logo

иҷтимоиёт

ЧАШМИ ЧОРИ ЧИЛУЧОРЧАШМА

Сафар ба мавзеи таърихию табиии Чилучорчашма (воқеъ дар ҳудуди маъмурии ноҳияи Носири Хусрави вилояти Хатлон) дар рӯзҳои гарми тобистон иттифоқ афтод. Дар гармии ҳаво, ки ба 50 дараҷа мерасид, сайёҳони зиёде дар лаби чашма фароғат мекарданд. Гурӯҳе зери дарахтони азимҷуссаи сояафкан нишаста, суҳбат менамуданду дар майдончаҳои варзишӣ шодию нишоти кӯдакон ҳадду канор надошт. Яке ба нияти шифо оби чашма менӯшиду дигаре барои зиёрат роҳ ҷониби оромгоҳи Бобои Қамбар мегирифт.

Тавре иттилоъ гирифтем, соле ба ин мавзеъ то 200 ҳазор сайёҳ ташриф меорад. Аммо саволе ба миён меояд, ки оё инфрасохтори мавҷуда ва сатҳи хизматрасонӣ метавонад талаботи ин теъдод сайёҳро қонеъ созад?
Дар минтақаи биёбонӣ воқеъ гардидани Чилучорчашма, ки дер боз таваҷҷуҳи оламиёнро ҷалб намудааст, худ далели муъҷизаҳои табиати Тоҷикистон аст. Ҳанӯз дар солҳои 50 – уми қарни гузашта бостоншиносон ба омӯзиши таърихи ин мавзеъ шурӯъ намуда буданд. Қадимтарини бозёфтҳо, ки мансуб ба асрҳои VI – V пеш аз милоданд, гувоҳи равшани таърихи куҳан доштани ин гӯшаи диёр мебошанд. Ба гуфтаи пажӯҳишгарон, ин ҷо аслан қароргоҳи шикорчиён буда, баъдан шайхҳо онро макони зист интихоб кардаанд.
Аз Ҳоҷиҳақбердӣ Бойматов, ки 53 сол боз нигоҳубини Чилучорчашмаро ба уҳда дорад, маълумоти бештаре гирифтем:
- Ин ҷо дашти хушке буд, ки баъдан аз баракати заҳмату талоши сокинон ба чаманистони сабзу хуррам табдил ёфт. Дар мавриди пайдоиши чашмаҳо ривоятҳо хеле зиёданд, ки ҳамаи онҳо ба оби муъҷизаосо рабт мегиранд. Ҳоло низ сайёҳон аз ин эъҷози табиат мафтун мешаванд. Тибқи пажӯҳишҳои илмӣ, оби чашмаҳо бемориҳои чашм, меъдаю рӯда, пӯст, сармозадагӣ, фишорбаландӣ, устухондард, гулуву гӯшу бинӣ, ҷигару санги талха ва ғайраро даво мебахшанд.
Бобои Ҳоҷиҳақбердӣ моро назди теппачаи начандон калон бурд, ки аз байни он 5 чашма фаввора зада мебарояд ва ба 39 чашмаи хурд тақсим мешавад. Ин чашмаҳо дар якҷоягӣ ҷӯйбори калонеро ташкил дода, аз байни дарахтони азимҷусса ҷониби ғарб равонанд ва андаруни оби софу зулоли онҳо моҳиҳо шино доранд. Аҷибаш ин, ки оби ҷӯйбор тамоми фаслҳои сол на каму зиёд мешаваду на гарму сард.
Болотар аз чашма оромгоҳи яке аз чеҳраҳои намоёни олами ислом Бобои Қамбар воқеъ гардидааст. Аз ин рӯ, Чилучорчашма миёни зоирон ҳам маъруф асту ҳамасола шумораи зиёди сайёҳон аз гӯшаю канори олам ба зиёрати ӯ меоянд.
Ҳоло Чилучорчашма яке  аз мавзеъҳои сертамошотарини сайёҳии кишвар  ба ҳисоб меравад, ки  ба туфайли рушди соҳаи сайёҳӣ ва муаррифии пайваста эҳёи дубора ёфт. Аммо номукаммалии инфрасохтору сатҳи пасти хизматрасонӣ дар ин мавзеъ ҳанӯз ҳам аз масъалаҳои ҳалталаб боқӣ мондаанд.  Бо вуҷуди афзудани таваҷҷуҳ, то ҳол барои сайёҳон шароити зарурӣ муҳайё нагардидааст. Вазъи санитарӣ нигаронкунанда аст. Гирду атрофи ҳамон ҷӯйбори мусаффое, ки зикраш дар боло рафт, ҳолати ногувор дорад. Бо дидани он мақоли “аз мост, ки бар мост” ба ёд меояд, зеро истироҳаткунандагон ҳар гуна партовро ба об афканда, боз ба нияти шифо аз он нӯши ҷон мекунанд. Ва ҷойи нигаронист, ки аз ин об сокинони деҳаҳои поёноб ҳам истеъмол менамоянд.
Вазъи дарахтзоре, ки сайёҳон дар ҳалқаи дӯстону пайвандон истироҳат мекарданд, аз лаби ҷӯйбор дида ташвишовартар аст. Аз сабаби набудани шароит онҳо маҷбуранд барои хӯрокпазӣ бо худ дегу табақ биёранд. Дар мавриди партови гирду атрофи ҷойҳои истироҳатӣ, ки боқимондаҳои хӯроку дигар ифлосиҳоро об ба ҳар тараф мебурд,  ҳоҷати сухан гуфтан ҳам нест.
Ҳамчунин, чангу хоки майдончаҳои варзишӣ, ки кӯдакони зиёде дар онҳо давутоз доштанд, ба само мепечид. Атраксионҳо куҳнаю фарсудаанду баъзеашон танҳо ба хотири намоиш гузошта шудаанд.
Гузашта аз ин, танҳо бобои Ҳоҷиҳақбердӣ ба сайёҳон чанд маълумоти умумӣ медиҳаду касеро пайдо намудан маҳол аст, ки ба меҳмонони хориҷӣ аз таъриху хусусиятҳои шифобахшии оби чашма маълумоти дақиқу пурра диҳад. Ин аст, ки сайёҳони хориҷӣ барои гирифтани маълумот ҳайрону саргардонанд.
Баъди мушоҳидаҳо ва суҳбат бо мутахассисони соҳа ба чунин хулоса омадем, ки барои ислоҳи ин камбудиҳо, пеш аз ҳама, бо ҷалби коршиносон ва дар такя ба сарчашмаҳои илмӣ варақаҳои иттилоотӣ омода кардан даркор аст. Дар ин мавзеъ ягон ҷои ба талабот ҷавобгӯи омода намудани таом мавҷуд нест ва лозим аст, ки чунин нуқтаҳо берун аз ҳудуди чашма бунёд ёбанд. Марказҳои дилхуширо низ аз чашма берун баровардан лозим аст, то муҳити дохил ором бошад. Ҳамчунин, дуртар аз чашма ташкил намудани нуқтаҳои забҳи чорво ба манфиати кор арзёбӣ мегардад. Барои оббозӣ низ бояд ҳавзҳои махсус сохта шаванд, то бехатарии оби нӯшоии сокинони деҳаҳои поёноб зери суол наравад. Барои сайёҳону зоирон, ки дар рӯи хок бӯрё партофта нишастаанд (катҳо низ фарсудаанд), мебояд шароити мувофиқтаре муҳайё гардад.
Дарвоқеъ, вазъи Чилучорчашмаи овозадор имрӯз изтиробовар аст. Ин мавзеъ барои рушди намудҳои гуногуни туризм, аз ҷумла экологию табобатӣ ва таърихӣ бисёр мувофиқ мебошад. Аммо инфрасохтори номукаммалу хизматрасонии нокифоя монеаҳои асосианд. Гарчанде дар ин маврид борҳо гуфтаему мегӯем, Чилучорчашма ҳамоно чашми чор дорад. Шояд ин бор масъулини мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатии ноҳияи Носири Хусрав ва бахши сайёҳии вилояти Хатлон пайи ислоҳи камбудиҳо мешаванд?
Меҳрангез ҚОДИРОВА,
“Ҷумҳурият”


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 10.10.2019    №: 191    Мутолиа карданд: 2061
25.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 8 ҲАЗОРУ 296 СИРОЯТШУДАИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТ

СУҒД. ЭҲЁИ КОРХОНАҲОИ АЗ ФАЪОЛИЯТ БОЗМОНДА

КӮҲИСТОНИ МАСТЧОҲ. ОМОДАГӢ БА ИНТИХОБОТ ДАР САТҲИ БАЛАНД ҶАРАЁН ДОРАД

23.09.2020


НОҲИЯИ АЙНӢ. ҲАВЗА ВА УЧАСТКАҲО ОМОДА ШУДААНД

ХОРУҒ. ОЯНДАРО АЗ ИМРӮЗ БОЯД СОХТ

АВАО. ЯК ҲАМОИШИ МУҲИМ

ХУҶАНД. ШИНОСОИИ РАҶАББОЙ АҲМАДЗОДА АЗ КОРХОНАИ “ФАЙЗИ РАСУЛ”

СУҒД. ҶАМЪОВАРИИ ПАХТА ВУСЪАТ МЕГИРАД

22.09.2020


НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. ҲАВЗАИ № 1 ОМОДА МЕШАВАД

ВОХӮРИИ НОМЗАДҲО БА МАНСАБИ ПРЕЗИДЕНТӢ БО СОКИНОНИ ХАТЛОН

ТОҶИКИСТОН. АЗ КОРОНАВИРУС БОЗ 44 БЕМОР ШИФО ЁФТ

«ОИНИ НОЗ»

ТОҶИКОБОД ВУСЪАТИ ТОЗА МЕГИРАД

SARS-CoV-2. ШАШ ШАКЛИ ЗУҲУРИ ОН МУҚАРРАР ГАШТ

НАМОЯНДАҲОИ ДУШАНБЕ ВА ТОШКАНД ИМКОНИЯТИ ИФТИТОҲИ РОҲҲОИ НАВРО БАРРАСӢ НАМУДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

21.09.2020


БАРРАСИИ МАСОИЛИ МУБОРИЗА АЛАЙҲИ ҶИНОЯТКОРИҲО

ДУРНАМОИ МУНОСИБАТҲО МАТРАҲ ГАРДИД

ҶАЛАСАИ НАВБАТИИ СИТОДИ ВИЛОЯТӢ ОИД БА ПУРЗӮР НАМУДАНИ ТАДБИРҲОИ ЗИДДИЭПИДЕМИЯВӢ

ОЗМУН БАРОИ ДАРЁФТИ СТИПЕНДИЯИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

ТОҶИКИСТОН. 86,7 ДАРСАДИ БЕМОРОНИ COVID – 19 ШИФО ЁФТАНД

МАРЗҲОИ ӮЗБЕКИСТОН АЗ АВВАЛИ МОҲИ ОКТЯБР БОЗ МЕШАВАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.09.2020


ТОҶИКИСТОН. АЗ COVID – 19 БОЗ 45 БЕМОР ШИФО ЁФТ

РОҒУН БА ИНТИХОБОТ ОМОДА АСТ!

ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ. БА НОМЗАДҲО ШАҲОДАТНОМА СУПУРДА ШУД

16.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,5 ДАРСАДИ ГИРИФТОРОНИ КОРОНАВИРУС ШИФО ЁФТАНД

ФАЙЗОБОД. ЧОРАБИНИИ СИЁСӢ ДАР САТҲИ БАЛАНД ХОҲАД ГУЗАШТ

ҶОМИ ТОҶИКИСТОН. ҶУФТҲОИ ДАВРИ НИМФИНАЛ МУАЙЯН ГАРДИДАНД

ИНТИХОБОТ. ВУСЪАТИ КОРҲОИ ОМОДАГӢ ДАР НОҲИЯИ РӮДАКӢ

ҶАВОНОН – ПАЙРАВОНИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ. ҲАМОИШИ ИЛМӢ - СИЁСӢ ДАР АКАДЕМИЯИ ИДОРАКУНИИ ДАВЛАТӢ

ЛЕВАКАНТ. ПАХТАЧИНӢ ВУСЪАТ МЕГИРАД

ТОҶИКИСТОН НОЗИРОНИ ИДМ-РО БА ИНТИХОБОТИ ПРЕЗИДЕНТӢ ДАЪВАТ КАРД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

15.09.2020


ТОҶИКИСТОН. 86,4 дарсади беморон шифо ёфтанд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед