logo

фарҳанг

РАҲПАЙМОИ «РАҲИ АШК». ДАР БОРАИ КИТОБИ НАВИ ШОИР АБДУЛҚОДИРИ РАҲИМ

Абдулқодири Раҳим чун шоир ва инсони соҳибдил наметавонист, ки ба рӯзҳои вазнини ба сари халқи азизи мо омада бефарқ бошад. Бавижа, марги даҳҳо соҳибдилон, ки ба соли 2020 иттифоқ афтод, шоири дилсӯзро водошт, то «Раҳи ашк» паймояд:
Ҳар касе, ки бигзарад аз даҳр
Ғам ҳамегирад фаро дилро.
Навбати мо ҳам расад рӯзе
Тарк бояд гуфт манзилро.

«Раҳи ашк» номи китоби нави ашъори Абдулқодири Раҳим аст, ки тавассути нашриёти «Русская литература» рӯи чоп омад. Дар муаррифии китоб гуфта шуда, ки шеърҳо барои «шинохти беҳтари зиндагӣ мусоидат карда метавонанд». Дар ҳақиқат, шеъри хуб оинаи зиндагист. Он рангу ҷилоҳои мармузи зиндагӣ ва фаротар аз онро, ки бо чашми муқаррарӣ дида наметавонем, дар худ инъикос мекунад:

Ғаме дар синаам маъво гирифта,
Ки бо як ҳасраташ дунё гирифта.

Боназокат дили ғампарасту ғамшиносашро ба чароғ шабеҳ медонад:

Ин чароғест, ки бар аҳду
вафо месӯзад,
Аз Сурайёи фалак то ба
саро месӯзад.

Китоб оҳангҳои ҳузнангез дошта бошад ҳам, аммо бо саволу хитоб ва ҳамдардиву ҳамрозӣ кӯшиш мекунад, ки асрори зиндагиро ифшо намояд. Ба мухотаби худ, ки гоҳо худи шоир аст, кӯтоҳ ва зудгузар будани рӯзгорро фаҳмонда, талқин мекунад, ки қадри ҳамдигарро дар зиндагӣ дарёбем.
«Дар сӯгвории дӯст» мегӯяд:

Куҷо шуд хандаи чун себ ширинат,
кӣ медонад?
Куҷо шуд олами зебову рангинат,
кӣ медонад?

Ибораи «хандаи чун себ ширин» дили хонандаро ба риққат оварда, водор мекунад, ки чунин хандаи ширинро аз рухсори коҳидаи модар, ҳамсар ва азизони дигар биҷӯяд, то замоне, нагӯяд, ки «кӣ медонад?»
Дар баробари ин, шоир ба ҳассостарин масоил ва ҳиссу ҳаяҷони одамӣ кор гирифта, бо навохтани оҳангҳои дилангези шеърӣ моро ба дӯст доштани зиндагӣ ва зебоиҳои он даъват мекунад. Шеъри «Гиря»-ро кас мехонаду гумон намекунад, ки як манзараи муқаррарии иҷтимоӣ чунин вусъати маъноро дошта бошад:
«Мард бояд, ки нагиряд!»
Ин суханро зани пире
Сари хоне мегуфт,
Ба ҷавоне мегуфт…

Ин шеъри тӯлонӣ ин тавр ҷамъбаст мешавад:

Оҳ, мо аз пайи ноне гирйем?
Бо ҷаҳоне гирйем?
Пас чӣ мардем?
Камтарак аз гардем.

Дар талоши нон будан, дар талоши ризқи азизони худ будан, кори савобест, аммо барои нон гиристан, хоси мардон набудааст. Аҷибии ин шеър дар он аст, ки зан-модар насиҳати нагиристанро дар сари хон, вақти пухтани нон ба ҷавоне медиҳаду таъкид мекунад, ки «Мард бояд, ки нагиряд». Таносуб ва гирудори фикр бисёр мувофиқ афтодааст.
Шеъри «Ҷавонмардӣ» чунин фиғон дорад:

На хон дориву не ҳам як
шакар лутф,
Магасҳоро вале бо ҷон биронӣ?

Дар ин байт лутфи намакине нуҳуфта. Шеър касеро маломати шоирона мекунад, ки на танҳо хони боз, балки шакари лутф ҳам надорад, яъне сухани хуш ӯро нест, вале магасе, ки бо як қатра ширинӣ ва камтар аз он сер шавад, ба ҷон меронад. Ҷамъбасти ин чакида низ бисёр зарифона сомон ёфта:

Чи ҷои он ки бо кас ҳам бимонӣ,
Ҳаметарсам, ки бо худ ҳам намонӣ.
Яъне, гумон аст, ки ту бо дӯст ё ошное бимонӣ, ҳатто бовар надорам, ки бо худ ҳам бимонӣ. Ин вуҷуди хокӣ ва рӯҳи афлокии мо барои марҳами дигарон будан, дӯсту ёреро шод кардан офарида шуда, на барои танҳоиву танҳохӯрӣ.
Хушбахтона, фазилати дӯстиву меҳмоннавозӣ ва хайру сахоро муаллифи ин шеърҳо дар сиришти худ батамом камол бахшидааст ва дар баробари дастархони нон, хони лутфу суҳбатҳои омӯзандааш боз аст.
Чанд намунаи дигар:

Ба рағми Офтоб ӯ метавонад,
Бигирёнад яке шамъи шикаста.
***
Хуршед маст буду ба мастӣ
шинохтам.
***
Оташ афрӯхтаӣ, дег надорад чизе,
Оҳ, як ришта чӣ миқдор
ҳаво месӯзад.
***
Ҷаҳоне пур зи андуҳ асту ман дар хобҳои кӯдакӣ бо ноз мегирям,
Намедонам, ки имшаб модарам дар гӯри тору танг хуфта бе хаёли ман.
***
Шукри он дидор аз мо хостанд,
Лутф бин, бисёр аз мо хостанд.

Бузургон гуфтаанд: мушк он аст, ки худ бибӯяд, на он ки аттор бигӯяд. Бо ин умед хонандаро ба «Раҳи ашк» мехонем зеро «ашк дар ҳангомаҳои мардуми доно баҳор овард».

Бузургмеҳри БАҲОДУР,
«Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 29.12.2020    №: 249    Мутолиа карданд: 140
24.02.2021


ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

23.02.2021


ХИЗМАТИ ДАВЛАТӢ. СУОЛИ "ҶУМҲУРИЯТ" ОШКОР КАРД, КИ ДАР КАДОМ МАҚОМОТ БОНУВОН ҶАЛБ НАМЕШАВАНД

22.02.2021


ҶОМИ ФФТ – 2021. "ИСТИҚЛОЛ" МАРОТИБАИ ШАШУМ СОҲИБИ ҶОМИ ФФТ ШУД

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

МИЗИ МУДАВВАР. БАРРАСИИ МАВЗӮИ КОРКАРДИ НАХИ ПАХТА ТО МАҲСУЛОТИ НИҲОӢ

ХАТЛОН. ҶАМЪБАСТИ ОЗМУНҲОИ ОЯНДАСОЗ

19.02.2021


АЪЗОИ ТАШКИЛОТИ ТЕРРОРИСТИИ «ҲИЗБ УТ-ТАҲРИР» БА ДАСТ АФТОДАНД

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ДУШАНБЕ. ИҚДОМОТИ БЕСОБИҚАИ ШАҲРДОРӢ ДАР ТАҲКИМИ ҲАВАСМАНДИИ ҶАВОНОН БА АРТИШ

«САНЪАТШИНОСӢ» ПАДИДАИ НАВ ДАР ҲУНАРШИНОСИИ ТОҶИК

ИММУНИЗАТСИЯ. БЕМОРИИ ФАЛАҶРО ПЕШГИРӢ МЕКУНЕМ!

ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

17.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ҶАҲОН

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

РАШТ. ҲАДАФИ ЧОРУМИ МИЛЛӢ ЗИНДАГИРО РАНГИ ДИГАР МЕБАХШАД

ОЗМУНИ ҶУМҲУРИЯВИИ «ҲУНАРҲОИ ОРОИШӢ АЗ САНГ» ҶАМЪБАСТ ГАРДИД

ХАТЛОН. СОДИРОТИ БЕШ АЗ 108 000 ТОННА МАҲСУЛОТИ КИШОВАРЗӢ

ЭКОЛОГИЯ. НАҚШАИ НИҲОЛШИНОНӢ 30 ДАРСАД ЗИЁД ИҶРО ГАШТ

НОРАК. АВЛАВИЯТ БА КИШТИ ТАКРОРӢ

16.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ҶАҲОН

Навидҳои фарҳанг

15.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

ТОҶИКОБОД ОЗМУНИ «ДАСТАРХОНОРОӢ»

РӮЙДОДҲОИ ИЛМӢ

ХАТЛОН. ИСТЕҲСОЛИ МАҲСУЛОТИ САНОАТӢ МЕАФЗОЯД

12.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ

МУВАФФАҚИЯТҲОИ РОССИЯ АЗ ИСТЕҲСОЛИ ВАКСИНАИ «СПУТНИК – V»

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

11.02.2021


АЗ НИШАСТҲОИ МАТБУОТӢ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед