logo

фарҳанг

ФАРҲАНГ. АРЗИШҲОИ МИЛЛИРО ПОС ДОРЕМ!

Аз қадимулайём то кунун мардуми соҳибмаърифати тоҷик ба омӯхтану сайқал додани касбу ҳунарҳои аҷдодӣ, аз ҷумла оҳангарӣ, мисгарӣ, зардӯзӣ, дӯзандагӣ, бофандагӣ, кулолӣ, шонатарошӣ, кордсозӣ, қолинбофӣ, чармгарӣ таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, на танҳо дар зинда нигоҳ доштани урфу одат ва анъанаҳои миллӣ, балки дар тарғибу муаррифии фарҳанги ғании мардуми куҳанбунёдамон саҳм мегузоранд.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон яке аз марказҳои қадимии аҳолишини кишвар будани Саразмро таъкид намудаанд: «Дар Саразм ҳунармандӣ, аз ҷумла коркарди мис, сангҳои қиматбаҳою ороишӣ, заргарӣ равнақ ёфта будааст. Саразмиён ба тамоми марказҳои аҳолишини Шарқи Наздику Миёна алоқаҳои тиҷоратӣ ва маданӣ барқарор карда буданд».
Муаррихи бар-ҷаста, академик Бобоҷон Ғафуров дар асоси бозёфтҳои таърихиву археологӣ ба ҳунару истеъдоди мардуми Бохтари қадим руҷӯъ намуда, менигорад: «Истеъдоди санъаткории бохтариёни қадим, ҳунари заргарии ҳайратафзои онҳо дар бисёр ашёи «Дафинаи Амударё» ба таври барҷаста муҷассам гардидааст».
Мутафаккирони бузурги форсу тоҷик анвои ҳунару ҳунармандонро дар асару эҷодиёти гаронарзиши хеш тавсиф намудаанд. Ҳар як чакидаи бузургони илму адаби тоҷик мо – имрӯзиёнро ба омӯзиши илму ҳунар талқин менамояд. Чуноне Саъдии Шерозӣ мефармояд: «Ҳунарманд ҳар ҷо равад, қадр бинад ва дар садр нишинад» ё «Ҳунар чашмаест зоянда ва давлати поянда ва гар ҳунарманд аз давлат биафтад, ғам набошад, ки ҳунар дар нафси худ давлат аст».
Бояд тазаккур дод, ки дар замони муосир ҳунарҳои миллии тоҷикон, ба монанди кашидадӯзӣ, қуроқдӯзӣ, ҷиҳакбофӣ, бофтани намудҳои гуногуни сарулибосу ҷиҳози хона, тарзи тайёр намудани анвои хӯроки миллӣ, маҳсулоти қаннодӣ, нонӣ, заргарӣ, ороиши боғу бӯстон ва ҳавлӣ равнақ ёфтааст. Дар шаҳру навоҳии Хуҷанд, Истаравшан, Панҷакент, Ашт, Исфара, Бобоҷон Ғафуров, Мастчоҳ ва ғайра омӯзиши ҳунарҳои мардумӣ ба таври густурда ба роҳ монда шуда, аксаран ҳунармандии оилавӣ рушд кардааст. Хусусан, пас аз Соли рушди сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ эълон гардидани соли 2018,  таваҷҷуҳи мардум ба рушди ҳунармандӣ дучанд гардид. Омилҳои бештар рӯ овардан ба касбу ҳунарҳои мардумӣ аз ҳавасмандгардонии аҳолӣ ҷиҳати истеҳсоли молҳои ниёзи мардум дар хона ва озод намудани онҳо аз пардохти ҳама гуна намудҳои андоз, инчунин, таъсис ва равона намудани маблағҳои грантҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ барои соҳибкорзанону созмонҳои ҷамъиятӣ ва ҳунармандони дигар маҳсуб меёбад.
Омили дигари таъсиргузор ба рушди ҳунарҳои мардумӣ афзоиши пайвастаи шумораи сайёҳони хориҷӣ ба Тоҷикистон мебошад. Дар ин росто мувофиқ ба табъу завқи ҷаҳонгардон омода намудани маҳсулоти ҳунармандӣ ва мунтазам такмил додани он тақозои замон мебошад, зеро ба ин васила ба ҷаҳониён фарҳанги ғании миллӣ  муаррифӣ карда мешавад. Эҷод намудан ва такмил додани маҳорати офарандагии ҳунармандон боиси бозоргирии маҳсулот ва ривоҷи ҳунару ҳунармандӣ ва мустаҳкамии вазъи иқтисоди оила низ хоҳад гашт.
Мавриди зикр аст, ки давлату Ҳукумати кишвар баҳри омӯзиши ҳунарҳои аҷдодӣ ва касбу ихтисосҳои муосир як қатор тадбирҳои судмандро роҳ-андозӣ намудааст. Имрӯз ҷавонони кишвар дар муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва олии касбӣ, коллеҷу марказҳои таълимӣ ба омӯзиши беш аз 800 намуди касбу ҳунар машғуланд, ки ин низ дар эҳё намудани ҳунарҳои аҷдодӣ нақши муассир мебозад.
Ҳоло ҳунармандони тоҷик, махсусан заргарону атласдӯзони шаҳри Хуҷанд, қолинбофони шаҳри Гулистон, кандакорону кордсозони Истаравшан, чакандӯзони Кӯлоб, ҷуроббофони Бадахшон, бо маҳсули дасташон таваҷҷуҳи сайёҳони ҷаҳонро ҷалб намудаанд.  Устодони чирадаст дар эҷоди ҳунарҳои амалии мардумӣ бештар аз анъанаҳои фарҳанги миллӣ бо омезиш ба суннатҳои аврупоӣ кор мегиранд.
Зикри ин нуктаро низ зарур мешуморам, ки бояд бештар ҷавонон ба омӯзиши касбу ҳунар фаро гирифта шаванд. Зеро яке аз омилҳои пошхӯрии оилаҳоро метавон ба бекасбию бекории аъзои хонавода рабт дод. Ҳолатҳоеро ҳам ба мушоҳида мегирем, ки ё ҷавон шуғли муносиб надорад ё зан маҳорати кадбонугӣ. Барои ҳамин ҳам бояд омӯзиши касбу ҳунар ба таври оммавӣ ба роҳ монда шавад, то мероси имрӯзро бе каму кост ба фардо расонему арзишҳои фарҳангии хешро пос дорем.   

Ф. ҲОДИБОЕВ,
номзади илмҳои фалсафа,
дотсент, сардори Маркази иттилоот
ва таҳлили Донишгоҳи давлатии Хуҷанд
ба номи академик Бобоҷон Ғафуров


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 18.12.2019    №: 240    Мутолиа карданд: 100

20.02.2020


РУШДИ УСТУВОРИ ШАҲРСОЗӢ. ДАР ДУШАНБЕ ДОИР БА ИН МАВЗӮЪ СЕМИНАРИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДОИР ГАРДИД

ҶАМЪБАСТИ ДАВРИ ШАҲРИИ ОЗМУНИ "ДАСТАРХОНОРОӢ"

ДУШАНБЕ. ОМОДАГИҲО БА ҶАШНИ НАВРӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ

НОҲИЯИ ДЕВАШТИЧ. МУЛОҚОТИ ИНТИХОБКУНАНДАГОН БО ГУРӮҲИ КОРИИ КМИ ҲХДТ

РАШТ. ҲАМОИШИ СОБИҚАДОРОНИ ҶАНГУ МЕҲНАТ

ГӮШТӢ. МЕДАЛИ БИРИНҶИИ ПАҲЛАВОНИ ТОҶИК АЗ ЧЕМПИОНАТИ ОСИЁ

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ҲАМА АГЕНТИИ ХУСУСИИ ШУҒЛРО МЕБАНДАНД

ҚАЗОҚИСТОН: 90 ПАРВАНДАИ ҶИНОЯТӢ БАЪДИ БЕТАРТИБИҲО ДАР ҶАНУБИ КИШВАР

ДАР УХАН БОЗ 12 БЕМОРХОНАИ МУВАҚҚАТӢ БАРОИ БЕМОРОНИ COVID-19 КУШОДАНД

ПЙЕР ВИМОН: «ТАҲРИМОТИ ЗИДДИРУСӢ БАР ЗАРАРИ ХУДИ АВРУПО ШУДАНД»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

БАРГУЗОРИИ ҶАЛАСАИ КОМИССИЯ ОИД БА ОМОДАГӢ БА МАВСИМИ «ҲАҶ-2020»

КОДЕКСИ ОБ ИСТИФОДА ВА ҲИФЗИ ЗАХИРАҲОИ ОБИРО БА ТАНЗИМ МЕДАРОРАД

МАСОИЛИ ГУСТАРИШИ РОБИТАҲОИ ФАРҲАНГӢ МАТРАҲ ШУДАНД

КОНФРОНС БАХШИДА БА РӮЗИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ЗАБОНИ МОДАРӢ

ЛИЖАРОНӢ. ҒОЛИБОН МУАЙЯН ШУДАНД

ДАР ӮЗБЕКИСТОН ДОДАНИ ЛИТСЕНЗИЯРО ТАҶДИДИ НАЗАР МЕКУНАНД

ҚАЗОҚИСТОН. 13 ФУРУДГОҲИ МАСИРИ ҲАВОИИ МАҲАЛЛӢ МЕСОЗАД

САРВАРИ ФЕЪЛИИ АФҒОНИСТОН АШРАФ ҒАНӢ БОЗ ПРЕЗИДЕНТ ИНТИХОБ ШУД

ТИҶОРАТ БАЙНИ ТОҶИКИСТОНУ ЧИН МОҲИ ЯНВАР ДУ БАРОБАР БОЛО РАФТ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

18.02.2020


ВКД. 161 УЗВИ ТАШКИЛОТИ ТЕРРОРИСТӢ ДАСТГИР ШУД

ФАРХОР. ҲОЛАТИ ҒАЙРИМЕЛИОРАТИВИИ ЗАМИНҲО МАВЗӮИ ДОҒ БОҚӢ МЕМОНАД!

18 ДОЛОНИ ЗИДДИТАРМАВӢ СОХТА МЕШАВАД

БОНУВОНИ НОҲИЯИ МУРҒОБ – ҒОЛИБИ ДАВРИ ВИЛОЯТИИ ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ «ДАСТАРХОНОРОӢ»

ГРЕНЛАНДИЯ ОБИ ПИРЯХҲОРО БА САВДО БАРОВАРДАНИСТ

ДАР БЕЛАРУС СОЛИ 2023 ИСТИФОДАИ ЗАРФҲОИ ПЛАСТИКИРО МАНЪ НАМУДАНИАНД

ПЕКИН ДАР 6 РӮЗ КОРХОНАИ НАВИ ИСТЕҲСОЛИ НИҚОБҲОИ ТИББӢ СОХТАНИСТ

ЧИН ВА АСЕАН ДАР МАСЪАЛАИ КОРОНАВИРУС ВОХӮРИИ МАХСУС ДОИР МЕКУНАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.02.2020


"РУШДИ ЧОРВОДОРӢ ВА ЧАРОГОҲҲО". ТАТБИҚИ ЗЕРЛОИҲАҲО

ШАҲРИНАВ. ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ МЕАФЗОЯД

ФАЪОЛИЯТИ 32 ГУРӮҲИ МУТАШАККИЛИ ҶИНОЯТӢ ҚАТЪ ГАРДИД

ҲАМКОРИҲО БО ШАРИКОНИ РУШД ТАҲКИМ МЕЁБАНД


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед