logo

илм

Евгений Павловский - дӯсти ҷонии тоҷикон

Ҳаёту фаъолияти донишманди бузург, академик Евгений Никанорович Павловский бо тоҷикону Тоҷикистон робитаи зич дорад.
Павловский соли 1884 дар вилояти Воронежи Русия, дар оилаи омӯзгор чашм ба дунё кушодааст. ӯ  соҳиби зеҳни тезу хотираи қавӣ ва истеъдоди нодир буд. Соли 1903 гимназияро бо нишони тилло хатм намуда, то соли 1908 дар Академияи ҳарбӣ - тиббии Петербург таҳсил кард.
Ва ҳамон сол дар ҳайати гурӯҳи таҳқиқотӣ аввалин бор ба сарзамини тоҷикон - Осиёи Миёна омад. Он солҳо мардум аз бемориҳои гуногун, ки паҳнкунандаи онҳо ҳашароту ҳайвонот буданд, ранҷ мекашиданд.
Ин муҳаққиқон  аз Самарқанду Панҷаканд гузашта, ба кӯҳистони водии Зарафшон расиданд, ки дар ин мавзеъ аҳолӣ аз сирояти бемории вабо, ки манбаи густариши он суғурҳо буданд, азият дошт ва чандин нафар ба ҳалокат расида буданд. Ҳини фаъолият дар ин водӣ дар замири Павловский нисбат  ба мардуми хирадманду меҳмоннавози тоҷик чунон меҳре пайдо гардид, ки он то поёни умраш идома ёфт.
Павловский ҳанӯз солҳои донишҷӯӣ, масъалаи муҳими давр - омӯзиш ва роҳҳои рафъи таъсири ҳашароту ҳайвоноти хунмаку заҳрдор ва паҳнкунандагони бемориҳои сироятиро ҳадафи асосии ҳаёти хеш қарор дод. Ва дар ин роҳи душвор, вале наҷиб - ҳифзи саломатии инсонҳо,  нерӯи худро сарф намуд. Баҳри амалӣ гаштани ҳадафҳояш Павловский дар бисёр минтақаҳо сафарҳои пажӯҳишӣ ташкил намуд.
Иқлими Осиёи Миёна, ки аз ҳама гарм буд,  ҳайвоноту ҳашароти гуногуни ба одамон зараровари  фаровон дошт.
Павловский соли 1928 аввалин экспедитсияи зидди ҳашароти ба инсон зарароварро ташкил  намуда, барои мубориза бо онҳо ва мадад  ба аҳолӣ, ба Тоҷикистон омад. Сокинони ин минтақа аз бемориҳои гуногуни сироятӣ, бахусус аз вараҷа азият доштанд.
Соли 1932  бо ташаббуси ин ҳакими ҳозиқ дар Душанбе бунгоҳи пажӯҳишу омӯзиш ва мубориза бо ҳайвоноту ҳашароти зараровар (стансияи паразитологӣ) таъсис гашт, ки он соли 1934 ба шӯъба ва минбаъд ба пажӯҳишгоҳ табдил ёфт. Маҳз ба эҳтимом ва роҳбарии Павловский, гурӯҳи мутахассисон бемории вараҷаро дар Тоҷикистон рафъ сохтанд ва аҳолӣ  аз сирояти он ҷон ба саломат бурд. Ин хидмати бузурги ӯ кофист, ки номаш дар таърихи миллати тоҷик бо ҳарфҳои зарин сабт гардад.
 Соли 1940 он ба шӯъбаи тоҷикистонии Академияи илмҳои Шӯравӣ табдил дода шуд. Ин иқдом қадами муҳиме дар ташкили Академияи илмҳои Тоҷикистон дар соли 1951 гашт ва Е. Павловский  аз ҷумлаи аввалин академикҳои интихобгардидаи он буд.
Соли 1942 Пажӯҳишгоҳи зистшиносии Академияи илмҳои Шӯравӣ, ки сарвараш Е. Павловский буд, ба ақибгоҳ - ба Душанбе кӯчонида шуд. Ва ин ҷо хидмати ин олими бузург  бармало эҳсос мешавад. Кормандони ин пажӯҳишгоҳ дар омӯзиши олами ҳайвоноти Тоҷикистон ва рушди он, хидмати назаррасе кардаанд. Он солҳо Тоҷикистон аз гӯшаҳои хеле амиқ омӯхтаи давлати Шӯравӣ буд. Ва ин ҳам натиҷаи заҳматҳои Павловский аст.
Академик Евгений Павловский дорои  истеъдоди нодир, қобилияти баланди ташкилӣ, инсони хоксору меҳрубон ва ҳамеша сӯйи мақсадҳои воло равон буд. Агар мухтасар гӯем,  фаъолияти ӯ саропо моломоли ҳифзи саломативу хушбахтии инсонҳост. Даҳҳо асари илмӣ  ва монографияи «Ҳайвоноти заҳрдор»-и ӯ машҳури ҷаҳон шудааст.
Соли 1954 ба муносибати 70-солагии Е. Павловский Пажӯҳишгоҳи зистшиносии Академияи илмҳои Тоҷикистон ва яке аз мактабҳои пойтахт ба номи ӯ гузошта шуданд.
Моҳи майи соли 1965 дар шаҳри Ленинград дили ин марди бузург аз тапидан  бозмонд. Вале номи неку хизматҳояш дар дилу хотири  мардуми мо абадист.

Усмони ЭШОНЗОД,
 «Ҷумҳурият»


Баёни ақида (0)    Санаи нашр:    №:    Мутолиа карданд: 788

11.12.2019


Баррасии масоили тақвияти ҳамкориҳо

Бахтиёр Худоёрзода бо ҳайати Дафтари ниҳодҳои демократӣ ва ҳуқуқи инсони САҲА мулоқот намуд

Намоиши филмҳои тоҷикӣ дар Бангладеш

“МАҲБУБИ ВАТАН”

Трамп: «Бо Лавров вохӯрии хубе гузарондем»

Зеленский гуфт, ки бо Путин гуфтушунид кардан мураккаб аст

Сарвазири Эфиопия соҳиби Ҷоизаи сулҳи Нобел шуд

«Толибон» дар шимоли Афғонистон 40 куҳансолро рабуданд

МУСОБИҚАИ СИТОРАҲОИ ДЗЮДО. Бори нахуст кишварро 4 гӯштигир намояндагӣ мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

10.12.2019


Мулоқоти Қоҳир Расулзода бо Хуан Тсзян Жун

Шиносоии Азим Иброҳим аз ҷараёни корҳои сохтмонии роҳҳои Душанбе

Дар доираи Озмуни ҷумҳуриявии «Сайри гули лола» машварати корӣ баргузор гардид

Дар Париж, Москва ва Киев оид ба муовизаи асирон ба мувофиқа омаданд

Туркия ба рафъи хатари «Давлати исломӣ» дар Афғонистон мусоидат мекунад

Сарвазири нави Финляндия - ҷавонтарин дар ҷаҳон сарвари ҳукумат

Disney дар остонаи рекорди нави ҷаҳонӣ

Ҷаҳон дар як сатр

09.12.2019


Боз як майдончаи нави варзишу бозии кӯдакон кушода шуд

Сохтмони гузаргоҳи зеризаминӣ бо дарозии 260 метр

Чемпионати осиё. Тоҷикистон дар гурӯҳи "А"

Сӯхтор дар фабрикаи Деҳлӣ боиси марги беш аз 40 нафар шуд

Медведев шартҳои бастани шартномаи газ бо Киевро гуфт

Ёрии ҷаҳонӣ ба Афғонистон 46 дарсад коҳиш ёфт

Аморати Муттаҳидаи Араб кайҳоннавард интихоб мекунад

Ҷаҳон дар як сатр

06.12.2019


Боздиди Рустами Эмомалӣ аз варзишгоҳи «Миллий»

Хуҷанд. Бунёди корхонаи истеҳсоли телевизор, яхдон ва кондитсионер

Масъалаи моҳияти сармояи инсонӣ дар рушди инноватсионӣ мавриди баррасӣ қарор гирифт

Пекин аз Вашингтон кам кардани боҷи молҳои чиниро дархост намуд

ОПЕК истихроҷи нафтро метавонад кам созад

Дар мактабҳои Қазоқистон гузариш ба алифбои лотиниро мавқуф гузоштанд

Коррупсияро дар Қирғизистон тавассути рақамисозӣ бартараф карданианд

Ҷаҳон дар як сатр


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед