logo

иқтисод

ПАРАНДАПАРВАРӢ. 5 ОМИЛИ КАМШАВИИ САРШУМОР

Аз рӯи ҳисоботи оморӣ, ба ҳолати 1 августи имсол дар ҷумҳурӣ  саршумори паранда ба  10404018 сар расид, ки ин  нисбат ба ҳамин давраи  соли гузашта беш аз 340 ҳазор кам аст. Аз ин дар хоҷагиҳои деҳқонию ҷамъиятӣ (7341698 сар) 385609 сар кам мебошад. Дар хоҷагиҳои аҳолӣ  ба 3447929 сар расид, ки назар  ба ҳамин давраи соли гузашта 45035 сар  яъне, 101 дарсад зиёд мебошад. Сабабҳои чунин коҳиш ёфтани саршумори парандаи гӯштию тухм гуногун арзёбӣ мешаванд, ки мо ин ҷо 5 омили асосиро ба таври мушаххас манзури хонандагон менамоем.
 
1. Яке аз сабабҳои дар нимаи аввали соли ҷорӣ кам гаштани  саршумори паранда дар ҷумҳурӣ тағйири асъори хориҷӣ – доллари ИМА буд. Нархи гӯшти воридотӣ аз хориҷи кишвар нисбат ба гӯшти истеҳсоли дохилӣ   паст шуд ва боис ба зиён дидани корхонаҳои паранда гардид. Хоҷагиҳо ва соҳибкорони соҳа маблағи хароҷотро ба хазинаи хоҷагӣ баргардонда натавонистанд.
2. Пайдоиш ва таъсири касалиҳои гуногуни паранда - бронхид, зукоми паранда, хунукгирии рӯдаю меъда, касалии марека, коксидиоз, бемории нюкасл, колибактериоз, бронхопневмония, пуллороз сабаби дигари камшавии саршумори паранда мебошанд.
3. Коркарду таъмини хӯроки омехтаи паранда барои парандапарварон дар дохили кишвар басанда нест. То ҳол қисми бештари хӯроки парандаро аз хориҷи кишвар меоранд. Агар раванди интиқоли  он барои корхонаҳои ҷумҳурӣ каме халал ёбад, ба кори парандапарварон таъсири бештар мерасад. Ин ҳолат боиси кам гаштани саршумори паранда мегардад. Нокифоягии коркарду таъмини хӯроки омехтаи паранда ва тавлиди чӯҷаҳо бо роҳи инкубаторӣ  фаъолияти коргоҳу корхонаҳои соҳаро дар кишвар, хусусан дар ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ, вилояти Хатлон, Вилояти Мухтори Кӯҳистони Бадахшон, мушкил намудааст.
4.  Қисми зиёди чӯҷаҳо аз Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва вилояти Суғд ба шаҳру ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ ва вилояти Хатлон интиқол меёбад. Ин муҷиби хароҷот ва ҳам қисман талафи чӯҷаҳо мегардад.
5. Бисёр хоҷагиҳои парандапарварӣ мутахассисонро аз кишварҳои дар ин соҳа пешрафта  киро карда меоранд, ки онҳо тамоми нозукиҳои амалии парандапарвариро ба соҳибони корхонаҳо нафаҳмонда, муҳлати шартномаи меҳнатиашон  тамом мешавад. Дар ин сурат таҷрибаю малакаи парандапарварӣ аз ҷониби фермерони ватанӣ хуб омӯхта намешавад ва ҷӯҷаҳои зиёди харидаашон дуруст парвариш наёфта аз байн мераванд. Дар умум, корашон нотамом мемонад.
Бо сабаби мушкилиҳои дар боло зикр гардида, баъзе корхонаҳои парандапарварии самти тухм фаъолияташонро муваққатан баста, як қисм мурғони тухмдеҳи аз зоиш бозмондаро ба аҳолӣ фурӯхта, қисми дигарро барои истеҳсоли гӯшт забҳ намуданд. Вазъи бавуҷудомада сабаби боз ҳам кам шудани теъдоди корхонаҳо ва саршумори парандагон гардид.
Барои расидан ба амнияти озуқаворӣ, аз ҷумла дар самти истеҳсоли гӯшт  дар соҳаи кишоварзӣ, илм ва истеҳсолотро бояд тавъам  пеш бурд. Дар ҷумҳурӣ мутахассисону олимони беҳтарин дар соҳаи парандапарварӣ фаълият доранд. Соҳаи парандапарварӣ, хусусан мурғи гӯштӣ, соҳаи нав ба шумор меравад. Хуб мешуд, ки масъулони соҳаи чорводории кишвар дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ курсҳои кӯтоҳмуддати омӯзишии соҳаи парандапарварӣ, тухм ва технологияи коркарду нигоҳ доштани гӯшти онро ҳар чи зудтар ба роҳ монанд. Ба ин васила, парандапарварон бо олимону мутахассисон дар ҳамкории зичи доимӣ қарор мегиранд. Ҳамчунин, зарур аст, ки корҳои фаҳмондадиҳӣ  дар самти парандапарварӣ дар фаъолияти корхонаҳои соҳа  пурзӯр гарданд.
Ҷиҳати дастгирӣ ва зиёд намудани фермаҳои парандаи тухму гӯшт  ва муҳайё намудани ҷойҳои бисёри кор,  ҷудо намудани қарзҳои имтиёзноки фоизашон кам ва дарозмуддат яке аз тадбирҳои таконбахши рушди соҳа маҳсуб меёбад. Аз ҷумла, бо ин қарзҳо парандапарварон метавонанд таҷҳизоти зарурӣ харида, маҳсулотро барои муддати дароз нигоҳ доранд. Дар баъзе корхонаҳои соҳа сардхонаҳо барои нигоҳдории гӯшти паранда вуҷуд надоранд, ки ин мушкил дар фасли тобистон муҷиби талафи маҳсулот ва  камшавии саршумори паранда хоҳад шуд.
Бовар аст, ки масъулони соҳа дар пайи иҷрои тадбирҳо бо хоҷагиҳои парандапарварӣ  барои зиёд кардани саршумор ва таъмини амнияти ғизоии мардум ба натиҷаҳои бештару назаррас комёб мегарданд.
 
Р. ШАРИФЗОДА, 
коршиноси масоили кишоварзӣ


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 05.09.2022    №: 172    Мутолиа карданд: 604
03.10.2022


РӮДАКИШИНОСӢ РЕША БА УМҚИ ТАЪРИХ ДОРАД. ГИРОМИДОШТИ ШОИРИ ОЛАМШУМУЛ ДАР КИТОБХОНАИ МИЛЛӢ

ХИЗМАТИ ҲАРБӢ. РӮЗИ ДАЪВАТШАВАНДА ДАР КИШВАР ТАНТАНА ДОШТ

ИСТАРАВШАН. РОҲҲОИ ДЕҲОТ ШАҲРЗЕБ МЕШАВАНД

30.09.2022


ҶАЛАСА ОИД БА МАЪРИФАТИ ЭКОЛОГИИ АҲОЛӢ

ҲАМСОЯГИИ НЕК. БОЗДИДИ ҲАЙАТИ КОНИБОДОМ АЗ НОҲИЯИ БЕШАРИҚ

ШУРОИ СОБИҚАДОРОН. 35-СОЛАГИИ ТАЪСИСЁБИИ НИҲОДИ ҶАМЪИЯТИРО БО ШУКӮҲ ҶАШН ГИРИФТАНД

“ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ”

28.09.2022


Ёриҳои Пешвои миллат ба оилаҳои зарардида дастрас шуданд

ВАО: “Валиаҳди Арабистони Саудӣ Сарвазир таъин шуд”

Ҷаҳон дар як сатр

МАВЛОНО – МУРШИДИ ВАҲДАТ ВА ГУФТУГӮИ ТАМАДДУНҲО. КОНФРОНСИ БАЙНАЛМИЛАЛӢ ДАР ДУШАНБЕ

ҲАМКОРИҲОИ БМТ БО МАРКАЗИ МИНТАҚАВИИ РУШДИ ИҚТИДОРИ ХБА

ТУЛУИ АДИБИ УМЕДБАХШ

27.09.2022


ТАОМҲОИ ТОҶИКӢ ҒОЛИБИ ҶАШНВОРАИ АНЪАНАҲОИ ФАРҲАНГӢ

НОҲИЯИ ФИРДАВСӢ. МУҚОВИМАТ БА КОРРУПСИЯ МИЁНИ СОКИНОН ТАРҒИБ МЕГАРДАД

26.09.2022


ТОҶИКИСТОН ВА ҚИРҒИЗИСТОН

РӮЗИ "ДАРҲОИ КУШОДА" ДАР АМИТ

СТРАТЕГИЯИ МИЛЛИИ ФАРОГИРИИ МОЛИЯВӢ БАРОИ СОЛҲОИ 2022-2026

ИДОМАИ АМАЛҲОИ ИҒВОАНГЕЗИ ҚИРҒИЗИСТОН

Суҳбати телефонии Путин бо шоҳзодаи Арабистони Саудӣ

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

21.09.2022


РАҶАББОЙ АҲМАДЗОДА ҲАМДАРДИИ ПЕШВОИ МИЛЛАТРО БА ОИЛАИ ҲАЛОКШУДАГОН РАСОНД

СУҒД: ИСТЕҲСОЛИ ҒАЛЛАДОНАГИҲО АФЗУД

ҶОМИ ПРЕЗИДЕНТИ ТОҶИКИСТОН

Путин: “СААД барои коҳиши буҳрони сиёсӣ миёни Озарбойҷон ва Арманистон чора меандешад”

ҶАҲОН ДАР ЯК САТР

20.09.2022


Сироҷиддин Муҳриддин далелҳои муътамадро ба СММ манзур намуд

ҶОМИ ПРЕЗИДЕНТИ ТОҶИКИСТОН

Беларус ва Чин шарикони стратегӣ шуданд

Ҷаҳон дар як сатр

ТОҶИКИСТОН ВА ҚИРҒИЗИСТОН. ГУРӮҲҲОИ КОРӢ ОИД БА РИОЯИ ҲАТМИИ ОТАШБАС ПРОТОКОЛ ИМЗО КАРДАНД

Ҷаҳон дар як сатр

Котиби Шурои амнияти Россия бо сафари корӣ озими Чин шуд

ҶОМИ ОСИЁ – 2023

СУҒД. ҶАМЪОВАРИИ САРИВАҚТИИ ҲОСИЛИ ПАХТА - МАСЪАЛАИ РӮЗ


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед