logo

фарҳанг

ИСТИҚЛОЛ ВА ФОЛКЛОР

Фолклор ва фолклоршиносӣ як бахши муҳими фарҳанги миллати мо мебошад, ки мардумро ба орзуву омол ва маънавиёти гузаштагонамон ошно месозад ва ба қавли Максим Горкий ибтидои санъати сухан дар фолклор аст. Аз ин рӯ, аз даврони бостон шоиру нависандагони оламшумули тоҷику форс ҳамеша аз эҷодиёти шифоҳии халқ истифода намудаанд.  Гирдоварӣ, танзиму тадқиқи эҷодиёти шифоҳии тоҷикон пас аз суханронии А.М. Горкий дар Анҷумани якуми нависандагони Иттиҳоди Шӯравӣ дар соли 1934 ривоҷу равнақ ёфт.
Дар солҳои ба истиқлолият расидани Тоҷикистон Ганҷинаи фолклори тоҷики Институти забон ва адабиёти ба номи Абуабдуллоҳи Рӯдакии Академияи илмҳои ҷумҳурӣ ба низом дароварда шуда, барои тартиб додани «Куллиёт» - и 40 - ҷилдаи он ба равияву ҷавобгӯи талаботи ҷаҳонӣ омода гардид. Пас аз ин, ҳамаи кормандони шуъба ба 8 - гурӯҳ тақсим шуда, танзими феҳристи жанрҳои фолклориро бо сарварии Р. Амонов ва роҳбарии бевоситаи И. Левин, ки аз Ленинград  (ҳоло Санкт - Петербург) даъват шуда буд, оғоз намуданд. Ин гурӯҳҳо бо жанрҳои рубоӣ, байт, дубайти, суруд, чистон мақолу зарбулмасал ва латифа таваҷҷуҳи махсус зохир карданд. Амали мазкур 5 сол идома дошт. Алъон ин феҳристи жанрҳои фолклорӣ дар байни собиқ ҷумҳуриҳои Иттиҳоди Шӯравӣ нодиртарин махзани пажӯҳиши осори шифоҳии мардум мебошад. Ҳоло дар бойгонии фолклори тоҷик беш аз 225000 саҳифа маводи фолклории банизомовардашуда, аз ҷумла беш аз 21000 мақолу зарбулмасал, 8200 чис-тон, 30000 рубоӣ ва дубайтӣ, 28100 байт, 20000 тарона, 13200 суруд, 6100 афсона, 3200 латифа, 118 дос-тони эпоси қаҳрамонии «Гӯрғӯлӣ» ва садҳо дафтари ёддошту рӯзномаҳои экспедитсияҳои фолклоршиносӣ ва матни тафсири маросимҳои мардумӣ маҳфуз мебошанд. Албоми аксҳои экспедитсияҳо нигаҳдорӣ мешавад. Махсусан, озмунгоҳ ва бойгонии сабти овозии пажӯҳишгоҳ  хеле ғанӣ аст. Маводи ганҷина бо ҳуруфи арабӣ, лотинӣ ва кириллӣ гирдоварӣ шудаанд. Мавод ба забонҳои тоҷикӣ, ӯзбекӣ ва қисме русӣ мебошад. Дар ин ганҷина бахши фолклори тоҷикони Афғонистон ва Эрон низ нигаҳдорӣ мешавад. Инчунин, фонди проффессор Загуров низ ба он шомил аст, ки ӯ онро солҳои 30 - юми асри рафта аз  тоҷикони маҳбус гирд овардааст. Инчунин, солҳои охир маводи бойгонии шодравон Муҳаммаднаим Раҳимов ва Ҳомид Зоҳидовро хешовандонашон ҷиҳати нигоҳдорӣ ва истифодаи мутахассисон супурдаанд.
Олимони фолклоршиноси тоҷик дар даврони истиқлолият чандин монографияву маҷмӯаҳои фолклориро ба табъ расондаанд. Аз ҷумла, солҳои 1998 - 2000 Р. Қодиров се ҷилди фолклори тоҷикони вилояти Кешкрӯд (Қашқадарё) - ро бо ҳамроҳи инҷониб ба чоп расондаанд. Дар ин ҷода С. Фатҳуллоев, Д. Обидов ва Ф. Муродов, Р. Раҳмонӣ, Д. Раҳимов ва дигарон корҳои хубу мондагорро анҷом дода, рисолаву маҷмӯаҳои зиёдеро чоп намудаанд.
Гузашта аз ин, дар даврони истиқлолияти ҷумҳурӣ олимони фолклоршиноси тоҷик таълифи «Донишномаи фолклори тоҷик»-ро дар ҳаҷми 66 ҷузъи чопӣ ба нашр омода намуданд, ки ин асари мондагор дар арафаи чоп аст.
Рӯзии АҲМАД, фолклоршинос


Баёни ақида (0)    Санаи нашр: 06.07.2018    №: 133    Мутолиа карданд: 986
27.10.2021


Даври ниҳоии Озмуни ҷумҳуриявии «Тоҷикистон - Ватани азизи ман»

Путин дар нишасти кишварҳои Осиёи Шарқӣ суханронӣ мекунад

БОКС

ЁРИИ ҲУҚУҚИИ РОЙГОН. НИЗОМ ВА РУШДИ ОН ДАР ТОҶИКИСТОН

АФҒОНИСТОН. КӮШИШҲО БАҲРИ БАРҚАРОРСОЗИИ СУЛҲ

ЛАХШ. АВЛАВИЯТ БА ИСТЕҲСОЛИ БЕШТАРИ КАРТОШКА

26.10.2021


Туҳфаи Пешвои миллат ба ноҳияи Исмоили Сомонӣ расид

Шавкат Мирзиёев бо беш аз 80 дарсади овозҳо дар интихобот пирӯз шуд

Ҷаҳон дар як сатр

ҶОМИ ОСИЁ – 2022

НОҲИЯИ ВОСЕЪ. БИНОИ БЕМОРХОНАИ МАРКАЗӢ ТАҶДИДУ НАВСОЗӢ ШУД

25.10.2021


Эмомалӣ Раҳмон бори ҳафтум ба рӯйхати мусулмонони бонуфузтарини олам шомил шуданд

Интихоботи президентӣ дар Ӯзбекистон баргузор шуд

ГИРОМИДОШТИ АДИБ, ТАРҶУМОН ВА РӮЗНОМАНИГОР

МУЛОҚОТИ ҲОКИМ ХОЛИҚЗОДА БО ТОМАС ҶОРДАН

19.10.2021


Чин ба Тоҷикистон 800 миллион юан кумаки бебозгашт пешниҳод кард

БОКС

Ба машқҳои СААД дар Тоҷикистон 4 ҳазор нафар ҷалб шуд

Ҷаҳон дар як сатр

Рӯйдодҳои илмӣ

18.10.2021


КӮЛОБ. ТУҲФАИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ БА МУАССИСАҲОИ ТАНДУРУСТӢ

Ифтитоҳи иншооти ҷашнӣ

РАШТ. 80 ХОҶАГИИ ДЕҲОТИ ҚАЛЪАНАК БО ОБИ НӮШОКӢ ТАЪМИН ГАШТ

ДАНҒАРА. АВЛАВИЯТ БА ТАЪМИНИ АҲОЛӢ БО ҶОЙИ КОР

ИДОРАКУНИИ ЗАХИРАҲОИ ОБ. Ҳамоиши муҳими илмию амалӣ

11.10.2021


«ИСТИҚЛОЛИЯТ ВА РУШДИ ЗАБОНИ ТОҶИКӢ»

ДАНҒАРА. ИСТЕҲСОЛИ 68 610 ТОННА ҒАЛЛА

«ТОҶИКИСТОН – КИШВАРИ ДАРЁҲОИ ТИЛЛОӢ»

06.10.2021


Рӯйдодҳои илмӣ

ФАЙЗОБОД. ИФТИТОҲИ ЧАНД ИНШООТ БО ИШТИРОКИ САРВАЗИР

СЕ ДАҲСОЛАИ ШАРИКИИ КИТОБХОНАҲОИ ИДМ

01.10.2021


3 СОМОНАИ НАВ ҚАДАМИ ҶИДДӢ БА СӮЙИ ҲУКУМАТИ ЭЛЕКТРОНӢ

ИСТАРАВШАН. СОКИНОНИ ДЕҲАИ СӮФӢ – ОРИФ БО ОБ ТАЪМИН ШУДАНД

МАСТЧОҲ. ИФТИТОҲИ 3 КОРГОҲИ ИСТЕҲСОЛӢ

29.09.2021


Ҳамкории Тоҷикистон бо СММ баррасӣ шуд


Дар сомонаҳои дигари Тоҷикистон хонед