғизистон ба забони тоҷикӣ қобили дастгирист. 
Дар Германия, Франсия, Чехия, Булғория, ИМА ва Россия ба тадқиқоти забони тоҷикӣ олимони зиёд машғул буда, таълифоти ҷолиб доранд. Масалан, дар Германия агар аз солҳои 60 - и асри ХХ шарқшинос Монфренд Лорентс бо омӯзиши забони тоҷикӣ машғул бошад, ҳоло ташаббуси ӯро шогирдаш Лутс Жеҳак давом дода, бо олимону луғатшиносони тоҷик Барно Орипова, Хайрулло Сайфуллоев, Нафасшо Шозодов,  Аҳмадҷон Сангинов соли 2010 «Фарҳанги  немисӣ-тоҷикӣ»-  ро аз нашр баровард ва соли 2018 нашри мукаммали он сурат гирифт. Дар дигар марказҳо низ пажӯҳишҳои зиёди ҷолиб ба субут расидаанд ва ин ҳама аз афзудани нуфузи байналмилалии забони муосири тоҷикӣ шаҳодат медиҳад.  Бинобар он, месазад, ки ҳар фарди худогоҳи миллат забони давлатиашро ҳифз намуда, дар рушди он саҳмгузор бошад. 
 Ҳар халқу миллат забонашро модарӣ меномад ва нафари дигаре забонро беҳтар аз модар ёд дода наметавонад. Модар шириниву покизагӣ, таровату назокати забонашро ба фарзанд бо хуну шираш медиҳад.  Бесабаб нест, ки дар Паёми навбатӣ Президенти кишвар, ки модаронро беҳтар аз ҳама арҷгузорӣ менамоянд, таъкид кардаанд, ки «бонувону модарони мо бояд, муҳимтар аз ҳама, барои поку беолоиш нигоҳ доштани забони тоҷикӣ, ки мо онро маъмулан забони модарӣ меномем, кӯшиш карда, ба наслҳои оянда одоби муошират ва суханвариро бо ин забони ширину шоирона омӯзонанд. Бори дигар ба падару модарони азиз муроҷиат карда, аз онҳо хоҳиш менамоям, ки ба таълиму тарбияи фарзандон аҳамияти аввалиндараҷа диҳанд».                  
Ҳамин тавр, бештар, беҳтар ва ҷиддитар гардидани муносибати аҳли ҷомеа ба забони давлатӣ нишонаи болоравии маънавиёти он буда, омили назарраси рушду инкишоф, пешравии халқу миллат ва давлат маҳсуб меёбад.
Дар партави Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон кору пайкор намуда,  дар сурати мушаххас ва ҳадафнок амал кардани коршиносон ва ҳар як соҳибзабон  забони тоҷикӣ манзалату мақоми хешро метавонад ҳифз намояд.  
Т. ШОКИРОВ,
профессори кафедраи забони тоҷикии ДДҲБСТ, доктори илмҳои филология,
М. ҒОЗИЕВА,
сармуаллимаи кафедраи забони
давлатӣ ва ҷомеашиносии ДТТ
ба номи академик М. Осимӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 09.04.2019    №: 67    Мутолиа карданд: 341
06.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 399 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID-19 ШИФО ЁФТ

СУҒД. МАҲСУЛОТИ АРЗОН ЗИНДАГИРО БАРАКАТ МЕБАХШАД

АГЕНТӢ. ШУМОРАИ ХИЗМАТЧИЁНИ ДАВЛАТӢ АЗ ҲИСОБИ ЗАНОН КОҲИШ ЁФТААСТ. ЧАРО?

СЕРИЯ ПРО. МУБОРИЗАИ "СОРО - КОМПАНИЯ" ВА "СИПАР" ШИДДАТ МЕГИРАД

05.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 356 ГИРИФТОРИ БЕМОРИИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

АЗ «АМОНАТБОНК» СИПОСГУЗОРЕМ

ЛИГАИ ОЛӢ. МАРҲИЛАИ ДУЮМ 8 АВГУСТ ОҒОЗ МЕЁБАД

04.08.2020


ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 317 БЕМОРИ COVID – 19 ШИФО ЁФТ

ОМОДАГИҲО ҶИҲАТИ БАРӮЙХАТГИРИИ АҲОЛӢ ВА ФОНДИ МАНЗИЛ ИДОМА ДОРАНД

АГЕНТИИ СОДИРОТ. СОДИРОТИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ АФЗУД

83 КОРХОНАИ НАВИ САНОАТӢ МАВРИДИ БАҲРАБАРДОРӢ ҚАРОР ГИРИФТ

ВКД. САТҲИ ҶИНОЯТ КОҲИШ ЁФТ

SARS – CoV – 2. ТАДҚИҚОТИ ОЛИМОН ХАТАРИ НАВИ ОНРО ОШКОР СОХТ

ФАЙЗРЕЗ Ё СЕСАД ХАРБУЗА АЗ ЯК КАФ ЗАМИН

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН – 2020. ҶУФТҲОИ ДАВРИ 1/4 - ФИНАЛӢ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

03.08.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 83,7 ДАРСАДИ СИРОЯТЁФТАГОН СИҲАТ ШУДАНД

АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ ДОНИШҶӮЁНИ ХОРИҶИРО БА ТАҲСИЛ ҶАЛБ КАРДАНИСТ

ҲИСОР. БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ ИДОМА ДОРАД

ГУМРУК. СОДИРОТИ МОЛУ МАҲСУЛОТИ ВАТАНӢ 19,1 ДАРСАД АФЗУД

КУМИТАИ АНДОЗ. ПАНДЕМИЯ БА ИҶРОИ НАҚША БЕТАЪСИР НАМОНД

ТОҶИКИСТОН. 6 ҲАЗОРУ 103 БЕМОРИ COVID - 19 СИҲАТ ШУД

СУҒД. РӮНАМОИИ КИТОБНОМАИ ҲАШТҶИЛДАИ “ПЕШВОИ МИЛЛАТ - ЭМОМАЛӢ РАҲМОН”

САРҲАД. ДАР НОҲИЯИ МИР САЙИД АЛИИ ҲАМАДОНӢ 127 ҶИНОЯТ БА ҚАЙД ГИРИФТА ШУД

ИҶРОИ НАҚШАИ АНДОЗИ ИҶТИМОӢ 101 ДАРСАД ТАЪМИН ГАШТ

БАЛҶУВОН. ҲАҶМИ ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ КОҲИШ ЁФТ

МАҲАЛ. ҶАЛБИ НИЁЗМАНДОН ВА ТИҶОРАТИ КИШОВАРЗӢ

ВМКБ. БОЗДИДИ РАМАЗОН РАҲИМЗОДА АЗ РАФТИ БУНЁДИ ИНШООТИ ҶАШНӢ

МОЛИЯ. МАБЛАҒГУЗОРИИ СОҲАҲОИ ИҶТИМОӢ АФЗУД

ФУТБОЛ. ТИМИ МИЛЛӢ МОҲИ СЕНТЯБР ДУ БОЗИИ САНҶИШӢ МЕГУЗАРОНАД

ЧИН ВАКСИНАИ АЛАЙҲИ КОРОНАВИРУСРО ДАР БРАЗИЛИЯ ВА АМА МЕОЗМОЯД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

29.07.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС 6065 КАС ШИФО ЁФТ

ДДСТДТ. БА ДОВТАЛАБОН ИМТИЁЗҲО ПЕШБИНӢ ШУДААСТ

ДДФСТ. СИФАТИ ТАЪЛИМ ДАР МЕҲВАРИ ТАВАҶҶУҲ

КОНСЕРВАТОРИЯИ МИЛЛӢ БА ШЎРОИ ДИФОЪ НИЁЗ ДОРАД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед