logo

фарҳанг

АЗ ИНЪИКОС ТО ШИКАСТИ НУР

Чанде пеш дар толори «Машрабия» - и меҳмонхонаи «Душанбе Серена» намоиши асарҳои рассоми шинохта Зокир Собиров роҳандозӣ гардид. Дар он 41 асари солҳои охир дар равияҳои ба худ хоси нурворизм ва танворизм офаридаи эҷодкор ба маъраз гузошта шудааст. Равияҳои нурворизм (параллелизм) ва танворизм (материализм), ки ба онҳо Зокир Собиров асос гузоштааст, ҷараёнҳои навтарин дар санъати тасвирӣ буда, дар Амрико, Чин ва Россия тарафдорони зиёде пайдо кардаанд.
Нурворизм аз асоси «нурвор» гирифта шуда, таъсири ба ҳам мутақобила, яъне дар ҳам мунъакис гардидани воқеиятҳои мухталиф ва баъзан ҳамдигарро бурида гузаштани нурҳоро инъикос менамояд. Дар натиҷаи ин бозёфти хеш муаллиф асарҳое меофарад, ки новобаста аз жанрашон (аксаран портрет, пейзаж) хеле фарогир буда, аз ҷаҳони ботинии инсон ва дунёи маънавии ӯ то муҳити умумии замонро дар бар мегиранд. Портретҳои Садриддин Айнӣ, Муъмин Қаноат, Лоиқ Шералӣ, Темур Зулфиқоров ва Нурсултон Назарбоев далели гуфтаҳои болоанд.  
«Табиати нурворизм ё параллелизм аз рӯҳе сар мезанад, ки дар фазо парвоз дошта, ҳамзамон, дар қаринаи асар ҷой гирифтааст, - иброз  медорад ҳунаршиноси машҳури кишвар Лариса Додхудоева. – Аз ҳамин ҷост, ки он бо ҳама гуна навъи жанрҳое, ки дар  санъат роиҷ аст, метавонад созгор ояд». Нурворизм танзими физикии нур мебошад, ки ба фазо омезиш ёфта, нахуст дар мафкураи муаллиф пайдо мегардад ва, пасон, дар образ ва шакли асар ифода мешавад. Онро метавон дар  мусаввараҳои монументалӣ, ороиши театрӣ ва мӯд кор бурда, дар санъати меъморӣ низ, татбиқ кард.
Танворизм бошад, аз калимаи «танвор» гирифта шуда, гароиш ба шаклҳои номуайянӣ дорад. Дар он матоъ ва ороишот ба шакли тағйирёфта тасвир шуда, моҳияти равандҳои табиат ва дунёи андешаи инсон ба шаклу намои мухталиф инъикос гардидааст. Чунин шакли тасвирро дар ороиши либос, парда ва рӯҷо низ истифода мебаранд. Танворизм ҳастии дунёро ҳатто дар он ҷузъҳое, ки ба чашми инсон намоён нест, мунъакис месозад.
Дар осори ӯ таъсири равияи театриву монументалии замони шӯравӣ баръало ҳис мешавад. Аммо навоварии рассом дар он зоҳир мегардад, ки ӯ услуби интихобнамудаашро бо сюжети асар мувофиқ месозад. Новобаста аз ин, ихлосмандони ҳунараш ба осори ӯ назари яксон надоранд. Санъатшинос ва мусаввир Виктор Танюкевич иброз менамояд, ки фазо дар эҷоди Зокир Собиров мавқеи асосӣ дорад. «Аммо, чуноне ки медонем фазо симметрӣ буда, ҳар чизи дар он ҷойгиршуда мисли оне, ки дар оина намудор бошад, ҷилвагар мегардад. Дар асарҳои Собиров бошад, мо варшикастагиеро мебинем, ки ягонагии асарро баъзан халалдор ҳам менамояд. Аз ин лиҳоз, дарки асарҳояш мушкил буда, ба ҳама як хел таъсир намерасонад», - меафзояд Танюкевич. Аммо, рассоми дигар Михаил Носков аз инъикоси фазову макон дар асарҳои Собиров ба ваҷд омада мегӯяд: «Чунин тарзи ҷойгир намудани объектҳо ба кас таъсири фавқулода гузошта, дарк ва қабули онро баръакс хеле осон менамояд. Рангҳои сабуки интихобшуда низ ба ин раванд ёрӣ мерасонанд». Валерий Евстафйев низ бо хурсандӣ иброз медорад, ки аз тамошои чунин асарҳо кас ҳаловат мебарад. «Ман ба он андешае розӣ шуда наметавонам, ки шиносоӣ бо чунин асарҳо ба рӯҳияи одам таъсири бад мерасонад. Баръакс, аз дидани ин офаридаҳо равони кас орому таскин гардида, маънавиёташ меафзояд», - мегӯяд рассом.
Воқеан ҳам, тамошогари муқаррарӣ метавонад аз ин ҳунари ғайриодӣ ба ҳайрат ояд. Зеро дар он метавон ҳам элементҳои кубизм, ҳам футуризм ва ҳатто сюрреализмро низ пайдо намуд. Нурворизм инсон, замон ва коинотро аз чанд паҳлу, бисёррӯя ва тавассути рахҳои зиёд  тасвир менамояд. Аз ин рӯ, бисёриҳо онро раванди авангардӣ, ё ҳатто дадаизми абстрактӣ низ номидаанд.
Ба андешаи мо бошад, дар осори мазкур, пеш аз ҳама, иваз шудани замонҳо ва таъсири онҳо ба инсону муҳит мавриди таҳқиқ қарор гирифтаанд. Бо тағйир ёфтани замон тафаккур, мазмуни худи зиндагӣ ва, дар маҷмӯъ, набзи зиндагӣ дигар мешавад. Дар ин силсилаи асарҳои Зокир Собиров шукӯҳу шаҳомати замон ва рӯҳи тавонои соҳибзамонон андар рангҳои мухталиф ҷилвагар мешаванд. 
Мавриди зикр аст, ки Зокир Собиров яке аз рассомони сермаҳсули даврони мо буда, дар жанрҳои театрӣ, монументалӣ ва графика асар меофарад. Дар маҷмӯъ, ӯ 160 асар офарида, дар таҳияи асарҳои зиёди саҳнавӣ низ саҳм гузоштааст. Мусаввара ва эскизи декоратсияҳои ба намоишҳои театрӣ офаридаи ӯ дар толорҳои машҳури намоишии «Манеж» - и шаҳри Москва ва Осорхонаи театрии ба номи Бахрушини Федератсияи Россия, Осорхонаи миллии Тоҷикистон, толори намоишии Иттифоқи рассомони кишвар ба намоиш гузошта шудаанд. Ҳамчунин, бо намунаи осори ӯ дар кишварҳои Амрико, Британияи Кабир, Чин, Ҳиндустон, Италия, Испания, Алҷазоир, Белоруссия ва Украина ошно мебошанд.
Намоиши асарҳои мусаввир то 15 августи соли ҷорӣ давом хоҳад кард. 
Муҳаммадуллоҳи ТАБАРӢ, «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 15.07.2019    №: 133    Мутолиа карданд: 177

11.10.2019


Боздиди қариб 8 миллион нафар аз ғурфаи Тоҷикистон дар намоишгоҳи Чин

СААД дар Бишкек вокуниши муштарак ба ҳолатҳои фавқулодаро баррасӣ намуд

Ҷаҳон дар як сатр

10.10.2019


Ёддошти тафоҳум ба имзо расид

Вохӯрии вазирони корҳои дохилии Тоҷикистону Россия

Душанбе ва Димишқ бозгашти тоҷикистониёнро аз Сурия баррасӣ намуданд

Меркел ва Ҷонсон оид ба Brexit ба мувофиқа омада натавонистанд

Барнаул лидерҳои ҷавони кишварҳои Осиёро гирд овард

Ҷаҳон дар як сатр

08.10.2019


ТОҶИКОБОД. 40 НАФАР БА САФИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲ ПАЙВАСТ

Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо роҳбарони ҳайатҳои давлатҳои аъзои САҲА

Ҳамоиш ба муносибати Рӯзи забони давлатӣ дар Тошканд

Бизнес - форуми сайёҳии Тоҷикистону Қирғизистон

СММ амнияти кӯдакони Афғонистонро боиси нигаронӣ хонд

Бонки ҷаҳонӣ Тоҷикистонро ба рӯйхати кишварҳои ислоҳотгар ворид намуд

Ҷаҳон дар як сатр

07.10.2019


ВМКБ. Нақшаи даъват иҷро шуд

ҲИСОР. Ташкили аввалин бозори минтақавии ҳунармандӣ

Ихтирои доруи заъфи дилу раг дар Канада

Сарвари Ӯзбекистон санҷиши фаъолияти сомонаҳои мақомоти давлатиро дархост намуд

ҶХД-и Корея музокирот бо ИМА - ро то охири сол қатъ кард

Дар чор шаҳри калони Россия амали террористӣ пешгирӣ гардид

Ҷаҳон дар як сатр

03.10.2019


Путин: «ИИАО бояд бо СҲШ ва АСЕАН иртиботи қавӣ дошта бошад»

Прокурорҳои генералии СҲШ мубориза бо нашъафурӯшӣ ва қочоқро баррасӣ намуданд

Таъкиди сарвазири Гурҷистон аз зарурати беҳсозии муносибат бо Россия

Ҷаҳон дар як сатр

01.10.2019


Тоҷикистон 48 зиндониро ба Афғонистон интиқол дод

Намояндагони комиссияи Аврупо барои музокирот ба Беларус мераванд

Ҳукуматдорони Ироқ сарҳад бо Сурияро кушоданд

Дар Ӯзбекистон дар ду соли охир 238 мактаби нав бунёд ёфт

Ҷаҳон дар як сатр

30.09.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Антониу Гутерриш

Иштироки Сироҷиддин Муҳриддин дар иҷлосияи солонаи вазирони корҳои хориҷӣ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед